Quảng Ngãi hiện có 1.244 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện phải xử lý sau sắp xếp bộ máy, gồm 148 cơ sở cấp tỉnh và 1.096 cơ sở cấp xã. Khối lượng tài sản lớn đòi hỏi địa phương sớm phân loại, bố trí, điều chuyển hoặc khai thác phù hợp, tránh bỏ trống, xuống cấp và lãng phí nguồn lực công.
Áp lực từ hệ thống trụ sở cũ
Việc sắp xếp trụ sở, tài sản công theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp tạo áp lực lớn đối với Quảng Ngãi. Trong lúc bộ máy mới ổn định tổ chức và hoạt động, địa phương đồng thời phải xử lý khối lượng lớn nhà, đất phát sinh sau sắp xếp, sáp nhập.
Tại 50 xã, phường phía tây tỉnh Quảng Ngãi (thuộc tỉnh Kon Tum cũ), có 1.878 cơ sở nhà, đất thuộc diện dôi dư cần sắp xếp sau sáp nhập tỉnh. Đến nay, ngành chức năng đã điều chuyển 41 cơ sở cho các đơn vị mới; chuyển giao 277 cơ sở cho xã, phường quản lý, xử lý và bàn giao 46 cơ sở nhà, đất của các cơ quan cấp tỉnh cho địa phương quản lý.
Thực tế cho thấy, khó khăn không chỉ nằm ở số lượng nhà, đất cần xử lý mà còn ở năng lực quản lý tài sản tại cơ sở. Tại nhiều xã, phường vùng cao, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, trong khi việc xử lý tài sản công liên quan nhiều quy định về đất đai, tài chính, đầu tư và tài sản công. Sau khi sắp xếp, thu hồi hoặc bàn giao, một số trụ sở có nguy cơ tiếp tục bỏ trống, xuống cấp, phát sinh chi phí bảo vệ, bảo trì và làm giảm giá trị nguồn lực đất đai.
Tại các xã, phường xa trung tâm, việc tìm đơn vị tiếp nhận, thu hút đầu tư hoặc chuyển đổi công năng gặp không ít trở ngại. Nhiều công trình được xây dựng, sử dụng từ lâu đã xuống cấp, trong khi kinh phí sửa chữa, bảo trì hạn chế khiến việc tiếp tục khai thác hoặc chuyển giao cho đơn vị khác khó thực hiện.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Kon Tum Bùi Quốc Hưng cho biết, sau sáp nhập tỉnh, các xã, phường khu vực trung tâm tỉnh Kon Tum cũ có lượng tài sản dôi dư lớn. Nhiều cơ quan, đơn vị chuyển về trung tâm hành chính mới khiến một số trụ sở cũ bỏ trống, khó tìm phương án khai thác.
Phân loại để khai thác hiệu quả
Để xử lý nhà, đất dôi dư, Quảng Ngãi đang triển khai nhiều phương án, từ điều chuyển cho cơ quan, đơn vị có nhu cầu đến thanh lý, đấu giá, qua đó khai thác hiệu quả tài sản công và tạo thêm nguồn thu cho ngân sách.
Đối với 34 cơ sở nhà, đất dôi dư của các cơ quan cấp tỉnh, Quảng Ngãi đã điều chuyển 33 cơ sở cho các đơn vị tiếp tục sử dụng, khai thác. Với hơn 110 cơ sở dôi dư của 96 xã, phường sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, hơn 80 cơ sở đã được điều chuyển cho các cơ quan quản lý, sử dụng.
Các địa phương đang hoàn thiện hồ sơ đối với 30 cơ sở để tỉnh xem xét điều chuyển, trong đó 19 cơ sở dự kiến chuyển cho cơ quan trung ương và 11 cơ sở cho các đơn vị thuộc tỉnh. Cùng với đó, một số cơ sở được chuyển giao về địa phương. Đến nay, toàn tỉnh đã chuyển giao 368 cơ sở nhà, đất về Ủy ban nhân dân cấp xã, phường quản lý sau sáp nhập.
Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi đã tiếp nhận 33 cơ sở nhà, đất để đánh giá hiện trạng, nghiên cứu phương án khai thác. Đơn vị đề xuất bàn giao 10 cơ sở cho các cơ quan của tỉnh quản lý, sử dụng; đồng thời nghiên cứu khai thác 22 cơ sở theo hình thức giao đất, cho thuê đất nhằm phát huy giá trị quỹ đất công.
Giám đốc trung tâm Phạm Xuân Vinh cho biết, đối với các tài sản đấu giá quyền sử dụng đất, trung tâm đang thực hiện 45 dự án, tổng số tiền hơn 1.880 tỷ đồng. Một số dự án đã có quyết định, giá khởi điểm và phương án đấu giá; các dự án còn lại đang hoàn thiện thủ tục để tổ chức đấu giá hoặc lựa chọn nhà đầu tư. Việc đưa các khu đất vào đấu giá, lựa chọn nhà đầu tư phải bảo đảm đúng quy định, đồng thời khai thác hiệu quả, tạo thêm nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế-xã hội.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Ngọc Sâm khẳng định, việc sắp xếp, xử lý trụ sở, nhà, đất dôi dư phải hướng đến khai thác hiệu quả quỹ đất, tạo nguồn thu ngân sách và hạn chế lãng phí tài sản công. Tỉnh ưu tiên hoàn thiện thủ tục pháp lý đối với các cơ sở được điều chuyển, bàn giao; đồng thời đưa những trụ sở còn khả năng sử dụng vào khai thác phù hợp nhu cầu thực tế. Đối với các cơ sở có thể tiếp tục sử dụng, địa phương nghiên cứu cải tạo, nâng cấp hoặc chuyển đổi công năng, tránh để tài sản xuống cấp, bỏ không.
Khối lượng nhà, đất công dôi dư sau sắp xếp bộ máy lớn, nhưng cũng mở ra dư địa khai thác nguồn lực nếu được phân loại, xử lý phù hợp. Việc sớm hoàn thiện hồ sơ pháp lý và phương án đối với từng cơ sở sẽ giúp Quảng Ngãi giảm áp lực quản lý, hạn chế tài sản xuống cấp, bỏ hoang, qua đó chuyển nguồn lực đang bị “đóng băng” thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế-xã hội.
