Xây dựng thiết chế công đoàn trong khu công nghiệp

Ðề án xây dựng thiết chế công đoàn trong các khu chế xuất, khu công nghiệp (KCX, KCN) là một dự án lớn, thể hiện ước vọng lớn lao của người lao động (NLÐ) trong hàng chục năm qua, cũng như quyết tâm chăm lo thiết thực cho đoàn viên, NLÐ của công đoàn các cấp. Những mong mỏi, trăn trở, quyết sách nay đã thành hiện thực, nhờ sự quan tâm sát sao từ lãnh đạo Ðảng, Nhà nước, sự vào cuộc của các bộ, ban, ngành, địa phương.

Hiện thực hóa ước mơ

Thời gian qua, Chính phủ, các địa phương và chủ doanh nghiệp (DN) đã quan tâm xây dựng các dự án nhà ở cho công nhân bằng nhiều hình thức khác nhau như: nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá rẻ... Tuy nhiên, việc quan tâm hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đi kèm, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống của NLÐ lại chưa đầy đủ. Do vậy, đời sống của công nhân, lao động (CNLÐ) tại các KCX, KCN còn nhiều khó khăn.

Theo khảo sát của Tổng LÐLÐ Việt Nam, phần lớn công nhân lao động (CNLÐ) trong các KCX, KCN là người ngoại tỉnh. Tuy nhiên, nhà ở cho NLÐ tại khu vực này hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 28% nhu cầu thuê, mua. Còn lại, phần lớn CNLÐ đang phải ở trọ tại các nhà dân với điều kiện sống rất thấp, ảnh hưởng sức khỏe, tác động xấu đến năng suất lao động. Cũng theo kết quả khảo sát của Tổng LÐLÐ năm 2016 cho thấy, trong số 2,7 triệu CNLÐ đang làm việc tại 344 KCX, KCN trên cả nước có 1,7 triệu CNLÐ có nhu cầu về nhà ở; hơn 1,2 triệu người có nhu cầu cần nhà trẻ và gần hai triệu người có nhu cầu về siêu thị. Con số này cho thấy nhu cầu đầu tư xây dựng nhà ở nhằm nâng cao chất lượng sống của NLÐ, góp phần xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam vững mạnh trong giai đoạn mới là cần thiết và cấp bách.

Là tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đoàn viên, NLÐ, gắn bó, thấu hiểu những thiếu thốn, bức xúc của NLÐ, sau nhiều trăn trở, tính toán, Tổng LÐLÐ Việt Nam đã xây dựng "Ðề án xây dựng thiết chế công đoàn phục vụ công nhân, NLÐ tại KCX, KCN". Chỉ trong một thời gian ngắn, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt bằng Quyết định 655 ngày 12-5-2017. Ðề án được đánh giá là "bước ngoặt lịch sử", mang tính đột phá của tổ chức công đoàn trong chiến lược đổi mới phương thức tập hợp, phát triển đoàn viên của công đoàn trong tình hình mới. Bên cạnh đó, đề án sẽ đáp ứng được sự mong mỏi quá lớn của CNLÐ đang làm việc tại KCX, KCN trong hàng chục năm qua. Việc lựa chọn đầu tư thiết chế công đoàn dựa trên nguyên tắc, địa phương nào được cấp ủy, chính quyền giao đất sạch, có hạ tầng điện, nước, giao thông đến chân công trình, đoàn viên, NLÐ có nhu cầu sẽ triển khai trước, địa phương nào chưa có đất sạch, hoặc đoàn viên, NLÐ có nhu cầu ít sẽ triển khai sau. Chủ tịch Tổng LÐLÐ Việt Nam Bùi Văn Cường nhận định: Sau khi 50 thiết chế công đoàn đi vào sử dụng, ước tính đáp ứng từ hai đến 10% những nhu cầu tối thiểu về nhà ở, nhà trẻ, mua sắm các vật dụng thiết yếu, tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, các hoạt động văn hóa thể thao… Ðây là những vấn đề rất bức xúc đối với công nhân hiện nay.

