Giải pháp then chốt giúp người dân vùng biên vươn lên

Đa dạng hình thức hỗ trợ

Xác định giảm nghèo bền vững không thể dựa vào sự hỗ trợ đơn thuần, mà cốt lõi nằm ở việc tạo sinh kế ổn định và lâu dài cho người dân, những năm qua, các xã vùng biên của Lâm Đồng chủ động triển khai nhiều mô hình sản xuất phù hợp điều kiện tự nhiên và tập quán canh tác của đồng bào dân tộc thiểu số.

Trước đây, mặc dù có 2 ha đất sản xuất nhưng cuộc sống của gia đình ông Điểu Drây, ở bon (buôn) Bu Prăng I, xã Quảng Trực vẫn gặp nhiều khó khăn. Nguyên do thiếu vốn sản xuất, việc trồng lúa rẫy và cà-phê chủ yếu trồng theo cách truyền thống, cho nên kém hiệu quả. Bước ngoặt đến với gia đình ông vào năm 2010, khi tham gia chương trình khuyến nông và được hỗ trợ trồng gần 1 ha mắc-ca.

Không chỉ nhận giống cây, ông còn được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn chăm sóc bài bản. Nhờ vậy, loại cây trồng mới nhanh chóng thích nghi, phát triển tốt. Hiện nay, mỗi năm vườn mắc-ca của gia đình cho sản lượng hơn 1,5 tấn quả, với giá bán dao động từ 90.000 - 120.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, gia đình ông thu lãi hơn 100 triệu đồng. “Trước đây, gia đình tôi thiếu thốn đủ bề, nhà cửa tạm bợ, sản xuất không hiệu quả. Từ khi được Nhà nước hỗ trợ vốn, giống và kỹ thuật, cuộc sống đã ổn định hơn”, ông Điểu Drây chia sẻ.

Không chỉ cây mắc-ca, gia đình ông còn mở rộng trồng cà-phê và chăn nuôi bò, tạo nguồn thu đa dạng, bền vững. Từ một hộ nghèo, nay ông đã vươn lên trở thành hộ sản xuất giỏi của địa phương, tạo sức lan tỏa, giúp nhiều hộ dân khác mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất.

Tại xã Đức An, mô hình “5 đảng viên giúp 1 hộ dân thoát nghèo” đã phát huy hiệu quả rõ nét. Gia đình ông Điểu Hiền từng là hộ nghèo nhiều năm liền. Sau 3 năm được hỗ trợ, hướng dẫn sản xuất, cuộc sống gia đình ông đã khởi sắc. Ông Điểu Hiền bộc bạch: “Mô hình không chỉ hỗ trợ vật chất, mà gia đình tôi còn luôn được các cán bộ đến thăm hỏi, động viên tinh thần, hướng dẫn cách làm ăn. Nhờ vậy, kinh tế gia đình tôi đã bước đầu ổn định, không còn lo thiếu đói như trước...”.

Điểm nổi bật của mô hình là sự đồng hành sát sao của các tổ, nhóm hỗ trợ. Thay vì hỗ trợ tiền mặt, các thành viên trực tiếp cung cấp giống cây trồng, vật nuôi, máy móc, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật phù hợp từng hộ. Cách làm này vừa bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực, vừa nâng cao ý thức tự lực vươn lên của người dân.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Thuận Hạnh K'Thanh: Việc chuyển giao sinh kế gắn với hỗ trợ con giống là giải pháp then chốt tại địa phương. Khi người dân có phương tiện sản xuất, được hướng dẫn cụ thể, họ sẽ chủ động hơn trong phát triển kinh tế, từng bước thoát nghèo bền vững.

Hướng đến phát triển bền vững

Cùng với việc hỗ trợ sinh kế, các địa phương vùng biên Lâm Đồng rất quan tâm đến chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp người dân yên tâm lao động sản xuất.

Tại xã Thuận Hạnh, chỉ trong thời gian ngắn cuối năm 2025, đã có 18 căn nhà được trao tặng, với tổng kinh phí khoảng 1,1 tỷ đồng. Những tháng đầu năm 2026, phong trào được nhân rộng, nhiều hộ nghèo đồng bào dân tộc thiểu số vùng biên của xã tiếp tục được hỗ trợ nhà ở, cuộc sống ổn định hơn. “Để có nguồn lực thực hiện, địa phương đã vận động sự chung tay của cộng đồng, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Những căn nhà kiên cố không chỉ thay thế nơi ở tạm bợ trước đây, mà còn mang đến niềm tin, động lực mới cho các hộ gia đình. Đây là minh chứng cho sức mạnh đoàn kết trong chăm lo đời sống nhân dân”, ông K'Thanh nhấn mạnh.

Không dừng lại ở quy mô nhỏ lẻ, các dự án hỗ trợ nhà ở được triển khai rộng ở nhiều địa phương. Tại các xã Quảng Tân, Tuy Đức và Quảng Trực, đã có gần 200 căn nhà được xây dựng. Mỗi căn bảo đảm diện tích tối thiểu 30 m², đáp ứng tiêu chí “3 cứng” (nền cứng, khung-tường cứng và mái cứng), và có tuổi thọ hơn 20 năm. Điều này góp phần từng bước nâng cao chất lượng đời sống người dân vùng biên.

Giai đoạn 2021-2025, công tác giảm nghèo tại Lâm Đồng được triển khai đồng bộ, gắn với phát triển sản xuất và đào tạo nghề. Các nguồn vốn từ Trung ương được phân bổ hợp lý, tập trung những dự án thiết thực, sát với nhu cầu của người dân. Nhiều mô hình sản xuất đã chứng minh hiệu quả, nhanh chóng được nhân rộng như: Chăn nuôi gà lai chọi, nuôi dê, cải tạo giống cây trồng... Đây là những mô hình phù hợp điều kiện tự nhiên, dễ áp dụng và mang lại thu nhập ổn định. Trong đó, Dự án “Đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo” đã tạo “cú huých” mạnh mẽ cho các xã vùng biên. Với nguồn vốn hàng chục tỷ đồng, hàng trăm mô hình sản xuất đã được triển khai, giúp người dân có thêm cơ hội phát triển kinh tế.

Theo lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng, các chương trình giảm nghèo đã góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn vùng biên. Hệ thống hạ tầng từng bước được hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt. Đời sống người dân được cải thiện rõ rệt, từ tiếp cận nước sạch, thông tin đến các dịch vụ xã hội cơ bản. Những kết quả đạt được khẳng định hướng đi đúng đắn của tỉnh trong công tác giảm nghèo.

Thời gian tới, Lâm Đồng tiếp tục xác định phát triển sinh kế bền vững là trọng tâm, tập trung chuyển đổi cơ cấu kinh tế gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ, đạt mục tiêu tăng trưởng. Việc nhân rộng mô hình hiệu quả, tăng cường liên kết, tiêu thụ sản phẩm chính là những giải pháp quan trọng bảo đảm thành công cho chương trình an sinh có ý nghĩa rất nhân văn nêu trên. Sự kết hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân sẽ tạo nên động lực mạnh mẽ, thúc đẩy phát triển toàn diện, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.