Thận trọng khi xây dựng ga ngầm C9 trong vùng di tích quốc gia đặc biệt hồ Hoàn Kiếm

Ông Hoàng Xuân Hùng, ở phường Phúc Tân, quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) cho rằng: Mục đích xây ga ngầm C9 tại vị trí trước Tổng công ty Điện lực Hà Nội, nhằm tạo điều kiện cho người dân đi lại, tham quan di tích quốc gia đặc biệt là hồ Hoàn Kiếm thuận tiện. Do vậy, chủ đầu tư cần nghiên cứu kỹ phương án xác định vị trí và quy hoạch tổng mặt bằng; đánh giá đúng mức tác động môi trường, những ảnh hưởng đến khuôn viên vườn hoa bờ hồ và các di tích quan trọng như Tháp Bút, cầu Thê Húc, tượng đài Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh… Nếu xét thấy ga ngầm C9 ảnh hưởng xấu đến biểu tượng thiêng liêng gắn bó với Thăng Long - Hà Nội, đến môi trường sống của người dân quanh vùng, thì phải di chuyển sang vị trí khác.

Cùng chung quan điểm đó, ông Nguyễn Hải Truyền, 86 tuổi ở phường Khương Trung, quận Thanh Xuân chia sẻ: Hằng tuần tôi đều cùng bạn bè, con cháu đến Bờ Hồ tham quan, tản bộ. Từng khung cảnh kiến trúc, từng góc phố ven hồ Hoàn Kiếm đã trở nên rất đỗi thân quen với tôi, với mỗi người dân Hà Nội. Do vậy, không chỉ riêng tôi mà nhiều người khác, cả khách nước ngoài rất mừng khi được xem, được dân chủ đóng góp ý kiến vào các bản vẽ và quy hoạch tổng thể mặt bằng ga C9, trưng bày tại số 2 Lê Thái Tổ (Hoàn Kiếm, Hà Nội), từ ngày 9-3-2018. Việc làm này rất tốt, các cấp chính quyền TP Hà Nội, Ban Quản lý đường sắt đô thị thành phố cần phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia, các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, kiến trúc sư; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, sẽ tập hợp được nhiều ý kiến quý báu đóng góp về vị trí và những giải pháp thông minh xây dựng ga ngầm C9 để hạn chế tới mức thấp nhất những ảnh hưởng đến di tích quốc gia đặc biệt hồ Hoàn Kiếm.

Đại diện Ban Quản lý đường sắt đô thị TP Hà Nội cho chúng tôi biết: Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 2, đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo có chiều dài hơn 11 km, trong đó có bảy ga ngầm gồm: Ga Bưởi - C4, ga Quần Ngựa - C5, ga Bách Thảo - C6, ga Hồ Tây - C7, ga Hàng Đậu - C8, ga hồ Hoàn Kiếm - C9 và ga Trần Hưng Đạo - C10. Hiện nay, dự án này chỉ còn ga hồ Hoàn Kiếm - C9 chưa được phê duyệt quy hoạch tổng thể mặt bằng vì có liên quan đến vùng “nhạy cảm” di tích quốc gia đặc biệt hồ Hoàn Kiếm, cho nên phải trưng bày phương án kiến trúc sơ bộ để lấy ý kiến đóng góp của các tầng lớp nhân dân ở trong nước, các chuyên gia, các nhà quản lý và khách nước ngoài. Ông Trần Văn Thiết, ở xã Hùng An (Kim Động, Hưng Yên) từng nhiều năm hành nghề xe ôm chung quanh hồ Hoàn Kiếm, cho biết: Việc xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 2, đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo là tín hiệu tích cực để giải “bài toán” phát triển kinh tế - xã hội và giảm ùn tắc giao thông ở Thủ đô. Riêng ga ngầm C9 có một số vị trí ảnh hưởng đến di tích hồ Hoàn Kiếm, như cửa lên xuống số 3. Theo hồ sơ vị trí, quy hoạch tổng thể mặt bằng ga ngầm C9, thì phương án bố trí cửa lên xuống số 3 trước đây là khu nhà vệ sinh và cửa hàng trong khuôn viên, vườn hoa gần đường Đinh Tiên Hoàng. Vị trí này chỉ cách mép hồ Hoàn Kiếm khoảng bốn mét rất bất lợi cho việc thi công, vận hành công trình, lại dễ ảnh hưởng đến di tích quốc gia đặc biệt hồ Hoàn Kiếm. Do vậy, cửa lên xuống số 3 đã điều chỉnh vào sát mép ga. Song nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ vị trí cửa lên xuống số 3 nằm sát mép ga là vị trí nào? Nhiều người khác thì thắc mắc ba cửa còn lại của ga ngầm C9 gồm: Cửa số 1 dự kiến nằm trong khuôn viên Tổng công ty Điện lực Hà Nội; cửa số 2 dự kiến trong Tổng công ty Điện lực miền bắc và cửa số 4 nằm ở phía sau đền Bà Kiệu và tượng đài Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh liệu có bị ảnh hưởng bởi nước lụt, nhất là khi Hà Nội vào mùa mưa thường có tình trạng “phố cũng như sông”.

