Cuộc đàm phán cam go

Sau nhiều giờ thương lượng căng thẳng tại Mexico, đại diện các nước Mỹ, Canada và Mexico đã hoàn tất các cuộc đàm phán kỹ thuật về lĩnh vực dệt may, lao động, dịch vụ và sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, những bất đồng liên quan tỷ lệ nội địa hóa khu vực trong ngành ô-tô vẫn chưa được giải quyết. Theo đó, đề xuất của Mỹ về tăng tỷ lệ nội địa hóa khu vực đối với ô-tô từ 62,5% hiện nay lên 85%, trong đó ít nhất 50% tỷ lệ nội địa Mỹ, tiếp tục là chủ đề làm nóng bàn đàm phán, nhưng không đạt bất cứ tiến triển nào. Trong khi các đại diện đàm phán của Mexico và Canada chỉ trích quan điểm cứng rắn của Mỹ và cảnh báo điều này có thể dẫn tới sự đổ vỡ NAFTA, thì đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer cho rằng, hai quốc gia đối tác "thiếu sự sẵn sàng, cam kết nghiêm túc với các điều khoản dẫn tới một thỏa thuận cân bằng".

Ngoài ra, yêu cầu của Mỹ về chu kỳ 5 năm xem xét lại NAFTA một lần và xóa bỏ Chương 19 về giải quyết tranh chấp bởi phá giá và trợ giá, hạn ngạch tiếp tục là những vấn đề gai góc. Trong một động thái nhằm tháo gỡ thế bế tắc cho tiến trình tái đàm phán, Mexico đã đưa ra đề xuất mới cho phép các nước thành viên rà soát lại NAFTA theo chu kỳ 5 năm một lần trước khi quyết định những điều chỉnh tiếp theo. Theo Bộ trưởng Kinh tế Mexico Ildefonso Guajardo, đề xuất nêu trên nhằm duy trì "sự sống" cho hiệp định này, thay thế yêu cầu gây nhiều tranh cãi của Mỹ về việc chấm dứt NAFTA nếu sau 5 năm, hiệp định này không được tái đàm phán. Tuy nhiên, ý tưởng của Mexico vẫn chưa nhận được sự đồng ý từ phía Mỹ. Các nhà phân tích nhận định, với nhiều bất đồng chưa được tháo gỡ nói trên, chặng đường đàm phán phía trước còn nhiều thách thức, khi những lợi ích riêng khó có thể được dung hòa trong "một sớm, một chiều".

Các cuộc tái đàm phán NAFTA được tiến hành theo đề nghị của Tổng thống Mỹ Donald Trump, với lý do hiệp định này cướp đi hàng triệu việc làm của người lao động Mỹ và cho phép Canada, Mexico hưởng nhiều lợi thế, trong khi gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ. Bất chấp những bất đồng còn tồn tại, cả Mỹ, Mexico và Canada được cho là sẽ không dễ dàng từ bỏ hiệp định mang lại lợi ích không nhỏ đối với nền kinh tế của cả ba nước. Mặc dù liên tiếp đưa ra các tuyên bố cứng rắn về việc có thể quay lưng lại với NAFTA, nhưng rõ ràng Mỹ sẽ phải có những nhượng bộ nhất định trên bàn đàm phán bởi hơn ai hết, giới chức nước này hiểu rõ vai trò quan trọng của NAFTA đối với sự ổn định của nền kinh tế Mỹ. Theo một cuộc khảo sát gần đây, 56% số người Mỹ tin rằng NAFTA mang lại lợi ích cho Mỹ. Phòng Thương mại Mỹ nhận định, việc rút khỏi NAFTA sẽ là một sai lầm nghiêm trọng có thể phá hủy ngành nông nghiệp nước này, đồng thời khiến giá cả tăng vọt, ảnh hưởng tiêu cực chi tiêu tiêu dùng, vốn là trụ cột của nền kinh tế hàng đầu thế giới.

Trong khi đó, Canada và Mexico, hai nước xuất khẩu khối lượng lớn hàng hóa sang Mỹ, cũng sẽ chịu tác động xấu nếu NAFTA bị hủy bỏ. Những điều kiện thuận lợi cho việc thâm nhập thị trường Mỹ mà NAFTA mang lại nhiều năm qua, đã góp phần đưa Mexico trở thành quốc gia xuất khẩu chính sang "xứ cờ hoa". Ước tính, hàng xuất sang Mỹ chiếm 80% kim ngạch xuất khẩu của Mexico. Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), quá trình đàm phán lại NAFTA càng kéo dài với tốc độ và kết quả càng thiếu chắc chắn, thì càng tạo nguy cơ lớn hơn đối với nền kinh tế Mexico .

Tổng thống Mỹ Trump muốn hoàn tất thỏa thuận NAFTA vào cuối năm nay như đúng cam kết đề ra khi tranh cử. Mexico cũng muốn nhanh chóng kết thúc đàm phán trước cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2018. Trong khi đó, Canada hy vọng đẩy nhanh tiến độ đàm phán để đạt được một hiệp định mới mang lại lợi ích cho các bên liên quan. Ðể đạt được đúng tiến độ như mục tiêu đề ra, các nhà phân tích cho rằng, đã đến lúc các bên cần đưa ra nhượng bộ cần thiết để tạo bước đột phá mới, giúp tháo gỡ những cản trở làm chậm tiến độ đàm phán.