Ðại diện trong số họ là 512 điển hình tiên tiến của 53 DTTS đến từ 52 tỉnh, thành phố hội tụ về Thủ đô Hà Nội trong lễ tuyên dương do Ủy ban Dân tộc chủ trì, được tổ chức hôm qua, 19-12.
Gương mẫu để đồng bào noi theo
Không ngại khó, sẵn sàng giúp đỡ mọi người, được dân quý, dân tin là biểu hiện rõ nét của những người có uy tín, nhân sĩ trí thức và doanh nhân DTTS tiêu biểu. Họ không chỉ là tấm gương sáng để đồng bào noi theo, mà còn có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng, tạo sức lan tỏa, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước trong vùng DTTS và miền núi.
Trải qua nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ công an viên, trưởng thôn, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã rồi Bí thư Ðảng ủy xã, cương vị nào bà Sùng Phà Sủi (xã Nậm Ðét, huyện Bắc Hà, Lào Cai) cũng luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, được dân quý, dân tin. Tại lễ tuyên dương, người phụ nữ dân tộc Phù Lá năng động này chia sẻ nhiều về khó khăn khi vận động bà con DTTS vùng cao, vùng sâu, vùng xa thay đổi tập quán sản xuất nông nghiệp để xóa đói, giảm nghèo. Bà kể: "Vận động bà con chuyển sang cấy giống lúa lai, mình phải trực tiếp hướng dẫn bà con cách ủ thóc giống, gieo mạ, chăm sóc lúa. Chuyển từ trồng ngô địa phương sang ngô hàng hóa cho năng suất cao cũng thế. Ngô, lúa được mùa, đời sống bà con trong thôn bản đã thay đổi nhiều". Nhìn gương bà Sủi làm kinh tế hiệu quả, bà con trong bản, trong xã cứ thế học hỏi. Họ tin tưởng, nghe theo khi bà Sủi vận động bỏ tục thách cưới cao, tổ chức cưới văn minh, tiết kiệm. Nỗ lực của bà không chỉ giúp tình trạng hôn nhân cận huyết thống giảm mà còn kịp thời hủy được ba cuộc tảo hôn. Ðến nay, xã không còn trường hợp tảo hôn nào. Trong xây dựng nông thôn mới, bà Sủi vận động được 61 trong số 74 hộ dân làm nhà tiêu hợp vệ sinh và toàn bộ số hộ dân làm chuồng nuôi nhốt gia súc cách xa nhà, tránh gây ô nhiễm môi trường. Bài học thành công trong vận động là vừa tuyên truyền, đôn đốc thường xuyên, liên tục, vừa phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đảng viên. "Mình và gia đình phải gương mẫu thực hiện trước đã, làm tốt thì bà con sẽ làm theo thôi", bà Sủi nêu kinh nghiệm.
Theo Ủy ban Dân tộc (UBDT): Kinh nghiệm để thực hiện tốt công tác tuyên truyền, vận động đồng bào chấp hành đường lối, chính sách dân tộc của Ðảng, Nhà nước là cần xây dựng lực lượng cốt cán có trình độ, am hiểu phong tục, tập quán của đồng bào, cùng với đó cần phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng như già làng, trưởng thôn, bản, trưởng dòng họ. Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Ðỗ Văn Chiến khẳng định: "Người có uy tín trên cả nước không quản ngại khó khăn, gian khổ, đi từng ngõ, gọi cổng từng nhà, nắm tay từng người, vận động bà con giúp nhau phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo; bài trừ hủ tục lạc hậu; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của mỗi dân tộc; tạo sự đồng thuận, xây dựng thôn bản, buôn làng, phum sóc đoàn kết, bình yên, phát triển...".
Dành cả cuộc đời để nghiên cứu, bảo tồn, phục dựng nét đẹp văn hóa của làn điệu Sình ca, nghệ nhân Sầm Văn Dừn, dân tộc Cao Lan, ở thôn Mãn Hóa, xã Ðại Phú, huyện Sơn Dương (Tuyên Quang) là một trong những người tiêu biểu như vậy. Bà con yêu mến và quý trọng, bầu ông là người có uy tín trong đồng bào DTTS. Chỉ trong một thời gian ngắn, ông gây dựng và kết nối mở rộng phong trào văn nghệ, được người dân hưởng ứng nhiệt tình. Sự tâm huyết của nghệ nhân Sầm Văn Dừn còn được ghi dấu bằng việc gìn giữ hơn 200 đầu sách cổ của người Cao Lan và tám tập sách về hát Sình ca. Nhiều bài hát Sình ca do ông viết lời mới đã được một số nhà trường đưa vào dạy ngoại khóa cho học sinh dân tộc Cao Lan. Ông đã đóng góp nhiều bản dịch bài hát Sình ca làm tư liệu và góp một phần công sức vào việc đưa Sình ca của dân tộc Cao Lan trở thành di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Trong những năm gần đây, nhiều người đã mạnh dạn khai thác tiềm năng, thế mạnh của miền núi, ứng dụng khoa học công nghệ, tổ chức sản xuất với quy mô lớn hơn, tạo ra sản phẩm hàng hóa đáp ứng yêu cầu của thị trường. Trên khắp cả nước, nhiều doanh nhân, hộ gia đình sản xuất, kinh doanh giỏi là người DTTS tạo dựng được những cơ sở sản xuất cây ăn quả, cây công nghiệp, cây lâm nghiệp, cây dược liệu; chăn nuôi thủy sản, gia súc, gia cầm, chế biến nông lâm sản, kinh doanh dịch vụ với doanh thu hàng trăm tỷ đồng; giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động... Lễ tuyên dương vừa qua cũng tôn vinh đóng góp của 51 doanh nhân tiêu biểu, là những nhân tố mới, người đi đầu trong sản xuất, kinh doanh.
