Bác Hồ với báo Đảng

“Mong rằng các tỉnh nhớ gửi dần dần kết quả việc bán công trái để đăng lên Báo Nhân Dân". Trước khi nhắm mắt xuôi tay vào ngày 2-9-1969, Người viết bài cuối cùng với nhan đề “Nâng cao trách nhiệm chăm sóc và giáo dục thiếu niên, nhi đồng”, ký tên T.L. với 450 từ đăng trên Báo Nhân Dân số 5526 ngày 1-6-1969. Như vậy bài đầu tiên trên Báo Nhân Dân, Bác Hồ kêu gọi toàn dân thể hiện lòng yêu nước cụ thể bằng việc mua công trái để góp sức kháng chiến, kiến quốc. Bài cuối cùng, Bác căn dặn toàn Đảng, toàn dân phải hết sức quan tâm công tác nuôi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ vì “thiếu niên, nhi đồng là người chủ tương lai của nước nhà”. Bác Hồ cũng đã nhiều lần đến thăm Báo Nhân Dân, biểu dương những cố gắng và những đóng góp to lớn của tờ báo Đảng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cùng với ưu điểm cơ bản đó, Bác cũng thân tình chỉ rõ những thiếu sót của báo Đảng nói riêng và báo chí nói chung, mà điển hình là một số bài viết còn dài, tệ “ba hoa, dây cà dây muống”, đặc biệt là tệ “rập khuôn, dùng quá nhiều chữ nước ngoài”. Bác đề nghị: Cùng với quyền của báo là phê bình các cơ quan, đơn vị, địa phương... làm trái đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước thì báo cũng cần tự phê bình việc đưa thông tin chưa chính xác, hoặc cách viết chưa hấp dẫn người đọc. Theo gợi ý đó, Báo Nhân Dân đã duy trì thường xuyên mục “Ý kiến bạn đọc”, mỗi dịp kỷ niệm Ngày truyền thống của báo Đảng (11-3), báo có bài tổng hợp những ý kiến khen, chê của bạn đọc trong nước và ở nước ngoài...

Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nhận xét rất tinh tế và khái quát về những đóng góp to lớn của Bác Hồ trong lĩnh vực văn hóa, báo chí và thơ ca: “Hồ Chí Minh là nhà chiến lược, nhà lãnh đạo, nhà tổ chức, đồng thời là nhà văn hóa, nhà báo, nhà thơ lớn. Người đã mở đầu và góp phần quan trọng hiện đại hóa ngôn ngữ và câu văn Việt Nam. Suốt đời, Hồ Chí Minh là người cầm bút, chiến đấu trên mặt trận văn hóa, báo chí, với một văn phong đa dạng, nhiều sắc thái mà điểm nổi bật là tính quần chúng, cách suy nghĩ và diễn đạt dân gian, dễ hiểu, đi sâu vang vọng trong lòng người, gợi mở những tư tưởng lớn lao, thúc đẩy những việc làm tốt đẹp, bằng những lời lẽ bình dị giàu hình tượng, nói được điều lớn bằng chữ nhỏ” (Phạm Văn Đồng: Hồ Chí Minh - Tinh hoa và khí phách của dân tộc, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009, tr.207). Những nhận xét súc tích nêu trên, càng làm chúng tôi thấm thía vì sao Bác Hồ, giữa muôn vàn công việc, vẫn dành thời gian viết bài cho báo Đảng. Trên Báo Nhân Dân số 197, ngày 24-6-1959, đúng dịp kết thúc thắng lợi chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ, miền Bắc hoàn toàn được giải phóng, bước vào công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng chủ nghĩa xã hội, Bác viết bài “Cần phải xem báo Đảng”, vì theo Người: “Tờ báo Đảng là như những lớp huấn luyện giản đơn, thiết thực và rộng khắp. Nó dạy bảo chúng ta những điều cần biết làm về tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo và công tác. Hàng ngày nó giúp nâng cao trình độ chính trị và năng suất công tác của chúng ta”. Người phê bình những cán bộ, đảng viên không xem báo Đảng “khác nào nhắm mắt đi đêm; nhất định sẽ lúng túng, vấp váp, hỏng việc”. Để khắc phục tình trạng ấy, Bác gợi mở: Các chi bộ, cơ quan, đơn vị, nhà máy... nên tổ chức cùng nhau đọc báo. Khi xem báo thấy những vấn đề quan trọng, thì nên cùng nhau thảo luận. Gặp vấn đề gì khó hiểu, thì nên viết thư hỏi nhà báo...

Vận dụng sáng tạo những ý kiến chỉ đạo nêu trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ ngày lập nước đến nay, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị về đẩy mạnh công tác xuất bản và phát hành báo chí, coi báo chí là công cụ xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa. Những người làm Báo Nhân Dân ghi sâu một sự kiện có ý nghĩa chính trị đặc biệt: tại Hội nghị Trung ương lần thứ 2 (khóa VIII) năm 1996, Bộ Chính trị đã có Tờ trình Trung ương chủ trương nâng Báo Nhân Dân hằng ngày từ 4 trang lên 8 trang; quyết định bổ sung măng-séc tờ báo, từ chỗ ghi là Cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam; mang thêm dòng chữ thứ hai là “Tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam” (số báo đầu tiên với măng-séc mới được ra mắt ngày 1-1-1997). Cùng với quyết định quan trọng đó, ngày 30-12-1996, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 11 về “Đọc, mua báo và tạp chí Đảng”. Tiếp đó, từ đầu năm 1997, Bộ Chính trị đã phê duyệt Đề án của Báo Nhân Dân, đồng ý cho xuất bản thêm các ấn phẩm Nhân Dân hằng tháng, Nhân Dân điện tử (từ tiếng Việt năm 1998 đến tiếng Anh năm 1999 và cho đến nay, có thêm Nhân Dân điện tử tiếng Trung, tiếng Pháp, tiếng Nga và tiếng Tây Ban Nha). Ngày 17-7-2013, Bộ Chính trị lại có quyết định cho phép báo thành lập tờ báo hình mang tên Truyền hình Nhân Dân, đã chính thức phát sóng ngày 1-9-2015.

Như vậy, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Báo Nhân Dân trong thời kỳ đất nước đổi mới và hội nhập, đã trở thành cơ quan truyền thông đa phương tiện.

Những người làm Báo Nhân Dân nguyện đồng tâm hiệp lực, ra sức phát huy truyền thống vẻ vang của tờ báo Đảng lớn nhất nước ta, không ngừng cải tiến, đổi mới nội dung, hình thức các ấn phẩm, nâng cao tính tư tưởng, tính chiến đấu, tính hấp dẫn, tính thuyết phục, xứng đáng với sự quan tâm của Bác Hồ, của Đảng, Nhà nước và nhân dân.

------------------------------

(*) Số liệu trước đó được công bố là 23 bút danh, nhưng khi tập hợp tư liệu để làm bộ sách “Những bài viết của Bác Hồ trên Báo Nhân Dân (xuất bản năm 2016) thì phát hiện Bác Hồ đã ký 30 bút danh khác nhau.