Khi chưa sáp nhập, tỉnh An Giang và Kiên Giang là 2 tỉnh có thế mạnh về thủy sản, nông nghiệp, tỉnh Kiên Giang đăng ký tham gia canh tác vùng chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp 200.000 ha, tỉnh An Giang đăng ký 152.198 ha. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, sau sáp nhập, thế mạnh nông nghiệp tiếp tục phát huy, trong đó, đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao tiếp tục triển khai, song song với mở rộng quy mô, ngành nông nghiệp đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất thông qua áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và các quy trình canh tác bền vững.
Cụ thể, hướng dẫn nông dân tham gia đề án trồng lúa giảm lượng giống gieo sạ giảm xuống dưới 70 kg/ha; giảm 30% lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật; giảm 20% lượng nước tưới so với phương thức truyền thống. Bên cạnh đó, các mô hình trồng lúa sạch cũng hướng đến giảm thiểu tác động môi trường và thúc đẩy tăng trưởng xanh. Tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch phấn đấu giảm xuống dưới 8%; rơm rạ sau thu hoạch được thu gom, tái sử dụng thay vì đốt ngoài đồng, góp phần hạn chế ô nhiễm.
Thực tế sản xuất cho thấy những chuyển biến tích cực ngay sau sáp nhập bắt đầu từ vụ hè thu 2025. Các địa phương chủ động vận hành hệ thống cống, bửng, trạm bơm để bảo đảm nguồn nước, đồng thời duy trì phương châm “2 năm 5 vụ”; các xã phường ven sông Hậu, sông Tiền kết hợp xả lũ nhằm bồi đắp phù sa và phục hồi độ phì nhiêu của đất. Xã Vĩnh Gia nằm trong vùng Tứ giác Long Xuyên là một trong những xã góp nguồn lương thực cho tỉnh. Theo thống kê, tổng diện tích gieo trồng lúa của xã hơn 42.22 ha, cho tổng sản lượng lương thực đạt hơn 270 nghìn tấn/năm. Xã Vĩnh Gia thực hiện đề án phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long với tổng diện tích thực hiện 3.941 ha. Xã Thạnh Mỹ Tây tham gia thực hiện hơn 3.531 ha đạt 104,66%; phường Tân Châu triển khai 600 ha... Đây là minh chứng cho xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang sản xuất lúa chất lượng cao tại địa phương.
Điểm đáng chú ý là tư duy sản xuất của nông dân đang có sự thay đổi rõ rệt. Từ chỗ chạy theo sản lượng, nhiều hộ đã chuyển sang chú trọng chất lượng hạt lúa, giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả kinh tế. Các quy trình canh tác tiên tiến được áp dụng đồng bộ, giúp giảm lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới, đồng thời tăng lợi nhuận đáng kể.
Ngày 15/9, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang tổ chức Hội nghị tổng kết mô hình thí điểm sản xuất lúa chuyên canh chất lượng cao, phát thải thấp vụ hè thu 2025 tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Ông Ngô Công Thức, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang cho biết, theo kế hoạch, tỉnh An Giang có khoảng 351.000 ha lúa tham gia đề án. Riêng vụ hè thu 2025, An Giang thực hiện thí điểm 2 mô hình sản xuất lúa sạch theo quy trình 1 triệu ha tại xã Bình Thạnh Đông và xã Tân Hội với diện tích mỗi xã 50 ha. Và qua đánh giá, hiệu quả mô hình rất tích cực, cụ thể, mô hình lúa chất lượng cao giảm thải giúp giảm chi phí trung bình 4,12 triệu đồng/ha, tăng năng suất 0,78 tấn/ha, lợi nhuận tăng thêm 5 đến 8 triệu đồng/ha so với đối chứng…
Nông dân Phạm Hữu Chí, ấp Hiệp Thạnh, xã Bình Thạnh Đông có 3 ha đất trồng lúa và tham gia đề án trồng lúa sạch 50 ha chia sẻ: “Trước đây, tôi làm lúa đều sạ dầy nhưng không biết sạ như thế lúa mọc nhiều sẽ chen chúc đất sống nên tỷ lệ hao hụt cao, cho bông ít, tốn thêm tiền phân bón, tưới nước. Sau khi học các khóa tập huấn về trồng lúa chất lượng cao, tôi mạnh dạn chuyển qua sạ thưa, từ đó giảm hao được tiền phân bón, tưới tiêu nên thu nhập mỗi ha cao hơn 7 triệu đồng”
Không chỉ thay đổi phương thức canh tác, việc tổ chức sản xuất theo mô hình liên kết cũng mang lại hiệu quả rõ rệt. Các hợp tác xã đóng vai trò cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp, giúp ổn định đầu ra và nâng cao giá trị sản phẩm. Ông Trịnh Văn Dứt, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Phú A1, xã Châu Phong thông tin: “Khi nông dân tham gia hợp tác xã, sản xuất và tuân thủ theo quy trình thống nhất và có doanh nghiệp bao tiêu, chi phí giảm rõ rệt, đầu ra ổn định nên hiệu quả kinh tế khá hơn so với tự sản xuất nhỏ lẻ”.
Từ hiệu quả đó, tháng 12/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang triển khai thí điểm mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại 10 xã phường với tổng diện tích 500 ha, kinh phí hỗ trợ trên 38 tỷ đồng nhằm làm cơ sở triển khai đồng bộ, hiệu quả đề án 1 triệu ha canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại An Giang. Ở tầm nhìn xa, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang xem xét thực hiện đề án vùng quy hoạch trồng lúa năng suất, chất lượng cao tầm nhìn đến 2030, với mục tiêu tổ chức lại sản xuất ngành hàng lúa gạo theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng, thích ứng biến đổi khí hậu và góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia. Cụ thể, đến năm 2030, An Giang xây dựng vùng chuyên canh lúa năng suất, chất lượng cao với quy mô khoảng 354.000 ha. Diện tích gieo trồng lúa chất lượng cao hằng năm dự kiến đạt hơn 918.000 ha, với sản lượng khoảng 6,11 triệu tấn.
Với quy mô lớn, định hướng rõ ràng, vùng quy hoạch trồng lúa năng suất, chất lượng cao giai đoạn 2025–2030 của tỉnh được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ trong sản xuất lúa gạo của An Giang. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam, phát triển nông nghiệp bền vững và thúc đẩy tăng trưởng xanh cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
