Chiều 10/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Cần quy định đủ rõ về nguyên tắc hoặc các nhóm hành vi quản lý thuế thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường
Tại phiên thảo luận, đa số ý kiến đại biểu Quốc hội bày tỏ thống nhất với sự cần thiết sửa đổi và nội dung dự thảo Luật.
Một trong những nội dung nhận được quan tâm của các đại biểu là phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính.
Thống nhất với việc sửa đổi quy định tại Khoản 9 Điều 17 dự thảo Luật: “Thực hiện hành vi trái pháp luật trong hoạt động quản lý thuế và các khoản thu khác theo Luật Quản lý thuế”, đại biểu Thái Thị An Chung (Đoàn Nghệ An) nhìn nhận quy định này khắc phục được hạn chế của phương pháp liệt kê, tránh bỏ sót những trường hợp người nộp thuế thực tế bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của cơ quan, người có thẩm quyền trong quản lý thuế nhưng không thuộc 4 nhóm hành vi như luật hiện hành.
Mặt khác, theo đại biểu, việc dẫn chiếu trực tiếp đến hoạt động quản lý thuế và các khoản thu khác theo Luật Quản lý thuế tạo sự thống nhất giữa hai luật. Đồng thời có tính linh hoạt, tránh tình trạng Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước phải liên tục sửa đổi mỗi khi pháp luật quản lý thuế phát sinh hoặc bổ sung hình thức quản lý mới. Qua đó, bảo đảm tốt hơn nguyên tắc mọi thiệt hại do hành vi công vụ trái pháp luật gây ra phải được xem xét bồi thường theo quy định của pháp luật.
Cơ bản tán thành với báo cáo tiếp thu, giải trình về mở rộng phạm vi bồi thường trong quản lý thuế tại dự thảo Luật, tuy nhiên đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) nêu lên một vấn đề mà báo cáo giải trình chưa xử lý triệt để đó là: Luật Quản lý thuế quy định trách nhiệm bồi thường thực hiện theo pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; trong khi dự thảo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước lại dẫn chiếu trở lại Luật Quản lý thuế để xác định phạm vi, từ đó phát sinh nguy cơ hai luật dẫn chiếu qua lại, gây khó khăn khi xác định chính xác trường hợp nào làm phát sinh trách nhiệm bồi thường.
Do đó, đại biểu Đoàn Lâm Đồng đề xuất, nếu Quốc hội thống nhất mở rộng phạm vi thì đề nghị không chỉ dẫn chiếu chung, mà cần quy định đủ rõ ngay tại Điều 17 về nguyên tắc hoặc các nhóm hành vi quản lý thuế thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường; đồng thời bổ sung đánh giá tác động về ngân sách, trách nhiệm của cơ quan thuế và cơ chế xác định thiệt hại.
“Mục tiêu là mở rộng quyền được bồi thường nhưng quy phạm phải đủ rõ để người dân biết quyền của mình và cơ quan nhà nước có thể áp dụng thống nhất”, đại biểu nêu rõ.
Đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi cho người bị thiệt hại thực hiện quyền yêu cầu bồi thường
Về thời gian có hiệu lực của quyết định giải quyết bồi thường, đại biểu Thái Thị An Chung (Đoàn Nghệ An) đồng tình và đánh giá cao việc sửa đổi, bổ sung Điều 47 theo hướng quy định rõ việc ra quyết định giải quyết bồi thường, kể cả trường hợp thương lượng thành và thương lượng không thành để giải quyết vướng mắc trong thực tiễn. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, việc dự thảo Luật sửa đổi quy định thời gian có hiệu lực của quyết định giải quyết bồi thường từ 15 ngày lên 60 ngày kể từ ngày người yêu cầu bồi thường nhận được quyết định giải quyết bồi thường cần được cân nhắc kỹ lưỡng bởi vì quyết định giải quyết bồi thường là kết quả của một quá trình xác minh, thương lượng và xác định trách nhiệm bồi thường.
“Nếu kéo dài thời gian quyết định chưa có hiệu lực cũng sẽ kéo dài thời điểm chấm dứt vụ việc và không bảo đảm tính kịp thời mà nguyên tắc bồi thường đã đặt ra”, đại biểu nói.
Đại biểu đề xuất, trường hợp cần thiết phải kéo dài cũng chỉ nên quy định là 30 ngày, tương tự như thời hạn có hiệu lực của quyết định giải quyết khiếu nại hành chính”, bà Chung kiến nghị.
Đồng tình với việc dự thảo Luật sửa đổi các Điều 42, 43 và 45 theo hướng rút ngắn thời gian giải quyết yêu cầu bồi thường, đại biểu Nguyễn Tiến Nam (Đoàn thành phố Huế) cho rằng, đây là một bước tiến tích cực, phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường.
Song theo đại biểu, cần xác lập một nguyên tắc xuyên suốt: Cắt giảm thủ tục của cơ quan Nhà nước, chứ không được cắt giảm quyền của người dân.
Đại biểu nhấn mạnh: Đơn giản hóa thủ tục chỉ thực sự có ý nghĩa nếu người bị thiệt hại không phải tự mình đi qua một quy trình phức tạp để chứng minh cơ quan nào có trách nhiệm giải quyết cho mình. Đặc biệt, đối với việc xác định cơ quan có trách nhiệm giải quyết bồi thường, mặc dù dự thảo Luật đã có bước cải cách, nhưng cần có cơ chế đủ chặt để ngăn ngừa tình trạng cơ quan này chuyển sang cơ quan khác, cơ quan này chờ cơ quan kia, cuối cùng người chịu thiệt lại chính là người dân.
Theo đại biểu, đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật về thẩm quyền mà đó là vấn đề trách nhiệm của Nhà nước trước người bị thiệt hại.
Trên cơ sở đó, đại biểu Nguyễn Tiến Nam đề nghị quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối trong việc tiếp nhận, xác định và chuyển hồ sơ; đồng thời phải xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền nếu việc xác định cơ quan giải quyết bồi thường bị kéo dài do nguyên nhân chủ quan.
Về nguyên tắc giải quyết yêu cầu bồi thường, dự thảo Luật quy định phải được thực hiện kịp thời, công khai, bình đẳng thiện chí, trung thực, đúng pháp luật. Tuy nhiên, để thống nhất với mục tiêu của dự thảo Luật là tăng cường bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại, đồng thời phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính lấy người dân làm trung tâm trong tổ chức thực hiện pháp luật, đại biểu Hà Sỹ Huân (Đoàn Thái Nguyên) đề nghị nghiên cứu bổ sung nguyên tắc tạo điều kiện thuận lợi cho người bị thiệt hại thực hiện quyền yêu cầu bồi thường.
“Việc bổ sung nguyên tắc này sẽ là cơ sở để các quy định về hồ sơ trình tự thủ tục trách nhiệm của cơ quan giải quyết bồi thường và ứng dụng công nghệ thông tin theo hướng thuận lợi hơn cho người dân”, đại biểu nói.