Từng tham gia kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giữ nhiều cương vị lãnh đạo trong tỉnh, đến khi về hưu, ông Ðiểu Mun, dân tộc XTiêng tích cực tham gia các hoạt động xây dựng Ðảng. Là Bí thư Chi bộ thôn Bù Nga, xã Bù Gia Mập, huyện Bù Gia Mập (Bình Phước), ông lãnh đạo chi bộ, chính quyền vận động người dân nói chung, đồng bào các DTTS trên địa bàn nói riêng phát triển sản xuất, xóa đói, giảm nghèo, đẩy mạnh sản xuất, không để đất trống, nhàn rỗi nhân công. Ông vận động bà con áp dụng khoa học kỹ thuật tiến bộ vào sản xuất, đổi mới nhận thức, trồng xen canh cây ca-cao dưới tán điều, tăng diện tích cao-su, cà-phê, tiêu..., nhờ đó, nhiều hộ vượt qua khó khăn, tăng thu nhập, xây dựng nhà kiên cố, đời sống được cải thiện. Ông còn vận động đồng bào DTTS nhận khoán bảo vệ 2.000 ha rừng đặc dụng Vườn quốc gia Bù Gia Mập và trực tiếp làm Chủ nhiệm HTX bảo vệ rừng với 25 hộ thành viên tham gia...
Những hạt nhân tích cực trong cộng đồng
Trong những năm qua, Ðảng và Nhà nước ta đã ban hành và chỉ đạo thực hiện nhiều chính sách dân tộc; trong đó đặc biệt quan tâm người có uy tín, nhân sĩ trí thức, doanh nhân DTTS nhằm tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao vật chất, tinh thần của cộng đồng các dân tộc. Phó Vụ trưởng Chính sách dân tộc (UBDT) Bế Hồng Vân cho biết, nhiều dự án, chương trình đầu tư, hỗ trợ, ưu tiên nguồn lực, tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng kỹ thuật, phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo, đã đạt được những kết quả quan trọng. 98% số xã có đường ô-tô đến trung tâm; 98,5% số xã có trạm y tế; 94% số xã có điện lưới quốc gia; 90% số xã được phủ sóng, phát thanh truyền hình; 100% xã có trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở; 92% số hộ gia đình được sử dụng điện lưới quốc gia; tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn khoảng 20%. Theo báo cáo của UBDT, bên cạnh những thành tựu to lớn đã đạt được, hiện nay vùng DTTS và miền núi vẫn là vùng chậm phát triển, còn nhiều khó khăn. Một số chính sách vừa có nội dung đầu tư kết cấu hạ tầng, vừa có nội dung tạo việc làm và an sinh xã hội nhưng thiếu cơ chế phân bổ nguồn lực để thực hiện đồng bộ các nội dung...
Một trong những định hướng mục tiêu thực hiện chính sách tại vùng DTTS và miền núi giai đoạn 2016-2020 mà UBDT đưa ra là tập trung phát triển nguồn nhân lực, đào tạo nghề và giải quyết việc làm, chuyển dịch cơ cấu lao động đối với vùng DTTS và miền núi. Tăng cường chính sách cho vay, giảm cho không, thực hiện theo nguyên tắc là tạo cơ hội, không trợ cấp ưu đãi để phát huy tinh thần làm chủ; thưởng cố gắng, không thưởng thành tích, căn cứ vào kết quả đạt được chứ không căn cứ vào chỉ tiêu; hỗ trợ cộng đồng, giảm cho trực tiếp cá nhân...
Trong công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước, đồng bào các DTTS tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, vượt khó vươn lên; hăng hái thi đua lao động sản xuất, phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo. Trên tinh thần đó, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Ðỗ Văn Chiến mong muốn, tiếp tục xây dựng đội ngũ người có uy tín, nhân sĩ trí thức, doanh nhân người DTTS lớn mạnh cả số lượng và chất lượng. Ðây thật sự là những hạt nhân tích cực nhất, vận động, thuyết phục, truyền cảm hứng để đồng bào các DTTS khắc phục mọi khó khăn, không trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước; phát huy nội lực, thi đua lao động sản xuất, phát triển kinh tế, giảm nghèo nhanh, bền vững, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Họ chính là những người góp phần tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao, thúc đẩy vùng DTTS và miền núi hội nhập, phát triển cùng đất nước.
