Những ngày đầu tháng 11, trong điều kiện thời tiết phức tạp do ảnh hưởng của bão, các lực lượng thuộc Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 vẫn duy trì hiện diện thường xuyên trên các vùng biển giáp ranh Việt Nam-Indonesia-Malaysia. Đây là khu vực nhạy cảm, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm IUU cao, đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ và linh hoạt. Ngoài tuần tra, kiểm soát, các tổ công tác còn trực tiếp tiếp cận từng tàu cá, kiểm tra giấy tờ, thiết bị giám sát hành trình và phổ biến quy định pháp luật ngay trên biển. Thượng tá Nguyễn Đức Tuyên, Chỉ huy trưởng Sở Chỉ huy phía trước, cho biết: “Chúng tôi duy trì kiểm tra, giám sát liên tục, kết hợp tuyên truyền để ngư dân hiểu rõ ranh giới, quy định và trách nhiệm của mình. Nhờ đó tình hình cơ bản ổn định, không để xảy ra tình trạng tàu cá vượt biên trái phép bị nước ngoài bắt giữ”.
Có thể thấy việc bám biển vừa mang ý nghĩa thực thi pháp luật, vừa là cầu nối trực tiếp giữa lực lượng chức năng và ngư dân. Thông qua hàng trăm lượt tuyên truyền, phát tờ rơi, ký cam kết, nhận thức của ngư dân từng bước được nâng lên. Những quy định tưởng chừng như khô khan như duy trì thiết bị giám sát hành trình 24/24giờ, ghi nhật ký khai thác hay không xâm phạm vùng biển nước ngoài đã dần trở thành thói quen trong sinh hoạt nghề cá. Tuy nhiên, tuyên truyền chỉ phát huy hiệu quả khi đi liền với chế tài đủ mạnh. Trong đợt cao điểm, hàng chục tàu cá vi phạm đã bị xử lý nghiêm với các lỗi phổ biến như không có giấy phép khai thác, không mang theo chứng chỉ thuyền trưởng, thuyền viên. Chính việc xử phạt kịp thời, công khai không chỉ răn đe mà còn góp phần củng cố kỷ cương pháp luật trên biển.
Đại tá Lê Văn Tú, Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, nhấn mạnh: “Chúng tôi xác định tuyên truyền là nhiệm vụ cốt lõi, còn xử lý nghiêm là giải pháp mang tính quyết định. Hai yếu tố này phải được thực hiện song trùng, liên tục thì mới ngăn chặn triệt để vi phạm IUU”. Một điểm nhấn đáng chú ý trong công tác tuyên truyền là việc tổ chức đưa mô hình “phiên tòa giả định” đến với ngư dân. Không còn là những điều khoản pháp luật khô cứng, các hành vi vi phạm được tái hiện sinh động qua những tình huống sát thực tế, giúp người dân dễ hiểu, dễ nhớ và dễ liên hệ. Tại một phiên tòa giả định tổ chức ở khu vực phường Vũng Tàu, hình ảnh chủ tàu chỉ đạo tháo thiết bị giám sát hành trình, đưa ngư dân khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài đã để lại ấn tượng mạnh. Bản án nghiêm minh dành cho các bị cáo vừa mang tính răn đe, đồng thời là lời cảnh tỉnh trực tiếp. Ông Nguyễn Văn Nhỏ, một chủ tàu cá tham dự phiên tòa giả định, chia sẻ: “Xem phiên tòa, chúng tôi hiểu rõ hơn hậu quả pháp lý nếu vi phạm, ngoài phạt tiền còn có thể bị xử lý hình sự, từ đó bà con tự nhắc nhau chấp hành đúng quy định khi ra khơi”.
Chính cách làm này đã góp phần đưa pháp luật đi sâu vào đời sống ngư dân, biến nhận thức thành hành động tự giác. Đây cũng là hướng đi cần tiếp tục nhân rộng, nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng bà con ngư dân. Ngoài nhiệm vụ chuyên môn, lực lượng Cảnh sát biển còn chú trọng công tác dân vận, xây dựng mối quan hệ gắn bó với nhân dân. Những chương trình như “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”, “Ngư dân nói không với IUU” hay các hoạt động hỗ trợ nhu yếu phẩm, trao cờ Tổ quốc đã trở thành điểm tựa tinh thần cho bà con vươn khơi. Qua sự gần gũi, sẻ chia đó, hình ảnh người chiến sĩ Cảnh sát biển ngày càng được khắc họa rõ nét: Kiên quyết trong thực thi pháp luật, tận tụy, trách nhiệm với nhân dân, một yếu tố quan trọng góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trên biển.
Hơn nữa, công tác phòng chống IUU còn gắn chặt với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh, trật tự trên biển. Mỗi tàu cá chấp hành đúng quy định không chỉ bảo đảm sinh kế bền vững mà còn góp phần khẳng định sự hiện diện hợp pháp của Việt Nam trên các vùng biển. Hành trình gỡ “thẻ vàng” vẫn còn nhiều thách thức, nhưng những kết quả bước đầu là minh chứng cho hướng đi đúng đắn mà Vùng Cảnh sát biển 3 đã lựa chọn: Lấy tuyên truyền làm nền tảng, lấy pháp luật làm công cụ và lấy người dân làm trung tâm.
