Tập trung tháo gỡ nhanh nhất những “điểm nghẽn”
Ngày 30/4/2025, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Về mục tiêu, Nghị quyết đặt ra mục tiêu năm 2025, cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật. Năm 2027, hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung, ban hành mới văn bản pháp luật bảo đảm cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động của bộ máy nhà nước theo mô hình chính quyền 3 cấp. Năm 2028, hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư, kinh doanh, góp phần đưa môi trường đầu tư của Việt Nam nằm trong nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN…
Nghị quyết yêu cầu thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật (gọi tắt là Ban Chỉ đạo) do Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng làm Trưởng Ban. Đảng ủy Bộ Tư pháp thực hiện nhiệm vụ Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo.
Tính đến nay, Ban Chỉ đạo đã tổ chức hai phiên họp chính thức và một phiên họp chuyên đề dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo.
Tại Phiên họp thứ nhất ngày 5/6/2025 của Ban Chỉ đạo, Tổng Bí thư yêu cầu cần rà soát khó khăn vướng mắc của pháp luật và cơ bản giải quyết trong năm 2025. Tổng Bí thư khẳng định, đây không phải chỉ là mục tiêu mà là “mệnh lệnh chính trị”; như vậy mới có thể tạo điều kiện để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số từ năm 2026.
Phát biểu tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật ngày 17/12/2025, Tổng Bí thư đề nghị Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương tiếp tục quán triệt, thực hiện đầy đủ mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ đã đề ra trong Nghị quyết số 66-NQ/TW; khẩn trương xử lý dứt điểm các phản ánh, kiến nghị còn lại trong năm 2025 và chủ động triển khai phương án xử lý 317 phản ánh, kiến nghị có khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, thuộc kế hoạch, chương trình công tác năm 2026 với tinh thần “đã tốt rồi cần phải tốt hơn nữa”. Đồng thời, tập trung tháo gỡ nhanh nhất những “điểm nghẽn”, khó khăn, vướng mắc về pháp luật, không để cản trở sự phát triển; chủ động xử lý các kiến nghị, phản ánh mới phát sinh từ thực tiễn.
Cơ bản hoàn thành tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật trong năm 2025
Trên cơ sở Nghị quyết số 66-NQ/TW và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Đảng ủy Chính phủ, Ban Chỉ đạo của Chính phủ về rà soát và tổ chức thực hiện xử lý vướng mắc do quy định pháp luật, Đảng ủy các bộ, ngành Trung ương, các tỉnh ủy, thành ủy đã tích cực chỉ đạo rà soát, xác định trong 2.088 phản ánh, kiến nghị, có 1.300 phản ánh, kiến nghị được xác định là không phải là khó khăn, vướng mắc cần trả lời, công khai và 787 phản ánh, kiến nghị có khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật. Trong 787 phản ánh, kiến nghị có khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, có 470 phản ánh, kiến nghị cần được xử lý ngay trong năm 2025; còn 317 phản ánh, kiến nghị cần xử lý theo các phương án, lộ trình trong năm 2026.
Kết quả xử lý như sau: Đã có 1.295/1.295 (chiếm 100%) phản ánh, kiến nghị đã được các bộ, cơ quan trả lời và đăng tải công khai trên Cổng thông tin điện tử của bộ, cơ quan và Cổng Pháp luật quốc gia. Đối với 470 phản ánh, kiến nghị cần xử lý trong năm 2025: Đã xử lý được 275/470 phản ánh, kiến nghị (chiếm 58,5%). Dự kiến đến hết năm 2025, xử lý được 462/470 phản ánh, kiến nghị (chiếm 98,3%); còn 8/470 phản ánh, kiến nghị (chiếm 1,7%) chưa được xử lý.
Như vậy, mục tiêu “Năm 2025, cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật” được xác định tại Nghị quyết số 66-NQ/TW đã hoàn thành. Đặc biệt, nhiều khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực tài chính, đầu tư, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tư pháp, an ninh trật tự đã được tháo gỡ, xử lý.
Theo Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tú, mục tiêu năm 2025 là cơ bản hoàn thành việc xử lý các vướng mắc cấp bách, chứ không phải “giải quyết dứt điểm”. Pháp luật luôn gắn liền với quá trình phát triển kinh tế-xã hội, nên khi nền kinh tế phát triển, những vấn đề mới sẽ tiếp tục phát sinh, nhất là trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số ngày càng thay đổi không ngừng như hiện nay. Do đó, theo ông, xử lý vướng mắc pháp lý là một quá trình liên tục, không phải chiến dịch ngắn hạn và có điểm dừng cụ thể. Cùng lúc, chúng ta đang triển khai Đề án về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới - đây là bước đi dài hơi, mang tính chiến lược chứ không chỉ riêng cho năm 2025.
Trong bối cảnh hiện nay, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho rằng, những giải pháp dài hạn nhằm tháo gỡ các vướng mắc về thể chế là ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ mới trong xây dựng, thực thi pháp luật. Bộ Tư pháp đang triển khai hai đề án lớn: Một là hệ thống cơ sở dữ liệu lớn (Big Data), hai là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác xây dựng pháp luật.
Với hệ thống cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật, mục tiêu không chỉ là số hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, mà còn tích hợp toàn bộ dữ liệu liên quan: Lịch sử đề xuất soạn thảo, hồ sơ chính sách, bản án, quyết định, tình huống áp dụng thực tế, nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm quốc tế... Khi có dữ liệu đủ lớn và đầy đủ, việc xây dựng, sửa đổi hay áp dụng pháp luật sẽ dựa trên bằng chứng, không còn cảm tính.
Về ứng dụng AI, có hai hướng: Thứ nhất là AI hỗ trợ hoạch định chính sách, pháp luật trên nền cơ sở dữ liệu lớn, AI có thể phân tích xu hướng, dự báo tác động, so sánh phương án để gợi ý lựa chọn chính sách, quy định pháp luật tối ưu; Thứ hai là AI hỗ trợ áp dụng pháp luật trong từng vụ việc cụ thể, giúp người có thẩm quyền đánh giá phương án xử lý dựa trên dữ liệu, tiền lệ, kinh nghiệm trước đó.
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú khẳng định, nếu làm được hai việc này, cùng với việc xây dựng đội ngũ công chức làm công tác xây dựng pháp luật có tâm và có tầm, chúng ta sẽ có một “hệ sinh thái” pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật thông minh, nơi dữ liệu, khoa học và công nghệ hỗ trợ ra quyết định, giảm phụ thuộc vào cảm tính cá nhân.
