Lo ngại trước tình trạng nguồn thực phẩm từ các chợ không bảo đảm an toàn, trong vòng hai năm trở lại đây, loại hình kinh doanh thực phẩm qua mạng phát triển rất nhanh, nhất là những mặt hàng được dán nhãn “cây nhà lá vườn”, “tự làm”. Rau, củ tự trồng trong vườn, hoa quả, thức ăn tự nấu nướng chế biến đóng gói, các loại thực phẩm khô, đông lạnh đều được rao bán qua mạng. Chị Nguyễn Thu Huyền, ở Đội Cấn (Ba Đình, Hà Nội) cho biết, do công việc bận rộn, chị thường xuyên mua thực phẩm trên mạng. Thậm chí, chị còn mua thực phẩm đã chế biến sẵn như cá kho, sườn rán, thịt kho tàu... Đánh vào tâm lý người tiêu dùng thích lựa chọn thực phẩm sạch, có nguồn gốc rõ ràng, không sử dụng chất bảo quản..., nhiều người kinh doanh trên mạng đã quảng cáo sản phẩm với những lời “có cánh” như: Cam Vinh tươi ngon, sạch chuẩn 100%, chuyến nào hàng về khách cũng đến lấy hết, vì nhà trồng được, cho nên hàng bảo đảm, giá rẻ nhất... Dịp lễ Tết, đáp ứng nhu cầu của khách, nhiều người rao bán những mặt hàng “hiếm” của địa phương như thịt trâu gác bếp, thịt lợn khô... và đặc sản ở một số vùng miền khác như cơm cháy Quảng Nam, bánh tro Bắc Giang, bánh giò Hà Nội...
Mua bán thực phẩm qua mạng là một giải pháp thuận tiện và được nhiều người lựa chọn... Tuy nhiên, thực tế không phải lúc nào hàng bán cũng đúng như quảng cáo. Chị Huyền Sâm ở Khu chung cư Thăng Long (Nam Từ Liêm, Hà Nội) kể, mới đây con gái chị đặt bánh bông lan trứng muối qua mạng. Nhưng khi mở hộp, phát hiện có giòi chui ra từ bánh. Chứng cớ rõ ràng, nhưng khi phản ánh tới chủ cửa hàng, chị Sâm lại không hề nhận được lời xin lỗi, cũng như sự giải thích. Điều đáng nói, đây là hiệu bánh được quảng cáo rầm rộ trên mạng và gia đình chị cũng là khách quen. Đây chỉ là một trong nhiều trường hợp “dở khóc, dở cười” khi mua hàng qua mạng. Thực tế, nhiều người bán cũng chỉ là mối buôn trung gian, nhập hàng từ các chợ đầu mối về bán, sau đó bóc tem mác và nhận tự làm để lấy lòng tin của người mua.
Theo lãnh đạo Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội: Hiện nay, nhiều người kinh doanh thực phẩm trên mạng xã hội thành công, tạo dựng được thương hiệu riêng. Tuy nhiên, những yếu tố: Ngon, sạch, bảo đảm... đều là những cam kết bằng miệng từ người bán, còn người mua chủ yếu dựa vào lòng tin. Trong khi đó, thực phẩm có bảo đảm, nguồn gốc có sạch hay không thì không ai chắc chắn. Việc kinh doanh trên mạng xã hội phần lớn đều không có giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm. Vì thế, người tiêu dùng vẫn luôn chịu thiệt trong mọi trường hợp.
Theo quy định mới nhất của Bộ Công thương, kể từ ngày 20-1-2015 mọi hoạt động kinh doanh qua mạng sẽ phải kê khai thông tin và đóng thuế. Do đó, cơ sở kinh doanh phải cung cấp thông tin gồm: Tên, trụ sở thương nhân, tổ chức hoặc tên, địa chỉ thường trú cá nhân cùng các chứng thực đăng ký kinh doanh của cá nhân. Tuy nhiên, do nhiều trở ngại trong việc xác định các cơ sở kinh doanh trên mạng, cho nên đến nay, các ngành chức năng vẫn chưa triển khai việc quản lý kinh doanh thực phẩm trên mạng một cách hiệu quả. Trong khi chờ giải pháp xử lý cùng cơ chế kiểm tra, giám sát những cơ sở kinh doanh thực phẩm qua mạng, thì người tiêu dùng nên cân nhắc và cảnh giác khi sử dụng những loại thức ăn được bán qua mạng không rõ nguồn gốc, nhất là đồ ăn nhanh để bảo đảm sức khỏe cho chính mình và cả cộng đồng.
Nhóm thức ăn mua qua mạng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn. Thực phẩm có khả năng nhiễm vi sinh do quá trình chế biến không đủ điều kiện theo quy định, bị nhiễm từ môi trường bên ngoài. Cũng có khả năng thực phẩm nhiễm hóa chất, sử dụng hóa chất không nằm trong danh mục Bộ Y tế cho phép, hoặc có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
TRẦN VIỆT Giám đốc Trung tâm Khám tư vấn dinh dưỡng, Cầu Giấy, Hà Nội