Khép kín từ hệ thống cống, đập
Cùng với một loạt hệ thống cống, đập tại các đầu kênh, rạch ra sông Tiền trên đường tỉnh 864, tỉnh Đồng Tháp cũng đang gấp rút đầu tư các cống còn lại như: Trà Tân và 26/3 nhằm khép kín toàn bộ và bảo vệ nguồn nước cũng như một diện tích cây ăn trái ở phía trong nội đồng.
Gói thầu thi công xây dựng cống Trà Tân (xã Long Tiên) và cống 26/3 (xã Ngũ Hiệp) của tỉnh Đồng Tháp do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp làm chủ đầu tư. Công trình có giá trị trúng thầu hơn 131 tỷ đồng, thời gian thi công 420 ngày.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp, hiện nay, cống Trà Tân đang triển khai các hạng mục chính như: Đóng khung vây (giai đoạn 1), thi công dầm dàn van, thi công kè bờ, gia cố lòng dẫn và các hạng mục khác. Đến nay, công trình sẽ hoàn thành dầm dàn van, thi công khung vây (giai đoạn 2), hoàn thành trụ pin T1, T2 và tháo dỡ khung vây.
Đồng chí Nguyễn Đàm Thanh Tuyến, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp cho biết, trong thời gian tới, chủ đầu tư sẽ tập trung đôn đốc các nhà thầu rút ngắn tiến độ công trình. Dự kiến, công trình sẽ hoàn thành đưa vào sử dụng trong tháng 9/2026, rút ngắn tiến độ khoảng 3 tháng so với kế hoạch. Đặc biệt, để ứng phó hạn, mặn mùa khô năm 2025-2026 tại cống Trà Tân, chủ đầu tư sẽ có kế hoạch khép kín hoàn toàn nếu xâm nhập mặn lấn đến khu vực này. Riêng cống 26/3, trong quá trình triển khai, nhà thầu dùng biện pháp ngăn chặn dòng kết hợp khung vây xuyên suốt trong quá trình thi công nên việc ứng phó xâm nhập mặn bảo đảm xuyên suốt.
Bà Nguyễn Thị Kiều Trang, ngụ xã Long Tiên, tỉnh Đồng Tháp cho biết: “Gia đình trồng 0,7 héc-ta sầu riêng được 8 năm tuổi. Trong những năm qua, mùa khô thì xâm nhập mặn, mùa mưa thì triều cường uy hiếp. Gia đình bỏ ra rất nhiều chi phí để bảo vệ khu vườn nay. Hiện, nhà nước đầu tư hệ thống cống Trà Tân rất quy mô nhằm ngăn mặn, điều tiết nước nên người dân rất phấn khởi, yên tâm sản xuất”.
Đồng chí Nguyễn Đàm Thanh Tuyến cho biết thêm, khi cống Trà Tân và cống 26/3 hoàn thành, cùng với 6 cống thuộc Dự án đầu tư xây dựng hệ thống cống ngăn mặn tại các đầu kênh, rạch ra sông Tiền trên đường tỉnh 864 giai đoạn 1 đã được tỉnh Đồng Tháp đầu tư và cống âu Nguyễn Tấn Thành do Trung ương đầu tư sẽ góp phần tạo nên hệ thống cống ngăn mặn, trữ ngọt, ngăn triều cường khép kín, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ hiệu quả sản xuất và dân sinh phục vụ cho nhân dân.
Tiếp tục hoàn thiện hệ thống
Đến nay, tỉnh Đồng Tháp được Trung ương và địa phương đầu tư, nâng cấp hệ thống kênh được trên 5.000 công trình, với tổng chiều dài 10.600km; cống, trạm bơm đã đầu tư được gần 6.700 công trình; đê bao, bờ bao đã đầu tư được 10.300km.
Hệ thống thủy lợi trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp được đầu tư tương đối hoàn chỉnh. Tuy vậy, tác động của biến đổi khí hậu đã làm cho một số công trình lâu năm bị xuống cấp và cần phải đầu tư mới hoặc sửa chữa kiên cố hơn. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết, do hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp được đầu tư đã lâu, ở các thời điểm khác nhau và kết cấu không đồng nhất. Do đó, hằng năm, các công trình thủy lợi đều phải thực hiện duy tu, sửa chữa, nâng cấp để bảo đảm phục vụ sản xuất và dân sinh.
Để chủ động vận hành công trình theo công năng thiết kế và bảo đảm ứng phó với thiên tai, ngay từ đầu năm, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn được giao nhiệm vụ quản lý, vận hành xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá và đề xuất sửa chữa, nâng cấp để trình Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp phê duyệt.
Theo số liệu thống kê, trong năm 2025, địa phương cần phải duy tư, sửa chữa và nâng 149 cống bị hư hỏng, xuống cấp. Đến nay, các công trình này cơ bản đã thực hiện hoàn thành. Trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị có liên quan rà soát các công trình cần duy tu, sửa chữa, nâng cấp để bảo đảm phục vụ sản xuất, dân sinh trên địa bàn.
Đồng chí Lê Hà Luân cho biết thêm, khó khăn, vướng mắc của các công trình thủy lợi hiện nay là một số vùng quy hoạch triển khai chưa đồng bộ nên chưa khai thác hết hiệu năng, hiệu suất công trình; đầu tư công trình còn mang tính dàn trải, thiếu tính đồng bộ và kết nối. Bên cạnh đó, công tác quản lý các công trình thủy lợi của một số địa phương còn yếu kém nên một số nơi còn để người dân lấn chiếm, xâm phạm hành lang bảo vệ công trình, làm ảnh hưởng đến tuổi thọ công trình. Hằng năm, ngân sách chỉ bảo đảm một phần kinh phí để thực hiện duy tu, sửa chữa tạm thời dẫn đến các công trình nhanh xuống cấp.
Để nâng cao hiệu quả các công trình thủy lợi trong sản xuất nông nghiệp, tỉnh Đồng Tháp sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp về kỹ thuật, quản lý và chính sách như: rà soát và thực hiện ngay phân cấp quản lý công trình thủy lợi phù hợp với từng cấp độ địa phương, đặc biệt đối với chính quyền 2 cấp như hiện nay. Quy hoạch tổng thể sản xuất nông nghiệp, quy hoạch thủy lợi bảo đảm tính liên vùng, thích ứng với biến đổi khí hậu và phù hợp với quy hoạch vùng đồng bằng sông Cửu Long...
