Nói "du lịch hành xác" không hề ngoa khi mà du khách đến đảo Cát Bà (Hải Phòng) phải nhích từng tí trên quãng đường hơn 5 km từ cầu Tân Vũ đến bến Phà Gót, thậm chí nhiều người phải đi bộ suốt quãng đường trên. Không mệt mỏi sao được khi các bãi tắm, điểm du lịch luôn trong tình trạng chật như nêm, tắm biển mà phải giành giật từng tấc vuông cát và nước... Ði lại, tìm chỗ nghỉ ngơi đã vất vả nhưng việc ăn uống còn khổ hơn nhiều, bởi tình cảnh nhiều hàng quán "mài dao cả năm chỉ để chặt vài ngày", lại còn nơm nớp lo đồ ăn, thức uống có an toàn không? Một chuyên gia ngành du lịch thẳng thắn chỉ ra, việc các cơ quan chức năng thiếu cảnh báo về điểm đến trong khi các địa phương vẫn nặng "bệnh thành tích" đã dẫn đến tình trạng nhiều điểm du lịch quá tải như trong đợt nghỉ lễ vừa qua. Người dân đi du lịch gia tăng đột biến, với tâm lý cứ đi rồi kiểu gì cũng có dịch vụ khiến khách sạn, nhà hàng và dịch vụ bên ngoài quá tải. Thực tế, cấp địa phương rất khó đưa ra cảnh báo vì họ chưa có phương pháp để tính toán, dự báo. Ðịa phương báo cáo đón được bao nhiêu lượt khách; doanh nghiệp muốn có doanh thu cao nhất; cơ quan quản lý cũng muốn đạt nhiều nhất lượng khách để tạo hình ảnh... Cộng lại là vì "bệnh thành tích" mà quên đi việc nâng cao chất lượng dịch vụ cũng như hoạt động quản lý du lịch ở cơ sở; như báo cáo mới nhất của Sở Du lịch một tỉnh ven biển miền trung cho biết, trong bốn ngày nghỉ lễ vừa qua, có gần 190 nghìn lượt du khách tham quan, lưu trú tại địa phương, tăng 80% so với cùng kỳ năm ngoái (!).
Công bằng mà nói, ở những điểm du lịch uy tín, nếu du khách đặt trước hoặc mua tua qua những đơn vị kinh doanh lữ hành, sẽ có kỳ nghỉ ưng ý. Có điều, "tiền nào của nấy" cho nên những tua cao cấp này không dành cho số đông. Vậy là, trong khi ngành du lịch chưa có giải pháp hữu hiệu giảm tình trạng quá tải cũng như hạn chế nạn "chặt chém" ở các điểm du lịch; trong khi các cơ quan chức năng địa phương vẫn chưa làm tròn vai trò quản lý, bảo vệ du khách và đâu đó vẫn còn dung dưỡng cho kiểu làm du lịch chộp giật, thì việc khách du lịch lâm cảnh "hành xác" vẫn còn diễn ra. Ở góc nhìn xã hội, việc du khách mất tiền mà phải gánh thêm mệt mỏi, ngao ngán vì chen chúc, bị "chặt chém", rồi đem theo sự bực bội về gia đình, vào công việc sau kỳ nghỉ lễ cũng là một thiệt hại khó đong đếm. Theo ước tính, mỗi năm có khoảng năm triệu lượt người Việt Nam ra nước ngoài du lịch, chi tiêu khoảng sáu tỷ USD. Nếu không cải thiện môi trường và văn hóa kinh doanh, kiên quyết dẹp bỏ nạn kinh doanh chộp giật để giữ chân du khách, thiệt hại đầu tiên chính là ngành du lịch và nền kinh tế đất nước.
Nhưng xét đến cùng, không thể đổ hết lỗi cho ngành du lịch và các địa phương. Ông cha ta vẫn có câu "Tiên trách kỷ, hậu trách nhân", cho nên cũng cần bình tĩnh nhìn nhận căn nguyên từ chính mỗi chúng ta. Lãnh đạo một công ty du lịch lữ hành chia sẻ, sau Tết Nguyên đán (trước kỳ nghỉ lễ gần ba tháng) thì mỏi mắt chờ khách, dù giá tua được hạ xuống mức thấp nhất. Nhưng một tuần trước kỳ nghỉ lại phải liên tục từ chối vì đã "cháy" vé, "cháy" phòng khách sạn. Nhiều khách quen không đặt được tua vẫn tự lái xe đi với phương châm gặp đâu ăn đấy, có phòng nào ngủ phòng nấy. Rồi chưa hết kỳ nghỉ lễ đã gọi điện cho bạn bè, người thân than vãn: Không đâu làm du lịch vớ vẩn như ở Việt Nam; không có cái để ăn, phòng hạng bét mà thu giá hạng sang... Thói quen không chuẩn bị chu đáo cho chuyến đi và dễ dàng chấp nhận dịch vụ kém chất lượng của phần lớn du khách, vô hình trung đã cho phép "du lịch hành xác" trở thành chuyện bình thường. Ít ai bình tĩnh để suy xét rằng, một khi điểm du lịch quá tải thì ngoài chuyện phải chen lấn xô đẩy, cũng đồng thời tiềm năng du lịch ở đó bị khai thác cạn kiệt, môi trường bị tàn phá; các cơ sở du lịch vẫn sẽ tiếp tục "chặt chém" vào năm sau. Nếu chính mỗi du khách "khó tính" lên một chút để không vô tình tiếp tục "cho phép" các cơ sở du lịch có cơ hội làm ăn chộp giật, thì mọi chuyện nhất định sẽ khác. Bởi vậy, mỗi người cần phải thay đổi thói quen đi du lịch vào dịp nghỉ lễ dài ngày.
