Khởi đầu năm 1997, cuộc thi Tiếng hát truyền hình toàn quốc lần đầu tiên ấy đã là một sự kiện âm nhạc gây tiếng vang trong đời sống văn nghệ vốn khá lặng lẽ thời đó. Lần đầu tiên, những người trẻ yêu ca hát được thể hiện mình trên sân khấu trực tiếp tới cả nước qua sóng truyền hình. Và cái tên Thanh Thúy, Lương Chí Cường, Thanh Sử, những giọng ca được phát hiện từ cuộc thi này, đến nay ít nhiều vẫn có vị trí trong làng ca nhạc. Ca sĩ Thanh Thúy về sau còn rẽ ngang đóng phim, dù xuất hiện trên sân khấu ca nhạc không nhiều, nhưng giọng ca và phong cách giản dị trong sáng của cô vẫn được công chúng yêu mến. Còn Thanh Sử - giải đặc biệt hồi đó - hiện theo đuổi sự nghiệp đào tạo thanh nhạc: anh là giảng viên Nhạc viện thành phố Hồ Chí Minh.
Hai năm một lần, những cuộc thi tiếp theo cho đến lần thi mới nhất vào năm 2009, đã phát hiện một đội ngũ ca sĩ trẻ hùng hậu, đa thanh và đủ sắc cho sân khấu biểu diễn âm nhạc nước nhà. Không thể phủ nhận uy tín của cuộc thi Sao Mai, khi mở đầu sự nghiệp cho những Trọng Tấn, Anh Thơ, Lan Anh, Hồ Quỳnh Hương, Kasim Hoàng Vũ, Ngọc Khuê, Khánh Linh, Phương Thảo, Ngọc Anh, Phương Linh, Tân Nhàn... Từ một cuộc thi Liên hoan Tiếng hát truyền hình toàn quốc, mà các giải thưởng chủ yếu tập trung vào các giọng hát nặng tính hàn lâm, khá chuẩn mực nhưng lại hơi khô cứng và thật sự chưa phải theo kịp tươi mới của đời sống, cuộc thi đã gần như lột xác vào năm 2001, khi được đổi thành một tên gọi khá giản dị và ấn tượng: Giải Sao Mai. Cũng từ đây, Ban tổ chức cuộc thi đã tập trung vào đầu tư một format chương trình tươi mới, gần gũi với đời sống âm nhạc đương đại và tập trung xây dựng một thương hiệu của chương trình tìm kiếm tài năng ca hát. Ngoài việc ưu tiên các giọng hát được đào tạo bài bản, Giải Sao Mai cũng không bỏ qua những giọng ca bản năng trời phú, dù chưa qua trường lớp nào. Giải cũng không chỉ tập trung vào những gương mặt thính phòng, mà khuyến khích nhiều đến những giọng ca dân gian đương đại và nhạc nhẹ. Vì vậy, cuộc thi được phát sóng trực tiếp đã biến thành một sân khấu khổng lồ cho hàng triệu người xem cả nước. Cùng với sự cộng hưởng của truyền thông, Giải Sao Mai thật sự là một mơ ước của những người yêu ca hát, đồng thời cũng là niềm mong đợi của khán giả. Tuy vậy, không phải ngôi sao nào được đặt lên "bệ phóng" Sao Mai cũng đều tỏa sáng. Không ít những cái tên từng được xướng lên bục cao nhất của Giải rồi sau đó bặt hơi im tiếng hoặc hầu như rất ít xuất hiện. Phương Nga, Nam Khánh, Quang Hào, Xuân Hảo, Vương Dung... dường như chỉ tỏa sáng một lần rồi... tắt lịm. Lẽ dĩ nhiên, rơi rụng là chuyện thường, cũng không phải có gì đáng nói. Ðiều đáng nói là, dù có rất nhiều cố gắng đổi mới để theo kịp dòng chảy của thị trường ca nhạc, nhưng format cuộc thi Sao Mai dường như đã có vẻ lỗi thời. Sau bốn kỳ Sao Mai hầu như không thay đổi về kết cấu chương trình và kịch bản, cũng như thể lệ, quy chế, cảm giác Sao Mai đang trở nên lạc hậu và nhàm chán. Những cuộc thi gần đây, khán giả có "nằm mơ" cũng không tìm đâu thấy những sáng tạo đầy hứng khởi như cái thời của Ngọc Khuê, Khánh Linh...
Mặt khác, dường như cơ chế thị trường ít nhiều cũng tác động vào chuyện chấm giải. Bộc lộ không giấu giếm là ở cuộc thi này, khi kết quả các đêm thi vòng loại và chung kết các bảng thể loại âm nhạc liên tiếp gây phẫn nộ đối với công chúng. Những cái tên đoạt giải khi xướng lên không chỉ gây "ngơ ngác" đối với người xem, mà nghĩ cho cùng, đó là sự thiếu tôn trọng công chúng. Ðành rằng, việc chấm giải là do các thành viên của Hội đồng Nghệ thuật quyết định, nhưng trong điều kiện mà người nghe nhạc đã hoàn toàn có khả năng đánh giá các giọng ca thì đôi khi những kết quả chấm giải "bất chấp" của Hội đồng và Ban tổ chức đã khiến hiệu quả ngược lại với mong muốn của thí sinh và cả với cuộc thi. Những biểu hiện không mấy trong sáng và lành mạnh đó, có lẽ cũng là yếu tố để thí sinh tự tin rằng mình có thể bước lên "bục vinh quang" nhờ những chuyện nằm ngoài âm nhạc. Thậm chí, trong buổi truyền hình trực tiếp một đêm thi, Ban tổ chức còn bất chấp cả những phản ánh của công chúng về hệ thống bình chọn "có vấn đề", về một vài ca sĩ nhận giải quá bất ngờ vì không xứng đáng. Chưa kể, lẽ ra với bề dày kinh nghiệm tổ chức đến tám lần, chương trình phải đi đến chỗ chuyên nghiệp, nghiêm túc, nhưng lại xảy ra những sự cố về kỹ thuật hết sức vớ vẩn, biến đêm tường thuật trực tiếp thành nỗi bức xúc của người xem.
Phải chăng, từ một sân chơi được coi là bệ phóng cho những ngôi sao ca nhạc tỏa sáng, Giải Sao Mai đang cần một sự "lột xác" lần nữa, để tiếp tục lấy lại niềm tin và sự mong chờ?