Trong những năm qua, TP Hà Nội luôn quan tâm đến công tác quản lý hồ Hoàn Kiếm và các di tích trong vùng, nhất là từ khi khu vực này được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. Hà Nội đã nhiều lần phối hợp với các tổ chức, các chuyên gia trong, ngoài nước phát động các cuộc thi ý tưởng quy hoạch, thiết kế đô thị, trong đó có chỉnh trang di tích hồ Hoàn Kiếm. Thành phố còn ban hành nhiều văn bản quy định rõ trách nhiệm cho các đơn vị, trực tiếp quản lý gìn giữ các di tích lịch sử, văn hóa, nhằm phát huy những yếu tố đặc trưng, tạo dựng sắc thái riêng, tạo dựng thương hiệu cho Thủ đô. Với những cố gắng đó, theo một số kiến trúc sư thuộc Hội Kiến trúc sư Việt Nam thì mọi sự can thiệp như xây dựng ga ngầm C9 cần thận trọng hơn, bởi di tích quốc gia đặc biệt hồ Hoàn Kiếm không thể là nơi đề xuất thí nghiệm các phương án cải tạo, xây dựng mang tính đột phá vì đây là không gian văn hóa cần phải bảo vệ, giữ gìn nghiêm ngặt. Tuy nhiên, không phải là không có giải pháp thông minh để thực hiện các dự án chỉnh trang khu vực hồ Hoàn Kiếm, như việc xây dựng ga ngầm C9, sao cho xứng tầm di tích quốc gia hạng đặc biệt. Nhưng can thiệp quá mạnh, lại tạo ra nguy cơ phá hỏng di tích. Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị TP Hà Nội, đến ngày 22-3, trong số các ý kiến về vị trí và quy hoạch tổng thể mặt bằng ga hồ Hoàn Kiếm - C9, có gần 90% ý kiến đồng ý, 7% không đồng ý, 3% không có ý kiến gì.

Sau khi trưng cầu đóng góp ý kiến của người dân, TP Hà Nội và Ban Quản lý đường sắt đô thị thành phố cần tiếp tục tổ chức thi kiến trúc chi tiết về ga ngầm C9. GS, TS Nguyễn Văn Thông, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho biết: Thi kiến trúc chi tiết là để có cơ sở lựa chọn những giải pháp kiến trúc thông minh, tạo ra những hình khối công trình có thể giống như một thành phần trang trí trong vùng di tích, phù hợp với cảnh quan, môi trường, chứ không nên coi ga ngầm C9 là một công trình xây dựng đơn thuần. Khi triển khai thi công phải bảo đảm an toàn, đánh giá toàn bộ số cây xanh, thậm chí xếp hạng cây xanh trong vùng bị ảnh hưởng. Từ đó, có biện pháp hoàn trả, khắc phục nguyên trạng môi trường sinh thái, để người dân thấy rõ cái cũ đan xen cái mới, làm tăng thêm giá trị di tích quốc gia hạng đặc biệt hồ Hoàn Kiếm.