Dòng chảy của đạo học trong lịch sử dân tộc

Chương trình diễn ra tối 13/11 tại Sân Thái Học, Di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội), gồm hai chương “Mạch nguồn đạo học” và “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”.

Chương 1 “Mạch nguồn đạo học” mở ra bằng hoạt cảnh “Dựng nền Quốc học”, đưa khán giả trở về mùa hạ năm Bính Thìn (1076), niên hiệu Anh Vũ Chiêu Thắng thứ nhất, khi vua Lý Nhân Tông ban chiếu lập Quốc Tử Giám.

Từ quyết sách mang tầm vóc lịch sử ấy, trường Quốc học đầu tiên của quốc gia được hình thành, khởi nguồn cho hành trình gây dựng nền giáo dục có tính hệ thống, nuôi dưỡng nhân tài phục vụ công cuộc dựng nước và giữ nước.

Hoạt cảnh còn tái hiện những buổi Bình Văn định kỳ tại Quốc Tử Giám vào ngày sóc, vọng hằng tháng, nơi các bậc danh nho, đại thần cùng môn sinh hội tụ, bình luận văn chương, trao đổi học thuật. Qua hình ảnh những buổi đàm luận ấy, tinh thần đạo học được khắc họa không chỉ ở việc tiếp nhận tri thức mà còn ở quá trình tu dưỡng nhân cách, rèn luyện phẩm hạnh. Văn chương trở thành tấm gương soi chiếu tâm hồn, việc học gắn liền với hoàn thiện con người.

Trải qua các triều đại, truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài không ngừng được bồi đắp, trở thành mạch nguồn văn hiến Thăng Long và sức mạnh tinh thần trường tồn của dân tộc.

Tiếp đó, phần biểu diễn những ca khúc “Hà Nội đất học đất linh” (sáng tác Phạm Việt Tuân, Nguyễn Quang Long, biểu diễn Nhóm Oplus), “Chàng vinh quy” (sáng tác Phạm Phương Thảo, biểu diễn Quách Mai Thy) lần lượt gợi nhắc truyền thống khoa bảng, tinh thần hiếu học và niềm tự hào về những thế hệ hiền tài đã trưởng thành từ nền Quốc học Việt Nam.

Khép lại mạch cảm xúc chương đầu tiên là ca khúc “Thịnh vượng Việt Nam sáng ngời” (sáng tác Bùi Trường Linh, biểu diễn Viết Danh - Hoàng Hồng Ngọc), kết nối những giá trị được gây dựng từ quá khứ với khát vọng phát triển của đất nước hôm nay.

Từ mạch nguồn tri thức nghìn năm, chương trình tiếp tục chuyển tải thông điệp về sự kế thừa và phát triển của đạo học trong thời đại mới. Nếu Quốc Tử Giám xưa khơi nguồn khát vọng gây dựng hiền tài, thì giáo dục hôm nay tiếp tục sứ mệnh ươm mầm trí tuệ, hun đúc nhân cách, bồi dưỡng tài năng và mở rộng cơ hội để mỗi người phát huy năng lực, đóng góp cho cộng đồng và đất nước.

Các tiết mục “Em là mầm non của Đảng - Cùng nhau ta đi lên” (sáng tác Mộng Lân, Phong Nhã; biểu diễn Nguyễn Ngọc Kim Cương, Khánh My), “Bài ca người giáo viên nhân dân” (sáng tác Hoàng Vân, biểu diễn Phạm Thu Hà), “Khát vọng sinh viên Việt Nam” (sáng tác Mai Trâm, biểu diễn Ngô Lan Hương) và “Vươn mình Việt Nam” (sáng tác Trúc Đồng-Phạm Quyết; biểu diễn Võ Hạ Trâm) lần lượt khắc họa hình ảnh các thế hệ học sinh, sinh viên, nhà giáo trên hành trình học tập, rèn luyện và cống hiến. Qua âm nhạc, hình ảnh những người thầy cô, những mầm non tương lai cùng khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ được đặt trong mối liên hệ với truyền thống đạo học lâu đời của dân tộc.

