Cần sớm có phương án trùng tu, tôn tạo chùa Một Cột

Những ngày gần đây, dư luận ở Thủ đô xôn xao chung quanh việc sư trụ trì chùa Diên Hựu (chùa Một Cột) gửi đơn tới các cơ quan chức năng của thành phố Hà Nội, nêu rõ, sau 30 ngày (kể từ ngày 2-5), nếu không có ý kiến của các cấp chính quyền về việc tu bổ chùa, nhà chùa sẽ hạ giải để đảo ngói toàn bộ chùa nhằm khắc phục tình trạng dột nát.

Sự việc nói trên khiến dư luận hết sức lo ngại một vụ việc tương tự như sự việc chùa Trăm Gian (huyện Chương Mỹ, Hà Nội) có thể sẽ xảy ra; đồng thời đặt câu hỏi, phải chăng, thời gian qua, chính quyền địa phương thiếu quan tâm, "bỏ mặc" công trình vốn được coi là biểu tượng văn hóa của Hà Nội bị xuống cấp nghiêm trọng?

Chùa Diên Hựu được xây dựng vào năm 1049, dưới thời Vua Lý Thái Tông, không lâu sau khi nhà Lý bắt đầu định đô ở Thăng Long. Trải qua quá trình tồn tại, gắn bó cùng quá trình hình thành và phát triển của Thăng Long - Hà Nội, ngôi chùa nhiều lần được trùng tu. Cuối năm 1954, trước khi rút khỏi Hà Nội, thực dân Pháp đã đặt thuốc nổ phá hủy hoàn toàn ngôi chùa cổ. Ngay sau Ngày giải phóng Thủ đô, dù còn bề bộn công việc, nhưng nhận thức được tầm quan trọng của chùa Diên Hựu đối với văn hóa nước nhà, Nhà nước cho xây dựng lại ngôi chùa với kiến trúc như ngày nay. Năm 1962, ngôi chùa được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Công trình được coi là một trong những biểu tượng văn hóa của Thủ đô, một địa chỉ văn hóa, du lịch hấp dẫn, luôn thu hút đông đảo khách du lịch trong nước và quốc tế đến tham quan, chiêm bái.

Quần thể di tích chùa Diên Hựu gồm ba hạng mục chính: tòa tam bảo, nhà mẫu và liên hoa đài (thường được gọi là chùa Một Cột). Sau hơn 50 năm kể từ lần được xây dựng lại vào năm 1962, do nhiều yếu tố, chùa đã có tình trạng xuống cấp. Cốt nền của sân chùa, nhất là khu vực ao Linh Chiểu quá thấp so với khu vực chung quanh, cho nên hễ mưa to bị úng ngập cục bộ. Ngoài ra, một số công trình trong chùa không tránh khỏi tình trạng xuống cấp.

Trước thực trạng này, tháng 4-2010, UBND thành phố Hà Nội cho phép UBND quận Ba Ðình thực hiện dự án tu bổ, tôn tạo, nhằm phát huy giá trị di tích chùa Diên Hựu - Một Cột. Năm 2010, Ban quản lý dự án quận Ba Ðình đã triển khai giai đoạn 1 của dự án, tiến hành cải tạo hệ thống thoát nước và chỉnh trang sân vườn nhà chùa với các hạng mục cải tạo hệ thống thoát nước, chỉnh trang hệ thống đường dạo, lát vá, sửa chữa sân đón khách, nạo vét bùn, chỉnh trang hệ thống cây xanh, thảm cỏ, đảo ngói chùa Một Cột, tu bổ lan can tường rào chung quanh hồ Linh Chiểu, đồng thời xin ý kiến các nhà khoa học, nhà nghiên cứu văn hóa để khắc phục hiện tượng dột mái nhà tam bảo, mái chùa Một Cột... Các công việc này đã hoàn thành và đưa vào sử dụng trước dịp Ðại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội năm 2010, khắc phục tình trạng ngập úng cục bộ tại chùa khi có mưa, đồng thờilàm cho cảnh quan di tích khang trang, tôn nghiêm hơn.