Khi không còn phải lo lắng tới vấn đề nhà ở, NLÐ sẽ yên tâm làm việc, gắn bó với DN, giảm ùn tắc giao thông vào giờ tan ca, giờ vào làm; giúp con CNLÐ được ở gần, được bố mẹ chăm sóc, tăng mức độ gắn kết trong mỗi gia đình công nhân. Việc giải quyết những vấn đề bức xúc của công nhân còn góp phần ổn định an ninh trật tự, giảm tệ nạn xã hội tại các địa phương, đồng thời, kích thích phát triển sản xuất, tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế của địa phương nơi triển khai dự án xây dựng. Bên cạnh đó, các thiết chế công đoàn hình thành góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cũng như thu hút đầu tư của địa phương đối với các nhà đầu tư, giúp NLÐ không nhảy việc. Hơn nữa, góp phần cùng Chính phủ định hướng xã hội phát triển mạnh mẽ quỹ nhà ở cho công nhân, đáp ứng nhu cầu của CNLÐ trên cả nước.

Quyết liệt, nhanh chóng thực thi

Thực hiện Quyết định số 655 của Thủ tướng Chính phủ, Tổng LÐLÐ Việt Nam nhanh chóng triển khai Ðề án, xây dựng các văn bản, các quy định về trình tự thủ tục đầu tư, tiêu chuẩn, điều kiện mua, thuê nhà ở. Ðồng thời, quyết định chủ trương đầu tư, tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà tư vấn để quy hoạch tổng thể mặt bằng xây dựng các thiết chế tại 11 tỉnh, thành phố được chọn đợt đầu. Tích cực chỉ đạo, giao trách nhiệm cho LÐLÐ các tỉnh, thành phố trong công tác triển khai thực hiện đầu tư xây dựng thiết chế công đoàn tại các địa phương. Ðoàn Chủ tịch Tổng LÐLÐ Việt Nam nhanh chóng thành lập Ban Chỉ đạo, do Chủ tịch Tổng LÐLÐ Việt Nam làm trưởng ban; các Phó Chủ tịch Tổng LÐLÐ Việt Nam, Chủ tịch LÐLÐ tỉnh, thành phố nơi có dự án là phó trưởng ban. Trong Ban Chỉ đạo còn có các thành viên của các ban chuyên môn thuộc Tổng Liên đoàn và Trưởng ban Tài chính LÐLÐ tỉnh, thành phố nơi có dự án…

Ban Quản lý dự án thiết chế được thành lập, đại diện Ðoàn Chủ tịch làm chủ đầu tư các dự án xây dựng thiết chế. Trưởng Ban Quản lý dự án Trần Văn Khải cho biết: Kể từ khi trình phê duyệt, được Thủ tướng thông qua, có thể nói đề án được triển khai thực hiện trong một thời gian rất ngắn. Công tác tuyên truyền, truyền thông cho đề án rất gấp gáp, do đó, ban đầu việc vào cuộc của các bộ, ngành liên quan, địa phương còn chưa thông suốt, chưa sẵn sàng "nhập cuộc". Tuy nhiên, sau thời gian khởi động nghiêm túc, bài bản, khoa học, cùng với nỗ lực của lãnh đạo Tổng LÐLÐ nói chung, Ban Quản lý nói riêng, đã thành lập từng tổ công tác xuống rà soát, khảo sát và làm việc với địa phương. Khi đã "thấu hiểu", tất cả cùng bắt tay vào cuộc nhanh chóng. Thậm chí, có tỉnh còn về Tổng LÐLÐ trực tiếp đề nghị được đầu tư gấp do nhu cầu của NLÐ quá bức xúc. Một số tỉnh như: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Quảng Nam… chủ động cấp đất, chịu chi phí san lấp mặt bằng, giao đất sạch cho Ban Quản lý. Bên cạnh đó, địa phương cũng chủ động tạo điều kiện tối đa, tiếp nhận và xử lý thủ tục hành chính nhanh nhất nhằm triển khai dự án.

