Căng thẳng mới chung quanh "hồ sơ hạt nhân" của I-ran

Sau khi Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đưa ra báo cáo về một số "tiến triển" trong chương trình hạt nhân của I-ran, Hội đồng Bảo an (HÐBA) LHQ mới đây đã thông qua nghị quyết kéo dài sứ mệnh của Nhóm các chuyên gia giám sát chế tài trừng phạt I-ran.

Cùng với các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ và Liên hiệp châu ÂU (EU), các cường quốc đang gia tăng sức ép đối với quốc gia Trung Ðông này. Tuy nhiên, Tê-hê-ran vẫn kiên quyết bảo vệ quan điểm của mình, đồng thời cáo buộc "hồ sơ hạt nhân" của nước này đang bị "chính trị hóa".

Sau hàng loạt cuộc đàm phán giữa I-ran và các cường quốc thất bại, "hồ sơ hạt nhân" của I-ran lại càng dày lên với các báo cáo về những "tiến triển" của I-ran về công nghệ hạt nhân, cũng như các lệnh trừng phạt cứng rắn của phương Tây liên tục được tăng cường. Các cường quốc lo ngại trước các báo cáo I-ran tiếp tục lắp đặt các máy ly tâm hiện đại, làm giàu u-ra-ni, xây dựng lò phản ứng IR-40 tại A-rắc để đưa vào hoạt động đầu năm 2014. Trong báo cáo mới nhất, IAEA cho rằng, I-ran đã đẩy nhanh quá trình lắp đặt thiết bị làm giàu u-ra-ni mức độ cao, với khoảng 700 máy ly tâm tiên tiến loại IR-2m tại nhà máy Na-tan ở miền trung, so với 180 máy ly tâm hồi tháng 2 vừa qua. IAEA cũng ghi nhận, I-ran đã sản xuất được 324 kg u-ra-ni làm giàu ở cấp độ 20%, tuy nhiên 140,8 kg đã được dùng sản xuất nhiên liệu. Báo cáo này được coi như một cảnh báo về "mối đe dọa" của I-ran, khi giới chuyên gia cho rằng, khối lượng u-ra-ni cần thiết để chế tạo một quả bom hạt nhân là 240 đến 250 kg.

Các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân của I-ran đang rơi vào vòng luẩn quẩn. Tê-hê-ran chưa bao giờ thỏa mãn đề nghị của P5+1 (gồm Anh, Nga, Mỹ, Pháp, Trung Quốc và Ðức) là  ngừng phần lớn chương trình hạt nhân "nhạy cảm" để đổi lấy việc dỡ bỏ một phần các lệnh trừng phạt kinh tế. Trước sau như một, I-ran đòi được thừa nhận quyền làm giàu u-ra-ni và chấm dứt lệnh trừng phạt nhằm vào ngành dầu mỏ và tài chính của quốc gia này. Sự thiếu nhượng bộ của các bên khiến các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân của I-ran luôn bế tắc. Tại một cuộc họp kín của IAEA ở Thủ đô Viên (Áo) mới đây, nhóm P5+1  đã kêu gọi I-ran ngừng các hoạt động hạt nhân trái với các nghị quyết liên quan của HÐBA.

Trong lúc chờ đợi một giải pháp thích hợp, phương Tây đã sử dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế đánh vào lĩnh vực xương sống của nền kinh tế I-ran là ngân hàng và dầu mỏ. Sau khi Mỹ và EU gia tăng lệnh trừng phạt lên các chuyến hàng chở dầu của I-ran với mục đích phong tỏa thị trường tiền tệ, áp đặt lệnh trừng phạt ngành công nghiệp hóa dầu, công nghiệp ô-tô của I-ran, Oa-sinh-tơn mới đây còn siết chặt hơn "vòng kim cô" khi liệt kê gần 40 công ty của I-ran vào "danh sách đen" vì tình nghi giấu  tài sản và là nguồn cung cấp hàng tỷ USD cho Chính phủ I-ran. Các biện pháp trừng phạt của phương Tây nhằm làm mất giá đồng nội tệ của I-ran, vốn đã bị mất giá tới hơn 60% kể từ đầu năm ngoái. Tuy nhiên, những đòn trừng phạt kiểu này vẫn không thể ngăn cản các bước tiến của Tê-hê-ran. Là nước xuất khẩu dầu khí lớn trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), I-ran vẫn là đối tác chính của nhiều bạn hàng lớn. Họ vẫn tìm cách "lách luật" để tiến hành các thương vụ mua bán dầu mỏ, đáp ứng nhu cầu lớn về nguồn nhiên liệu quan trọng này. