Buông lỏng quản lý
Xã Đông Hòa (đơn vị vừa sáp nhập từ tháng 7/2025, hợp nhất từ xã Đông Thạnh và xã Đông Hòa, huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang cũ) là điển hình cho sự tùy tiện trong quản lý hành chính về đất đai.
Năm 2024, tại địa phương phát sinh tranh chấp giữa các hộ dân ở khu vực ấp Trung Hòa; các hộ dân gửi đơn kiến nghị, phản ánh vượt cấp đến cơ quan chức năng yêu cầu xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Khu đất rộng hơn 11,3 ha tại ấp Trung Hòa có nguồn gốc từ Nông trường Sông Hậu bàn giao cho địa phương những năm 1986-1987. Tuy nhiên, gần 40 năm, diện tích ấy nằm ngoài sổ sách. Sự tắc trách bắt đầu từ việc Ủy ban nhân dân xã Đông Hòa lúc bấy giờ tự ý lập hợp đồng cho 6 hộ dân thuê đất trái quy định vào năm 1994 và 2002.
Sau khi hết hạn hợp đồng, xã không thanh lý, thu hồi, mặc nhiên để người dân tiếp tục canh tác. Đây chính là “mầm mống” cho những rắc rối về quyền sử dụng đất kéo dài đến tận ngày nay. Sai phạm nối tiếp sai phạm khi chính quyền huyện An Minh cũ ban hành các quyết định phúc tra không có trong luật định để thu hồi đất, nhưng rồi lại... không tổ chức thực hiện suốt 12 năm. Hậu quả là một khoảng trống pháp lý được tạo ra.
Trên diện tích đất công ấy, người dân cất nhà, trồng cây, chuyển nhượng bằng giấy tay. Hệ lụy là biến đất công thành “điểm nóng” tranh chấp, đơn thư vượt cấp kéo dài, gây mất an ninh trật tự nghiêm trọng tại địa phương.
Nếu ở Đông Hòa là sự buông lỏng, thì tại xã Hòa Điền, sai phạm lại mang màu sắc tư lợi cá nhân. Kết luận thanh tra số 08-KL/TTT của Thanh tra tỉnh An Giang mới đây đã chỉ ra việc xét duyệt cho thuê đất tại tuyến đường T2-1 thuộc xã có nhiều sai sót. Trong khi người dân thiếu đất sản xuất, thì 10 trường hợp được ưu tiên thuê đất tại đây lại chính là các Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy và công chức địa chính xã.
Nhiều cán bộ đã đưa người thân đứng tên trong hồ sơ thuê đất, gây bức xúc dư luận. Sau khi thuê được đất công, họ tiến hành san lấp rồi chuyển nhượng trái phép qua những trung gian, thu lợi bất chính hàng tỷ đồng. Việc lấn chiếm, phân lô bán nền trái phép trên đất Nhà nước quản lý diễn ra công khai nhưng chính quyền xã Hòa Điền và huyện Kiên Lương (cũ) đã không kiểm tra, xử lý kịp thời, để lại hệ lụy pháp lý phức tạp cho những người mua sau cùng.
Thu hồi, thiết lập kỷ cương
Trước thực trạng đất công bị xâm chiếm, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang và chính quyền các địa phương đã quyết liệt thanh tra, kiến nghị xử lý, khắc phục sai phạm. Chính quyền xã Bình Sơn vừa tổ chức cưỡng chế, thu hồi hơn 8,3 ha đất từ 4 hộ dân chiếm dụng trái phép tại ấp Thuận Tiến.
Trước đó, dù đã được vận động nhiều lần nhưng các hộ này vẫn cố tình vi phạm, cơ quan chức năng phải dùng biện pháp mạnh. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Huỳnh Thanh Hà cho biết: Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý và sử dụng đất đai tại xã Bình Sơn từng bước đi vào nền nếp.
Tuy nhiên, do địa bàn rộng, nhân sự mỏng nên tình trạng lấn chiếm đất công vẫn diễn ra. Qua rà soát, Ủy ban nhân dân xã đã phát hiện và xử lý 13 trường hợp vi phạm, đồng thời chỉ đạo cưỡng chế, thu hồi đất bị lấn chiếm.
“Xã Bình Sơn sẽ đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật, lập bản đồ số hóa để quản lý chặt chẽ quỹ đất công. Địa phương kiên quyết kiểm tra định kỳ, công khai và xử lý nghiêm các vi phạm nhằm tối ưu hóa nguồn lực đất đai, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội bền vững”, lãnh đạo xã Bình Sơn quyết tâm.
Tại khu vực đầm Đông Hồ, phường Hà Tiên, một cá nhân đã tự ý bao chiếm và sử dụng trái phép gần 25 ha đất mặt nước, bãi bồi. Bất chấp những lý lẽ về việc “mua bán giấy tay thành quả lao động”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Ngô Công Thức ra văn bản bác đơn, khẳng định đây là hành vi vi phạm pháp luật. Cá nhân này không chỉ bị cưỡng chế thu hồi đất mà còn buộc nộp lại hơn 338 triệu đồng số tiền thu lợi bất chính.
Tỉnh An Giang cũng chỉ đạo bố trí thêm cán bộ địa chính có năng lực và đạo đức tại các xã có diện tích đất lớn, thường xuyên kiểm tra đột xuất để phát hiện vi phạm ngay từ khi mới phát sinh. Liên quan vi phạm đất đai, lâm nghiệp và xây dựng diễn biến phức tạp, Ủy ban nhân dân tỉnh vừa quyết định kiện toàn Tổ công tác đặc biệt nhằm siết chặt kỷ cương quản lý tại đặc khu Phú Quốc.
Tổ công tác do Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Ngô Công Thức làm Tổ trưởng, cùng 3 Phó Tổ trưởng và các thành viên thuộc lực lượng liên ngành (công an, viện kiểm sát, kiểm lâm, tài chính...).
Tổ được trao thẩm quyền mạnh mẽ để xử lý dứt điểm các sai phạm, như đôn đốc các đơn vị thực hiện chỉ đạo; yêu cầu cung cấp hồ sơ và trực tiếp kiểm tra thực địa các khu vực nghi vấn; huy động lực lượng liên ngành, trưng dụng nhân lực, phương tiện để ngăn chặn, truy quét hành vi lấn chiếm đất rừng, xây dựng trái phép. Đồng thời, áp dụng kỹ thuật đo đạc, định giá để làm rõ vi phạm và kiến nghị chế tài nghiêm khắc đối với công chức buông lỏng quản lý hoặc có dấu hiệu vi phạm.
