Gần đây, tại Thanh Hóa, vụ bà nội làm chết cháu mới sinh hơn 20 ngày tuổi, tạo hiện trường giả, rồi bỏ thi hài cháu ngoài bãi rác. Cùng thời điểm, tại Tiền Giang xảy ra vụ bà ngoại hại cháu ruột mới bảy tuổi và tự tử không thành. Còn không ít vụ án mạng giữa anh chị em ruột với nhau, giữa cha mẹ với con cái và ngược lại... không chỉ là hành vi mang tính bột phát, tức thời, đối tượng phạm tội ở một số vụ việc đã có sự chuẩn bị, xuống tay tàn nhẫn, lạnh lùng.
Những kẻ thủ ác sẽ không thể trốn tránh và nhất định sẽ bị pháp luật trừng trị nghiêm minh, song điều đáng lo ngại là những tác động tiêu cực không nhỏ đối với xã hội, với cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ. Các vụ việc mang tính cá biệt, nhưng phần nào cho thấy sự suy thoái, băng hoại đạo đức và lối sống ở một bộ phận xã hội, phá vỡ tình cảm gia đình thiêng liêng. Nhiều bi kịch xuất phát từ các mâu thuẫn, xích mích không được hóa giải, tích tụ lâu ngày, dẫn đến va chạm, phát sinh bạo lực. Nhưng cũng có những vụ việc lại đến từ nguyên nhân không đáng có, do trình độ dân trí và nhận thức pháp luật thấp kém, tin vào dị đoan, bói toán, để lại hậu quả đau lòng và nỗi ám ảnh khôn nguôi.
Đạo lý ngàn đời của dân tộc luôn đề cao tình cảm gia đình, tôn vinh công lao dưỡng dục, đức hy sinh của ông bà, cha mẹ và lòng hiếu thảo của con cháu. Trong cuộc sống hiện đại, những ảnh hưởng, thẩm thấu tiêu cực từ bên ngoài, làm thay đổi nhận thức và nới lỏng những ràng buộc tình cảm gia đình. Đó không chỉ là sự thiếu quan tâm trong cộng đồng, mà còn là sự thiếu chia sẻ, cảm thông giữa các thành viên gia đình với nhau. Cũng vì vậy, khi gặp khó khăn, bế tắc trong cuộc sống, nhiều người đã nghĩ quẩn, đi tìm lối thoát cực đoan, ích kỷ. Bên cạnh đó, lối sống thực dụng, chạy theo vật chất tiền bạc, mạnh ai người nấy sống dường như đang trở thành lẽ sống của không ít người. Khi niềm tin vào các giá trị đạo đức bị hủy hoại, họ sẽ chơi vơi bám víu những giá trị ảo ảnh, mê muội tin vào những điều thần bí, sẵn sàng làm việc ác...
Theo một chuyên gia tâm lý, gia đình ngày nay có thể biến đổi mạnh mẽ về cơ cấu, chức năng, các hình thức và chuẩn mực, nhưng vị trí, vai trò của gia đình đối với sự phát triển của xã hội, nhất là trong phòng ngừa tội phạm thì không thể thay đổi. Không chỉ là việc tăng cường bảo ban, giáo dục đạo đức cho lớp trẻ ở gia đình và nhà trường, điều quan trọng là cần bồi đắp nền tảng đạo lý trong mỗi gia đình và các thành viên với nguyên tắc ứng xử theo nền nếp gia phong, các chuẩn mực đạo đức xã hội.
Trừng phạt nghiêm khắc cái ác bằng pháp luật để làm gương và răn đe là tất yếu, nhưng sẽ chỉ giải quyết được phần ngọn của vấn đề. Điều căn cốt và lâu dài là sự chung tay vào cuộc của toàn xã hội, trong đó có vai trò to lớn của chính quyền cơ sở, các tổ chức, đoàn thể trong việc xây dựng, duy trì tình làng, nghĩa xóm, hóa giải các mâu thuẫn trong cộng đồng và mỗi gia đình, nâng cao nhận thức và ý thức, tuân thủ pháp luật của người dân, nhằm tạo ra môi trường xã hội thật sự an toàn, lành mạnh.