Bắt đầu từ năm 2010, quận Ba Ðình thực hiện giai đoạn 2 của dự án. Do xác định tính chất đặc biệt của di tích, quận đã thống nhất với các sở, ngành có liên quan, Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) về lộ trình tổ chức triển khai thực hiện, với sự tham gia đóng góp ý kiến của các cơ quan quản lý chuyên ngành, các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa lịch sử, làm cơ sở để quận lập hồ sơ trình Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt. Ðồng chí Ðỗ Viết Bình, Chủ tịch UBND quận Ba Ðình cho biết, chùa Một Cột nằm trong quần thể các di tích lịch sử, văn hóa đặc biệt quan trọng, gồm Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bảo tàng Hồ Chí Minh... Vì vậy, việc tiến hành tu bổ chùa cần hết sức thận trọng.

Từ đó đến nay, quận Ba Ðình đã tổ chức ba cuộc hội thảo, hội nghị bàn các phương án, xin ý kiến các nhà khoa học về việc trùng tu di tích. Các cuộc hội thảo đều có đại diện của Cục Di sản, Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bảo tàng Hồ Chí Minh... và nhiều nhà khoa học. Tại đây, các đại biểu đều thống nhất, việc tu bổ chùa phải bảo đảm Luật Di sản, đồng thời bảo đảm phát huy giá trị quần thể khu di tích lưu niệm Hồ Chí Minh cũng như giá trị kiến trúc, cảnh quan ngôi chùa. Ngày 15-5, UBND quận Ba Ðình tiếp tục tổ chức hội thảo với sự tham gia của các nhà khoa học và các cơ quan quản lý chuyên ngành, làm cơ sở để UBND quận Ba Ðình hoàn chỉnh phương án tu bổ, tôn tạo, chính thức xin thỏa thuận các cơ quan quản lý chuyên ngành. Ðồng chí Bình cho biết thêm, ngay sau khi có thông tin về hiện tượng mưa dột trong chùa, UBND quận Ba Ðình đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn khẩn trương tiến hành rọi lại phần mái bị dột để di tích không bị hư hại.

Trong khi phương án tu bổ, tôn tạo chùa chưa được phê duyệt, một số hạng mục trong khuôn viên chùa tiếp tục có biểu hiện xuống cấp. Một số vị trí trên mái ngói bị xô lệch, dẫn đến khi trời mưa to chùa bị dột ở một vài nơi, dẫn đến một số cấu kiện bằng gỗ có hiện tượng mục nát. Tình trạng xuống cấp nặng nhất là gian thờ mẫu. Thanh gỗ đỡ mái trước đã mục, một số mảng tường ngấm nước, cho nên phần vữa trát có hiện tượng bong tróc... Mặc dù vậy, các nhà nghiên cứu, chuyên gia văn hóa đều khẳng định, ngôi chùa chưa đến mức xuống cấp đặc biệt nghiêm trọng, cần khẩn cấp sửa chữa. Nếu nhà chùa tự ý hạ giải là vi phạm Luật Di sản.

Việc tiến hành các thủ tục lập, phê duyệt dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi các di tích văn hóa lịch sử theo đúng trình tự, yêu cầu của Luật Di sản, để chọn phương án tối ưu nhất là điều hết sức cần thiết. Tuy nhiên, UBND TP Hà Nội cần chỉ đạo UBND quận Ba Ðình và các đơn vị liên quan đẩy nhanh hơn quy trình, thủ tục phê duyệt dự án, để triển khai tu bổ, tôn tạo chùa một cách sớm nhất. Bởi việc tu bổ càng chậm trễ, các hạng mục càng có nguy cơ xuống cấp thêm, từ đó có thể khiến một số người vì bức xúc mà dễ có hành động sai phạm, như trường hợp đáng tiếc đã xảy ra tại chùa Trăm Gian.

Có thể bạn quan tâm