Điểm nhấn kết nối của chương trình là mashup “Thư pháp - Việt Nam tinh hoa - Cùng nhau thắp sáng” (sáng tác Nguyễn Duy Hùng, Nguyễn Hải Phong, Thanh Bùi), với sự tham gia của đông đảo nghệ sĩ, diễn viên, các đơn vị nghệ thuật và câu lạc bộ thiếu nhi. Sự hòa quyện giữa âm nhạc, vũ đạo và nghệ thuật trình diễn đã tạo nên bức tranh tổng hòa về tinh thần đoàn kết, niềm tự hào văn hóa và khát vọng tiếp nối những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Xen kẽ các tiết mục nghệ thuật, chương trình còn thực hiện hai phóng sự chuyên đề, góp phần mở rộng chiều sâu lịch sử và làm rõ thông điệp của Lễ kỷ niệm. Phóng sự thứ nhất tái hiện những lát cắt lịch sử và hành trình 950 năm của Văn Miếu-Quốc Tử Giám, từ dấu mốc vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long, việc xây dựng Văn Miếu năm 1070, mở khoa thi đầu tiên năm 1075 đến sự ra đời của Quốc Tử Giám năm 1076. Qua những dấu mốc quan trọng cùng hệ thống bia Tiến sĩ, hình ảnh Khuê Văn Các và truyền thống hiếu học lan tỏa khắp mọi miền đất nước, phóng sự khắc họa quá trình hình thành, phát triển của nền Quốc học Việt Nam, đồng thời khẳng định vị thế của Văn Miếu-Quốc Tử Giám như biểu tượng trường tồn của một dân tộc trọng tri thức, quý hiền tài.

Tiếp nối mạch nguồn lịch sử, phóng sự thứ hai với chủ đề “Trọng dụng hiền tài và dựng xây Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” đặt ra yêu cầu kế thừa và phát huy tinh hoa đạo học trong bối cảnh mới. Từ tư tưởng giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến chủ trương xây dựng xã hội học tập, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phóng sự nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong bồi dưỡng trí tuệ, nhân cách và năng lực sáng tạo; đồng thời đề cao việc phát hiện, đào tạo và tạo điều kiện để nhân tài phát huy năng lực, cống hiến cho đất nước. Qua đó, di sản 950 năm Quốc Tử Giám được kết nối với khát vọng xây dựng một Việt Nam phồn vinh, tự cường, đóng góp tích cực vào dòng chảy tri thức và văn minh nhân loại.

Chương trình kết hợp các loại hình ca, múa, nhạc, những sáng tác âm nhạc mới, các tiết mục mashup và hình ảnh tư liệu; đồng thời ứng dụng công nghệ trình diễn hiện đại như 3D Mapping, ánh sáng laser, thực tế tăng cường (AR), hệ thống LED lưới và pháo hoa nghệ thuật. Sự kết hợp giữa chất liệu văn hóa truyền thống với ngôn ngữ nghệ thuật đương đại đã tạo nên không gian trình diễn giàu tính biểu tượng, góp phần tái hiện chiều sâu lịch sử và đưa tinh thần đạo học đến gần hơn với công chúng hôm nay.

Trong thời lượng giới hạn, làm thế nào để kể câu chuyện lịch sử 950 năm Quốc Tử Giám, đồng thời chuyển tải trọn vẹn những giá trị cốt lõi của đạo học, đó là thách thức lớn nhất cho Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang và ê-kíp sáng tạo. Anh cùng ê-kíp đã lựa chọn những dấu mốc lịch sử và chất liệu đặc trưng của Quốc Tử Giám ví như những buổi Bình Văn, để xây dựng mạch kể xuyên suốt, kết nối quá khứ với đời sống đương đại.

Giám đốc Âm nhạc Phạm Việt Tuân có sự lựa chọn các ca khúc, từng nghệ sĩ, từng tiết mục được tính toán sắp đặt kỹ lưỡng, đã tạo nên những điểm nhấn cảm xúc trong tổng thể chương trình.

Sự kết hợp tổng thể các yếu tố đã mở ra một không gian sân khấu giàu tính nghệ thuật, nơi vẻ đẹp truyền thống hòa quyện tinh tế với hơi thở đương đại. Công nghệ trình diễn hiện đại được ứng dụng khéo léo, tạo nên những hiệu ứng thị giác ấn tượng, không những không làm ảnh hưởng đến vẻ cổ kính, linh thiêng của Di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám mà còn tôn vinh di sản như một chứng nhân của quá khứ, hiện tại và tương lai.

Được dàn dựng công phu, chương trình dẫn dắt cảm xúc người xem qua từng lát cắt lịch sử, từ buổi đầu dựng nền Quốc học đến hành trình trao truyền tri thức qua các thế hệ. Những giá trị hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài không chỉ được tái hiện mà còn được đặt trong mối liên hệ với khát vọng dựng xây đất nước hôm nay. Bằng ngôn ngữ nghệ thuật cô đọng, giàu sức biểu cảm, “Tinh hoa đạo học” tạo nên một hành trình vừa có chiều sâu văn hóa, vừa khơi dậy niềm xúc động, tự hào và ý thức trách nhiệm tiếp nối di sản trong mỗi người xem.

Vượt ra ngoài khuôn khổ một chương trình nghệ thuật kỷ niệm, “Tinh hoa đạo học” còn chuyển tải thông điệp về trách nhiệm tiếp nối di sản của thế hệ trẻ. Như Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang chia sẻ, đạo học không phải là những trang sử rêu phong nằm lại trong quá khứ, mà là dòng chảy tri thức liên tục bồi đắp suốt 950 năm, nối liền cội nguồn văn hiến với vận hội phát triển của dân tộc.