Hệ thống pháp luật về quyền tiếp cận thông tin và trách nhiệm cung cấp thông tin cho nhân dân ngày càng được hoàn thiện và đồng bộ thông qua nhiều luật. Nhiều năm qua, các cơ quan nhà nước đã thực hiện quy định công khai thông tin thường xuyên hơn, bước đầu đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân trong cuộc sống, làm việc, kinh doanh… Quá trình tiếp nhận và xử lý yêu cầu cung cấp thông tin đã góp phần nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công chức nói riêng và các cơ quan nhà nước nói chung.
Chúng ta cần khẳng định: Tiếp cận thông tin là quyền của nhân dân, tất cả công dân đều bình đẳng, không bị phân biệt trong tiếp cận thông tin với nhu cầu và mục đích chính đáng. Vì vậy, việc sửa đổi Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 đang được Quốc hội triển khai hướng tới nhiều mục tiêu, trong đó cần chú trọng khắc phục những bất cập thi hành Luật thời gian qua, vừa đáp ứng nhu cầu chính đáng của nhân dân, vừa phục vụ tốt hơn nữa quá trình chuyển đổi số và sắp xếp đơn vị hành chính.
Hiện nay, không ít người dân, nhất là ở nông thôn, miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số chưa được cung cấp thông tin, chưa được hướng dẫn cụ thể về quyền được tiếp cận thông tin của mình hoặc không biết cách khai thác các kênh thông tin chính thống để phục vụ nhu cầu, cuộc sống, lao động, sản xuất… Đáng chú ý, rất nhiều người dân đang tiếp cận thông tin thông qua các mạng xã hội và gặp phải thông tin giả, sai lệch, thiếu kiểm chứng, tin xấu độc… Đây là vấn đề rất cần được quan tâm, trong bối cảnh nước ta có tỷ lệ người sử dụng điện thoại thông minh và các phương tiện truyền thông rất lớn. Trong khi đó, thực trạng tin giả, tin xấu độc vẫn đang hoành hành trên không gian mạng nhiều năm qua dù đã được ngăn chặn, xử lý không ít…
Việc tiếp cận thông tin chính thống nhanh, kịp thời sẽ giúp người dân thực hiện phương châm: dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra... tăng cường minh bạch và niềm tin vào các cơ quan nhà nước. Để thực hiện được mục tiêu này là cả một quá trình rất cần quyết tâm của cả hệ thống chính trị và ý thức, tinh thần trách nhiệm của từng người dân.
Nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị cần quy định cụ thể đầu mối cung cấp thông tin cho nhân dân trong bối cảnh đã sắp xếp lại đơn vị hành chính, tránh hiện tượng đùn đẩy trách nhiệm giữa các địa phương, đơn vị, có thể gây hoang mang, lo lắng cho nhân dân. Bên cạnh đó, các cơ quan, bộ ngành tiếp tục nghiên cứu, xem xét để mở rộng danh mục thông tin các cơ quan nhà nước phải chủ động công khai, đặc biệt là các lĩnh vực liên quan mật thiết đời sống, như y tế, giáo dục, môi trường, đất đai. Đây là những nội dung quan trọng cần làm tốt để người dân tin tưởng, ủng hộ và thể hiện trách nhiệm của mình đối với đất nước. Bên cạnh đó, Quốc hội cần nghiên cứu để quy định cụ thể hơn về các loại thông tin người dân không được tiếp cận, bởi đó là những nội dung liên quan quốc phòng, an ninh quốc gia, quan hệ quốc tế, trật tự, an toàn xã hội; gây nguy hại đến tính mạng, cuộc sống hoặc tài sản của người khác…
Trong thời đại của công nghệ số, của thông tin mạng xã hội phát triển đa dạng, phức tạp và không ngừng biến đổi như hiện nay, việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin cần được thực hiện thực chất, không chỉ dừng ở quy định mang tính nguyên tắc, tránh chồng chéo, mâu thuẫn trong quá trình áp dụng ■
