Chìa khóa để ngư dân vượt qua khó khăn

Vòng xoáy mưu sinh

Những ngày cuối tháng 3, miền biển Khánh Hội (xã Khánh Lâm, Cà Mau) đông đúc khác thường. Nhưng đó không phải là cảnh nhộn nhịp của những khoang cá đầy ắp nối nhau cập bến, mà là sự tấp nập bất đắc dĩ: Tàu vào bờ, bán xong mẻ cá rồi lại neo đậu, “án binh bất động”.

Trên boong tàu, ông Nguyễn Hoàng Chiến, chủ một phương tiện chuyên nghề ốc bẫy mực ở Ấp 3, lặng lẽ đưa mắt ra khơi xa rồi lại nhìn con tàu của ông đã cắm neo từ giữa tháng 3: “Mỗi chuyến đi biển kéo dài cả tháng, tiêu tốn khoảng 3.000 lít dầu. Giá nhiên liệu tăng nhanh, trong khi giá hải sản gần như không nhích lên”, ông chia sẻ.

Ông Trần Văn Liêu ở Ấp 24 cũng hết sức băn khoăn. Hơn 20 năm gắn bó với biển, chưa khi nào ông nghĩ có ngày mình phải sợ đi biển. Hai con tàu là toàn bộ tài sản tích cóp, nhưng việc buộc phải neo đậu dài ngày khiến ông không khỏi xót xa. Ông tính toán: “Trước đây, giá dầu khoảng 20.000 đồng/lít, mỗi chuyến hai tàu tiêu thụ 7.000-8.000 lít, trừ chi phí vẫn còn lãi vài chục triệu đồng. Nay giá dầu tăng lên gần 37.000 đồng/lít, riêng tiền nhiên liệu đã đội lên hàng trăm triệu đồng mỗi chuyến. Gần như không còn khả năng có lãi”.

Với ngư dân, “nằm bờ” luôn là lựa chọn bất đắc dĩ. Điều đó đồng nghĩa với việc thu nhập giảm sút, đời sống gia đình thêm chật vật, những khoản chi tiêu thiết yếu bị co hẹp. Ngư dân Nguyễn Văn Đỡ, chủ hai tàu lưới chụp ở Ấp 4 cũng đang trong tình thế khó khăn. Sau nhiều cân nhắc, ông buộc phải giữ một tàu nằm bờ, chiếc còn lại cố gắng ra khơi để duy trì sinh kế và giữ chân bạn thuyền. “Chuyến vừa rồi, riêng tiền dầu đã tốn gần 150 triệu đồng cho khoảng 5.000 lít. Nếu chuyến này không có lãi, có lẽ tôi cũng phải tính toán lại”, ông nói, dõi mắt về con tàu đang neo trước nhà.

Không chỉ ở Khánh Hội, dọc tuyến ven biển Tây Cà Mau, tình trạng tàu cá nằm bờ đang diễn ra ngày càng phổ biến. Tại xã Đá Bạc, trong tổng số 689 tàu khai thác, đã có hơn 40 chiếc tạm ngưng hoạt động, và con số này vẫn có xu hướng tăng. Ông Nguyễn Văn Cộp, chủ hai tàu bẫy ốc mực ở ấp Kinh Hòn Bắc, cho biết: “Tháng trước, giá dầu còn khoảng 27.000 đồng/lít, nay đã tăng thêm đáng kể. Sau chuyến này, tôi cũng phải tính toán kỹ chi phí, phải có lãi mới dám ra khơi”.

Tìm lối rẽ sóng, gỡ khó vươn khơi

Bài toán nhiên liệu đang trở thành gánh nặng đè lên vai ngư dân Cà Mau. Theo ông Đỗ Chí Sĩ, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Cà Mau, nhiên liệu hiện chiếm từ 40-60% tổng chi phí mỗi chuyến biển. Giá tăng đã khiến tổng chi phí đội lên hơn 40%.

Thống kê đến ngày 25/3, toàn tỉnh Cà Mau có 5.165 tàu cá với hơn 25.780 lao động trực tiếp làm việc trên biển. Đây là lực lượng giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ chủ quyền. Tuy nhiên, trước áp lực chi phí, đã có hơn 270 phương tiện giảm chuyến và 84 tàu tạm ngưng hoạt động. Số tàu nằm bờ dự báo còn tiếp tục tăng khi nhiều phương tiện đang khai thác ngoài khơi, sử dụng nguồn nhiên liệu được mua từ thời điểm giá chưa tăng.

Ngư dân Đỗ Viết Thiệp, chủ hai tàu cá ở ấp Kinh Hòn (xã Đá Bạc) chia sẻ: “Chúng tôi mong có giải pháp bình ổn giá nhiên liệu và hỗ trợ hậu cần nghề cá để giảm chi phí đầu vào”.

Trước thực tế đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là những giải pháp tình thế, mà cần một hướng chuyển đổi phù hợp, bền vững. Chính quyền và ngành chức năng tỉnh Cà Mau đã chủ động vào cuộc. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau Tô Hoài Phương cho biết, các đơn vị đang rà soát cụ thể từng nhóm tàu, từng nghề khai thác bị ảnh hưởng để đề xuất phương án hỗ trợ sát thực tế.

Cùng với đó, ngành thủy sản tăng cường cung cấp thông tin dự báo ngư trường, giúp ngư dân xác định đúng khu vực có nguồn lợi, hạn chế tình trạng chạy tàu dò tìm gây lãng phí nhiên liệu. Công tác tuyên truyền về tối ưu hóa hành trình, bảo dưỡng máy móc nhằm nâng cao hiệu suất khai thác cũng được đẩy mạnh.

Về lâu dài, chuyển đổi mô hình khai thác được xem là giải pháp căn cơ. Ngành chức năng khuyến khích ngư dân giảm dần các nghề tiêu hao nhiều nhiên liệu, đồng thời từng bước chuyển sang các phương thức khai thác hiệu quả hơn, ít chi phí hơn. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt để giảm áp lực chi phí, mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, hướng tới phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết, tỉnh đang tập trung củng cố chuỗi hậu cần nghề cá. Tại các cảng cá, các đơn vị chức năng phối hợp kiểm soát, giữ ổn định giá các mặt hàng thiết yếu như đá lạnh, nước ngọt, nhu yếu phẩm… qua đó góp phần giảm chi phí cho mỗi chuyến ra khơi.

Biển vẫn là nguồn sống của bao thế hệ ngư dân. Những con tàu tạm thời nằm bờ hôm nay không phải là sự dừng lại, mà là khoảng lặng cần thiết để thích ứng. Trong bối cảnh nhiều biến động, việc chủ động điều chỉnh phương thức sản xuất, cùng với sự hỗ trợ kịp thời từ chính sách, sẽ là chìa khóa để ngư dân vượt qua khó khăn, tiếp tục vươn khơi bền vững.