Cần tuyên truyền rộng rãi trước khi xử phạt

Theo đó, các hành vi vi phạm về vệ sinh nơi công cộng sẽ bị tăng mức xử phạt gấp nhiều lần so với trước. Các hành vi như vứt đầu mẩu và tàn thuốc lá không đúng nơi quy định bị phạt từ 500 nghìn đến một triệu đồng; tiểu tiện, đại tiện bậy bạ phạt một đến ba triệu đồng; xả rác thải sinh hoạt không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng phạt ba đến năm triệu đồng; xả rác sinh hoạt trên vỉa hè, đường phố hoặc vào hệ thống thoát nước thải đô thị hoặc hệ thống thoát nước mặt trong khu vực đô thị mức phạt từ năm đến bảy triệu đồng.

Luật pháp quy định là vậy, tuy nhiên, sau hơn một năm nghị định có hiệu lực, tình trạng vi phạm vệ sinh môi trường trên thực tế vẫn tái diễn mà không có dấu hiệu giảm. Chỉ bằng mắt thường cũng dễ dàng nhận thấy tình trạng vi phạm vệ sinh công cộng tại các bến xe, tuyến đường của người dân chưa được cải thiện. Cũng theo Nghị định 155, thẩm quyền xử phạt các hành vi vi phạm về vệ sinh công cộng là của UBND các cấp, công an xã, phường, thị trấn và cán bộ trật tự công cộng đang thi hành nhiệm vụ liên quan đến bảo vệ môi trường tại các khu đô thị, khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng.

Tuy nhiên, hiếm thấy có lực lượng chức năng nào đi kiểm tra, xử phạt. Lý do các bên liên quan cho rằng do không có đủ lực lượng ứng trực, tuần tra tại các đường phố, ngõ xóm, nơi công cộng; không có trang thiết bị kỹ thuật (máy quay, máy ảnh...) chuyên dụng nhằm phát hiện người vi phạm để có thể tiến hành xử phạt theo quy định. Những đối tượng có hành vi đổ trộm phế thải, thường có khung giờ hoạt động thất thường, tránh kiểm tra theo dõi của lực lượng chức năng nên cũng gây khó cho việc xử lý dứt điểm. Việc không có nơi tập kết rác, thùng rác để người dân trong khu dân cư đổ, thu gom rác thải đúng nơi quy định cũng là nguyên nhân chính dẫn tới hành vi thiếu ý thức giữ gìn vệ sinh công cộng.

Ở rất nhiều khu vực dân cư đông đúc, khu vực công cộng như bến tàu xe, bệnh viện... chất lượng môi trường ngày càng suy giảm nghiêm trọng. Để cải thiện cần đồng bộ nhiều giải pháp, việc tăng mức phạt chỉ là một trong số nhiều biện pháp, trong đó quan trọng hơn vẫn cần tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao ý thức của người dân về giữ gìn vệ sinh môi trường. Do đó, để Nghị định 155 đi vào cuộc sống, trước hết các ngành chức năng liên quan cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt nội dung của Nghị định tới cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và các tầng lớp nhân dân, góp phần nâng cao nhận thức đúng đắn, sâu sắc về sự cần thiết xử phạt nghiêm đối với các hành vi vi phạm bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, chính quyền cơ sở cần quan tâm đầu tư xây dựng và nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng nơi công cộng như nhà vệ sinh, phòng hút thuốc, thùng rác, lắp đặt hệ thống ca-mê-ra... nhằm tạo điều kiện phục vụ tốt nhu cầu của người dân và kiểm soát người vi phạm. Một số chuyên gia về vệ sinh môi trường cho rằng, Việt Nam cần học hỏi, áp dụng như các nước tiên tiến trong khu vực như Xin-ga-po, Trung Quốc, người vi phạm không chỉ bị phạt tiền mà còn phải tham gia số giờ lao động công ích, đồng thời bị nêu tên trên các phương tiện truyền thông tại khu dân cư, cơ quan, đơn vị.

Các cơ quan quản lý cần sớm nghiên cứu để có những quy định cụ thể hơn nữa, như quy định về hành vi nào được phép, không được phép; hành vi nào bị cấm, bị xử phạt. Như thế, quy định của pháp luật sẽ đi vào cuộc sống, tăng tính hiệu lực, hiệu quả trong quá trình thực hiện.