Thông điệp trong sức ép

Tối 24/2 (giờ Washington, tức sáng 25/2 giờ Việt Nam), đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu đọc Thông điệp Liên bang ở nhiệm kỳ thứ hai của mình. Trong suốt thời gian bài phát biểu ấy diễn ra, giới quan sát có thể cảm nhận được rất rõ những áp lực mà ông chủ Nhà trắng đang phải chịu đựng.

Ông Donald Trump đang phải đối diện khá nhiều áp lực.
Ông Donald Trump đang phải đối diện khá nhiều áp lực.

Điều đó được khắc họa ngay từ cách kênh CNBC tường thuật trực tiếp, khi mọi thông số mà Tổng thống Mỹ đưa ra đều lập tức được kiểm tra, để nhanh chóng dẫn tới những kết luận đối lập với chủ đích của diễn giả.

Thí dụ, khi người đứng đầu nước Mỹ nói rằng “Chúng tôi đã tạo thêm 70.000 việc làm trong ngành xây dựng, chỉ với một thời gian rất ngắn, thì CNBC đính chính: “Theo Cục Thống kê Lao động, từ tháng 1/2025 đến tháng 1/2026, ngành xây dựng đã tạo ra 44.000 việc làm, ít hơn nhiều so với con số 70.000 mà ông Trump đã tuyên bố”. Nghĩa là, “điều này đã bị phóng đại”.

Hoặc, CNBC cũng liên tục cập nhật các động thái tiêu cực, như việc Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ Al Green bị trục xuất khỏi phòng họp, hay chuyện gần 30 nghị sĩ đảng Dân chủ tẩy chay bài phát biểu. Tất cả gợi nên những đường nét vô cùng rõ ràng, của một nước Mỹ đã và đang bị chia rẽ sâu sắc.

Trước thềm Điện Capitol, giới quan sát quốc tế đã biết rằng Thông điệp Liên bang lần này sẽ đặt trọng tâm vào các thành tựu kinh tế, và kinh tế cũng vẫn sẽ là vấn đề cốt lõi của mọi chính sách mà chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump hướng đến trong năm 2026. Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói trước với báo chí rằng ông Trump sẽ trình bày một chương trình nghị sự đầy tham vọng, nhằm tiếp tục mang Giấc mơ Mỹ trở lại cho người lao động”.

Với chủ đề Nước Mỹ 250 năm: Mạnh mẽ, Thịnh vượng và Được tôn trọng”, Tổng thống Trump sẽ cố gắng thuyết phục công chúng Mỹ về tình hình nền kinh tế, và trình bày các biện pháp mới nhằm cải thiện khả năng chi trả trong Thông điệp Liên bang. Ông dự kiến công bố một số biện pháp mới để giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt, trong đó có một chương trình yêu cầu các công ty công nghệ chi trả phần chi phí điện gia tăng, liên quan đến các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh đó, Tổng thống Trump cũng sử dụng bài phát biểu để thảo luận về chính sách đối ngoại “hòa bình thông qua sức mạnh”, cũng như chiến lược nhập cư và biên giới của mình.

Song, trên thực tế, Thông điệp Liên bang lần này còn mang dáng vẻ của một nỗ lực tự cổ vũ chính mình, khi hiện trạng kinh tế-xã hội Mỹ đang đặt ra không ít thách thức. Kết quả một số cuộc thăm dò dư luận cho thấy tỷ lệ ủng hộ ông Trump về kinh tế đang ở mức thấp (nếu không muốn nói là giảm mạnh), đơn cử như cuộc khảo sát mà APNORC vừa phối hợp thực hiện: Tỷ lệ ủng hộ ông Trump là 39%, so với 59% không tin tưởng.

một thực tế không thể phủ nhận: Cho dù các chỉ số về tăng trưởng, việc làm và chứng khoán thể hiện những tín hiệu tích cực, thì áp lực chi phí sinh hoạt và gánh nặng nợ nần vẫn khiến nhiều người Mỹ bi quan.

Theo CNN, nền kinh tế Mỹ đang mạnh mẽ một cách đáng ngạc nhiên. Việc làm, tăng trưởng tiền lương, chi tiêu tiêu dùng và lạm phát dưới thời Tổng thống Donald Trump nhìn chung khá tích cực hoặc tương đối ổn định, và thị trường chứng khoán đang ở gần mức cao kỷ lục.

Vấn đề là: Khoảng cách giữa người giàu và người nghèo (nhóm người càng lúc càng hụt hơi về khả năng chi trả) đã nới rộng thêm trong năm qua. Ngày càng nhiều hộ gia đình gặp khó khăn trong việc thanh toán nợ thẻ tín dụng, trả góp xe hơi, trả nợ sinh viên (đã được hoãn trong đại dịch nhưng nay phải thanh toán trở lại), và thậm chí là thanh toán tiền thế chấp hằng tháng.

Vậy nên, nếu đương kim Tổng thống Mỹ cố gắng kể những câu chuyện tươi tắn trong Thông điệp Liên bang, thì các đối thủ chính trị của ông cũng vẫn nắm giữ được nhiều cơ hội công kích. Nhất là khi cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ đã đến rất gần...