Thông qua các cuộc thăm dò, khảo sát, Tổng LÐLÐ Việt Nam nhận thấy, điều mong mỏi nhất mà NLÐ quan tâm trong tổ hợp thiết chế chính là những căn hộ giá rẻ, phù hợp thu nhập và khả năng chi trả. Sau đó là nhà trẻ, dịch vụ khám, chữa bệnh, siêu thị… Nhằm đáp ứng nhu cầu của CNLÐ, các khu nhà tại các thiết chế sẽ có hai loại: trả tiền ngay hoặc trả góp trong mười năm. Theo tính toán ban đầu, mỗi căn hộ có diện tích từ 30 m2 đến 45 m2 gồm phòng khách, phòng ngủ, bếp, nhà vệ sinh… có giá từ 150 triệu đồng trở lên. Nếu mỗi cặp vợ chồng mỗi tháng tiết kiệm 1,8 đến 2 triệu/đồng/tháng, trong khoảng 5 đến 7 năm sẽ mua được nhà ở diện tích 30 m2. Ðối tượng được mua nhà là đoàn viên công đoàn, NLÐ đang làm việc tại DN, công chức, viên chức cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp trên địa bàn có thiết chế, có hợp đồng lao động từ một năm trở lên kể từ thời điểm nộp đơn; chưa có nhà ở, chưa được mua, thuê nhà ở xã hội, chưa được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở, đất ở. Phải có giấy xác nhận của cơ quan, đơn vị nơi làm việc về mức thu nhập. Sau 5 năm nếu có nhu cầu chuyển nhượng thì phải bán lại cho Ban Quản lý, không được bán trao tay.

Ông Trần Văn Khải cũng cho biết, cho tới những ngày cuối cùng của năm 2017, tất cả các thủ tục triển khai ba thiết chế tại các tỉnh: Hà Nam, Quảng Nam và Tiền Giang đã hoàn tất, dự kiến, sẽ khởi công vào những ngày đầu của tháng 1-2018. Ban Quản lý đã làm việc với Bộ Xây dựng trong công tác thẩm định thiết kế cơ sở, thống nhất với Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) về tiêu chí, trình tự mua bán tại thiết chế. Làm việc với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các ngân hàng nhằm thu xếp tín dụng cho người mua. Hiện, Ngân hàng Vietinbank đã đưa phương án lãi suất thương mại 7,5% trong thời hạn 20 năm cho người mua, trong khi vay ngoài là 11%/năm. Ngân hàng Chính sách xã hội cũng đã thông báo nguồn vốn ngân sách năm 2018 được cấp 500 tỷ đồng và nguồn tự huy động là 500 tỷ đồng để cho vay với lãi suất 4,8%; Saigon Coop đã đồng ý hướng hợp tác, xây dựng mô hình siêu thị công đoàn. Bên cạnh đó, năm tỉnh: Hưng Yên, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Trà Vinh đã có chủ trương đầu tư và đang lập quy hoạch. 14 tỉnh có giới thiệu sơ bộ về địa điểm và trong quá trình nghiên cứu nhu cầu, xin chủ trương đầu tư.

Năm 2017 dần khép lại, đối với những cán bộ công đoàn đây là năm để lại nhiều ấn dấu quan trọng, năm bản lề, tạo tiềm lực, nguồn lực xây dựng một bệ phóng vững chắc, tạo sức bật mới, tiếp tục mở ra những mục tiêu lớn lao hơn, không ngoài mục đích ngày càng làm tốt hơn vai trò, trách nhiệm mà Ðảng, Nhà nước giao phó, trở thành chỗ dựa tin cậy của đoàn viên, NLÐ.

Dự kiến, quý III-2018, những thiết chế công đoàn đầu tiên sẽ được đưa vào khai thác, hoạt động. Xuân 2019, hàng nghìn CNLÐ sẽ được vui đón Tết sum vầy, đầm ấm, trong ngôi nhà được dựng xây bằng sự cống hiến, mồ hôi, công sức lao động của chính mình, cùng với sự quan tâm, chăm lo của Ðảng, Nhà nước, tổ chức công đoàn và cộng đồng doanh nghiệp.