Cách làm, nên khai thác gì, đâu là điểm nhấn, đâu là những điều cốt yếu cần chú trọng trong tổ chức, triển khai với các quy mô lễ hội vùng miền, địa phương khác nhau… cũng là chủ đề được bàn luận tại nhiều diễn đàn. Trên tinh thần tích cực và nỗ lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội trong bối cảnh mới, đặc biệt khi chủ trương lớn phục hồi, phát triển, tôn vinh, nâng cao các giá trị văn hóa nước nhà vừa tiếp tục được Trung ương cổ vũ mạnh mẽ, có thể nhìn nhận và gợi mở những gì cho việc phát huy giá trị kinh tế của mùa hội xuân này và những năm sau nữa?
Thời gian qua, du lịch lễ hội đã được thúc đẩy với các mô hình trải nghiệm nghi thức lễ-hội, thăm thú cảnh quan, khám phá ẩm thực… Tuy nhiên, có những khía cạnh thực tế cho thấy sự bão hòa, khi các sản phẩm trên lặp lại qua nhiều năm. Trong khi đó, cảnh quan thiên nhiên, danh thắng và nội dung hoạt động lễ hội có lúc có nơi thậm chí còn suy giảm, có tình trạng mất vệ sinh, ô nhiễm môi trường, biến tướng trong các hoạt động diễn xướng…
Tình hình này cho thấy, cần tiếp tục phát huy các hình thức du lịch lễ hội với sự nâng cao chất lượng tổ chức các tour, tuyến, các hoạt động dịch vụ, phục vụ.
Bên cạnh đó, sức sáng tạo cũng đang cần được phát huy mạnh ở các lễ hội trên cơ sở vận dụng, biến hóa các hoạt động, sản phẩm truyền thống, sản vật địa phương. Cùng là chiếc khung dệt ấy, các nhà tổ chức lễ hội có thể làm gì hơn hình thức trình diễn minh họa của các nghệ nhân, thợ thủ công với các thao tác, công đoạn như lâu nay? Cũng với các bước trải nghiệm in tranh dân gian dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, thì các họa sĩ hay máy vi tính có thể tham gia thêm những hoạt động gì mới để giúp du khách cùng tham gia sáng tạo, sáng tác từ truyền thống, chứ không chỉ thực hành in lại một bức tranh cổ cho mình? Rồi cả dịch vụ mặc trang phục dân tộc chụp ảnh, cũng nên có sự đổi mới về cảnh quan, hoạt động ra sao để tránh sự rập khuôn trăm người, nghìn người như một? Ngay cả các không gian trưng bày, bảo tàng tại các lễ hội lịch sử, văn hóa, cũng cần ứng dụng công nghệ trình chiếu mới mẻ, hiện đại như thế nào ngoài các hiện vật vốn vẫn được lưu giữ bất động trong tủ kính…?
Vài thí dụ đó để thấy rằng với nhu cầu cực kỳ đa dạng, với nhiều nhu cầu mới và khác của khách thập phương, trong đó có những thế hệ công chúng mới, cần phải sáng tạo từ cổ truyền để lễ hội không chỉ thuần những nội dung quen thuộc hoặc là “sân riêng” của các thành phần sở tại.
Chúng ta cũng cần có thêm những nghiên cứu, thử nghiệm cần thiết khác nữa trong việc xây dựng các ấn phẩm, tác phẩm nghệ thuật từ di sản lễ hội giúp đem lại giá trị thương mại qua trình diễn, trình chiếu; tích hợp công nghệ vào các trò chơi truyền thống hay thiết kế các “game” mới từ trò vui xưa; thiết kế các loại quà lưu niệm mới mang đậm dấu ấn, bản sắc của lễ hội, địa phương cơ sở chứ không phải những món đồ làm hàng loạt mà ở đâu cũng thấy… Biết bao nhiêu câu hỏi, gợi ý, cơ hội đang đến với du lịch lễ hội, việc tổ chức lễ hội để nâng cao hơn giá trị kinh tế cho người dân, địa phương.
Và sâu xa cũng từ đó, mục đích cuối cùng không phải là tiền, mà chính là để thêm lan tỏa các giá trị Chân - Thiện - Mỹ của di sản văn hóa dân tộc, giúp người dân được thụ hưởng những quyền lợi tinh thần không dễ đong đếm bằng lãi lời cụ thể ■
