Chuyển đổi nông nghiệp bền vững cho Tây Nguyên

Dự kiến sau khi kết thúc dự án vào năm 2020, các tỉnh Tây Nguyên sẽ có khoảng 63 nghìn hộ nông dân được tiếp cận áp dụng biện pháp canh tác bền vững, tái canh cà-phê, với thu nhập tăng khoảng 20% và giá trị tăng thêm cho toàn vùng là khoảng 250 triệu USD.

Ðến nay đã qua gần ba năm triển khai thực hiện dự án, mặc dù Ban quản lý dự án cấp trung ương (CPMU), Ban quản lý dự án các tỉnh Tây Nguyên (PPMU) và các địa phương có nhiều cố gắng chủ động tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện, nhưng các tỉnh Tây Nguyên mới hoàn thành chứng nhận được 36 vườn ươm tư nhân đạt chuẩn cung cấp giống cho dự án, nâng cấp được tám vườn ươm nhà nước, 35 vườn giống tư nhân; đào tạo, tập huấn cho gần 21 nghìn hộ nông dân với hơn 24 nghìn ha sản xuất cà-phê bền vững và gần 11 nghìn hộ nông dân với hơn 9.000 ha tái canh bền vững; áp dụng tưới tiết kiệm giúp giảm nước tưới cho hơn 16 nghìn ha cà-phê trong tổng số 22 nghìn ha tưới tiết kiệm nước theo kế hoạch...

Dự án VnSAT Tây Nguyên là dự án lớn, có kỹ thuật phức tạp, chịu sự chi phối về cơ chế quản lý của WB và các quy định trong nước, nhưng với tiến độ triển khai dự án chậm trễ như thời gian qua, nhất là năm nay - năm “bản lề” của kế hoạch 5 năm (2015-2020), việc giải ngân trong tám tháng qua tại khu vực này mới đạt 24 tỷ đồng, bằng 12% vốn kế hoạch được giao năm 2018, cho thấy sự phối hợp thực hiện các hoạt động dự án giữa CPMU với PPMU và các cơ quan chức năng của Bộ NN và PTNT, cũng như các đơn vị hỗ trợ kỹ thuật của dự án (Viện Khoa học Thủy lợi, Viện Khoa học - Kỹ thuật Nông - lâm nghiệp Tây Nguyên...) chưa thường xuyên, linh hoạt. Một số cán bộ tại CPMU và các PPMU còn hạn chế về năng lực chuyên môn, dẫn đến việc thẩm định báo cáo kinh tế kỹ thuật (KTKT) các tiểu dự án, các vườn ươm bị kéo dài, giải ngân thì chậm lại, nhất là tại các tỉnh Gia Lai, Lâm Ðồng...

Thời gian từ nay đến cuối năm không còn nhiều. Ðể hoàn thành gần 90% vốn kế hoạch được giao thực hiện Dự án VnSAT Tây Nguyên năm 2018, và tạo đà cho hai năm tiếp theo, các PMU từ trung ương đến địa phương khu vực Tây Nguyên cần rà soát, tổ chức lại bộ máy ban quản lý dự án theo hướng tăng cường thêm cán bộ đáp ứng yêu cầu trình độ chuyên môn để hoàn tất các báo cáo KTKT.

Các đơn vị hỗ trợ kỹ thuật dự án của Bộ NN và PTNT, các sở chuyên ngành trên tinh thần hướng về người dân Tây Nguyên, “đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính” để sớm hoàn thành việc thẩm định, rút ngắn thời gian phê duyệt báo cáo KTKT. Thậm chí mạnh dạn phân cấp, phân quyền cho các sở NN và PTNT chủ trì thẩm định, phê duyệt báo cáo KTKT và kế hoạch lựa chọn nhà thầu các tiểu dự án, vườn ươm trong khuôn khổ Dự án VnSAT Tây Nguyên để giảm bớt thủ tục, rút ngắn thời gian thực hiện. Trong quá trình thực hiện dự án tại địa phương, những vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền cần kịp thời phản ánh, kiến nghị với cơ quan chức năng tại các bộ, ngành và WB để xem xét, xử lý... Tuyệt đối không vì sự thúc ép của tiến độ giải ngân mà bỏ qua thủ tục cần thiết, để rồi sau đó lại phải “rút kinh nghiệm”.

Hy vọng với sự phối hợp nhịp nhàng, đồng bộ, có trách nhiệm từ các PMU trung ương đến cơ sở sẽ đẩy nhanh công tác đầu tư, nâng cấp các vườn ươm nhà nước, tư nhân, góp phần tái canh bền vững cho cà-phê Tây Nguyên như mục tiêu mà Dự án VnSAT Tây Nguyên đã đề ra.