Học Bác để bồi đắp bản lĩnh, trí tuệ và sức mạnh lòng dân

Triển khai thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trò chuyện với Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, tập trung làm rõ những yêu cầu ấy từ thực tiễn quân đội.

Phóng viên: Thưa Thượng tướng, Chỉ thị 07-CT/TW nhấn mạnh “thực hành” và bổ sung “phương pháp” Hồ Chí Minh. Từ thực tiễn chiến đấu, chỉ huy và nghiên cứu quân sự, ông nhìn nhận ý nghĩa của yêu cầu này như thế nào?

Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu: Theo tôi, cần nhìn tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh trong mối liên hệ thống nhất. Tư tưởng xác định mục tiêu, đạo đức giúp con người giữ đúng động cơ, phương pháp giúp tổ chức hành động và phong cách thể hiện trong cách làm việc, ứng xử. Khi vận dụng vào thực tiễn, những mặt ấy bổ sung cho nhau.

Qua những năm chiến đấu và công tác, tôi hiểu rằng một chủ trương đúng phải được chuyển thành cách tổ chức phù hợp mới tạo nên sức mạnh. Trên chiến trường, người chỉ huy phải nắm nhiệm vụ, địa hình, lực lượng, tình hình địch, hiểu bộ đội và dự kiến diễn biến. Quyết tâm càng cao càng phải chuẩn bị chu đáo, suy xét khoa học.

Từ đó, tôi cho rằng yêu cầu thực hành đặt trách nhiệm của cán bộ vào công việc cụ thể. Người cán bộ phải biết vận dụng điều đã học để giải quyết vấn đề thuộc chức trách của mình. Lòng tận tụy cần đi cùng năng lực; ý thức trách nhiệm cần được thể hiện bằng kết quả.

Đối với quân đội, học Bác phải góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu, trình độ tổ chức, quản lý và sự gắn bó máu thịt với nhân dân. Những nhiệm vụ ấy đòi hỏi cả phẩm chất và trí tuệ. Cán bộ có động cơ đúng, biết học hỏi, sâu sát thực tế thì mới tìm được cách làm thích hợp.

Tôi nghĩ chiều sâu của việc học Bác nằm ở khả năng đưa những giá trị ấy vào từng quyết định, để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Phóng viên: Ông nhấn mạnh học Bác phải gương mẫu, nói đi đôi với làm, thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Những yêu cầu ấy có ý nghĩa thế nào đối với phương thức lãnh đạo, chỉ huy và việc giữ gìn phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ?

Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu: Một đơn vị muốn có sức mạnh phải có sự thống nhất về ý chí và hành động. Kỷ luật, tổ chức là những yếu tố rất quan trọng; đồng thời, cán bộ phải tạo được sự tin cậy bằng phẩm chất, năng lực và cách đối xử với bộ đội.

Người chỉ huy giao nhiệm vụ cho cấp dưới phải hiểu điều kiện thực hiện, chuẩn bị những gì cần thiết và nhận chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Khi có khó khăn, cán bộ phải có mặt, cùng phân tích, tháo gỡ. Khi có thiếu sót, phải xem xét trách nhiệm lãnh đạo, chỉ huy trước khi đánh giá trách nhiệm của từng người.

Theo tôi, nói đi đôi với làm còn là sự nhất quán giữa điều cán bộ yêu cầu và điều cán bộ thực hiện. Muốn bộ đội báo cáo trung thực thì cán bộ phải tôn trọng sự thật, kể cả khi sự thật cho thấy công việc chưa đạt yêu cầu. Muốn có tinh thần sáng tạo thì người chỉ huy phải biết nghe đề xuất và xem xét công tâm.

Sự nêu gương vì thế có tác dụng giáo dục, tạo uy tín và lan tỏa trách nhiệm. Bộ đội nhìn thấy cán bộ giữ kỷ luật, tận tâm, công bằng thì sẽ tin tưởng, tự giác hơn trong thực hiện nhiệm vụ.

Gắn với sự nêu gương ấy, điều cốt lõi là đặt lợi ích của Tổ quốc, nhân dân và tập thể lên trên lợi ích riêng. Điều đó thể hiện rõ nhất khi cán bộ đứng trước một lựa chọn: nhận việc khó hay tránh trách nhiệm; đánh giá con người bằng đóng góp hay bằng quan hệ; báo cáo đúng thực tế hay tìm cách làm đẹp thành tích.

Chủ nghĩa cá nhân có thể làm sai lệch những lựa chọn ấy. Một người đặt lợi ích riêng lên trước sẽ khó công tâm với đồng đội, khó quyết đoán vì việc chung. Trong quân đội, điều đó còn ảnh hưởng đến sự đoàn kết, kỷ luật và niềm tin trong đơn vị.

Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới là một căn cứ quan trọng để gắn việc rèn luyện với trách nhiệm của mỗi quân nhân.

Tôi cho rằng cần, kiệm, liêm, chính phải được thực hành trong quản lý, sử dụng nguồn lực. Mỗi khoản kinh phí, mỗi trang bị đều gắn với công sức của nhân dân. Người cán bộ phải biết quý trọng, sử dụng có hiệu quả; đồng thời bảo đảm đầy đủ những điều kiện cần thiết cho nhiệm vụ và đời sống bộ đội.

Chí công vô tư cũng đòi hỏi thái độ thẳng thắn với thiếu sót. Có khuyết điểm thì phải sửa, có vi phạm thì phải xử lý theo quy định. Tình đồng chí giúp nhau tiến bộ phải đi cùng sự nghiêm túc ấy. Giữ gìn danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ là trách nhiệm đối với những thế hệ đã hy sinh và đối với sự tin yêu của nhân dân hôm nay.

Phóng viên: Từ câu chuyện má Sáu Ngẫu trao bản đồ cho Trung đoàn 27, ông muốn nhấn mạnh điều gì về phương pháp gần dân, lắng nghe dân và phát huy sức mạnh đại đoàn kết trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hôm nay?

Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu: Tôi đã nhiều lần kể về tấm bản đồ má Sáu Ngẫu trao cho đơn vị trong đêm 29/4/1975. Khi ấy, Trung đoàn 27 chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ tiến vào Sài Gòn. Tấm bản đồ viết tay cùng những chỉ dẫn của má đã giúp chúng tôi có thêm thông tin quan trọng về địa bàn.

Từ câu chuyện đó, có thể thấy nhân dân đóng góp cả trí tuệ, hiểu biết và sự chủ động vào sự nghiệp chung. Người chỉ huy có trách nhiệm trân trọng những đóng góp ấy, đối chiếu với tình hình để tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Theo tôi, gần dân trước hết phải hiểu dân. Muốn hiểu phải lắng nghe, biết đặt câu hỏi và biết học những điều mình chưa biết. Cán bộ có kiến thức, có kinh nghiệm vẫn cần tiếp nhận hiểu biết từ cuộc sống của người dân. Nếu chỉ nghe những điều thuận với suy nghĩ của mình thì rất dễ bỏ sót vấn đề.

Ngày nay, sự gắn bó quân dân cần được bồi đắp qua việc giữ nghiêm kỷ luật dân vận, tôn trọng phong tục, giúp dân phù hợp nhu cầu và thực hiện đúng những điều đã cam kết. Khi hỗ trợ địa phương, phải bàn bạc, phối hợp để người dân cùng tham gia và tiếp tục phát huy kết quả.

Tôi nghĩ niềm tin được tạo nên từ những việc cụ thể như vậy. Nhân dân thấy bộ đội có trách nhiệm thì sẵn sàng chia sẻ, phối hợp. Đó là cơ sở để xây dựng thế trận lòng dân, phát huy sức mạnh của nhân dân trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Ngày nay, khoa học-công nghệ phát triển rất nhanh, yêu cầu xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc cũng đặt ra những vấn đề mới. Vũ khí, trang bị hiện đại cần đi cùng những con người có bản lĩnh, kiến thức và năng lực làm chủ. Sự đồng lòng của nhân dân tạo nền tảng xã hội để thực hiện những nhiệm vụ ấy.

Thực hành tư tưởng đại đoàn kết của Bác phải bắt đầu từ việc trân trọng đóng góp của mỗi người, tạo điều kiện để các lực lượng cùng hướng vào mục tiêu chung.

Đoàn kết cần được bồi đắp bằng dân chủ, bằng sự thẳng thắn góp ý và trách nhiệm sửa chữa thiếu sót. Khi những vấn đề chính đáng được lắng nghe, xử lý, tập thể sẽ thống nhất vững chắc hơn.

Ở phạm vi đất nước, đời sống nhân dân, sự ổn định ở cơ sở, tiềm lực kinh tế và tiềm lực quốc phòng có quan hệ chặt chẽ. Vì vậy, củng cố lòng dân cũng là góp phần tạo sức mạnh bảo vệ Tổ quốc. Người quân nhân cần ý thức rằng mỗi hành động đúng mực của mình đều góp phần vào nền tảng ấy.

Phóng viên: Ông cũng gợi mở việc học Bác trong trọng dụng nhân tài, sử dụng người có đức và tài. Theo ông, cần nhận diện, bồi dưỡng và phát huy những phẩm chất ấy như thế nào để đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội hiện đại?

Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu: Theo tôi, đức và tài phải được xem xét trong quan hệ với nhiệm vụ. Đức là lòng trung thành, sự trong sạch, công tâm, trách nhiệm với nhân dân và đồng đội. Tài là khả năng hiểu vấn đề, dự báo, tổ chức lực lượng, vận dụng kiến thức và giải quyết công việc có kết quả. Hai mặt ấy cùng quyết định chất lượng người cán bộ.

Trong quá trình trưởng thành, tôi đã được các đồng chí chỉ huy, những người thầy tạo điều kiện học tập và nghiên cứu. Từ trải nghiệm của mình, tôi hiểu rằng phát hiện năng lực cần đi cùng bồi dưỡng và giao nhiệm vụ phù hợp. Nhìn thấy tiềm năng mà không tạo môi trường rèn luyện thì tiềm năng ấy khó phát triển.

Yêu cầu hiện nay đòi hỏi cán bộ tiếp tục học, làm chủ kiến thức mới, biết tổng kết thực tiễn. Kinh nghiệm rất quý, nhưng phải được xem xét trong điều kiện mới. Cán bộ trẻ cần có cơ hội thể hiện năng lực qua công việc và được đánh giá công bằng.

Trọng dụng nhân tài cũng đặt yêu cầu đối với người sử dụng cán bộ. Phải biết lắng nghe, phân biệt một đề xuất có căn cứ với cách làm tùy tiện; biết giao việc, kiểm tra và nhận trách nhiệm trong phạm vi của mình.

Tôi cho rằng một môi trường coi trọng sự trung thực, năng lực và kết quả sẽ khuyến khích con người cống hiến. Người có đức và tài cần được sử dụng đúng sở trường, đồng thời phải tiếp tục tu dưỡng, chịu sự giám sát của tổ chức. Đó là cách phát huy trí tuệ phục vụ nhiệm vụ chung.

Phóng viên: Để thực hiện Chỉ thị 07-CT/TW có chiều sâu, theo ông cần làm gì để những cam kết tu dưỡng tạo được chuyển biến thực tế trong từng cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ, chiến sĩ?

Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu: Tôi nghĩ phải bắt đầu từ những vấn đề thực tế đang đặt ra. Mỗi cơ quan, đơn vị cần nhận diện khâu còn yếu, việc còn chậm, nội dung còn gây băn khoăn để xác định trách nhiệm và biện pháp giải quyết. Cán bộ phải tự xem mình cần thay đổi điều gì trong cách lãnh đạo, chỉ huy, làm việc.

Kế hoạch có ý nghĩa khi giúp tổ chức hành động. Vì vậy, cần xác định việc phải làm, người chịu trách nhiệm, điều kiện thực hiện và thời hạn; sau đó kiểm tra đến kết quả. Với quân đội, có thể xem chuyển biến qua chất lượng huấn luyện, khả năng hoàn thành nhiệm vụ, kỷ luật, việc quản lý nguồn lực và quan hệ với nhân dân.

Học Bác là việc suốt đời. Với người quân nhân, sự bền bỉ ấy thể hiện ở bản lĩnh trước khó khăn, sự cầu thị trong học tập, kỷ luật trong hành động và trách nhiệm với nhân dân. Đó cũng là cách tiếp tục bồi đắp phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trong điều kiện mới.

Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu

Cùng với sự tự giác, cần duy trì kiểm tra, giám sát và phân định rõ trách nhiệm. Người chỉ huy phải chịu sự giám sát của tổ chức; cấp dưới có điều kiện góp ý, báo cáo khó khăn và được xem xét công tâm. Những việc ấy giúp ngăn ngừa thiếu sót từ sớm, tạo nền nếp trong thực hiện.

Điều quan trọng là giữ sự trung thực trong đánh giá. Công việc chưa đạt thì phải tìm nguyên nhân; vấn đề kéo dài phải xem trách nhiệm ở khâu nào. Báo cáo đúng thực tế giúp cấp trên có căn cứ chỉ đạo, giúp đơn vị tự điều chỉnh. Nếu né tránh sự thật thì khó có tiến bộ.

Học Bác là việc suốt đời. Với người quân nhân, sự bền bỉ ấy thể hiện ở bản lĩnh trước khó khăn, sự cầu thị trong học tập, kỷ luật trong hành động và trách nhiệm với nhân dân. Đó cũng là cách tiếp tục bồi đắp phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trong điều kiện mới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thượng tướng!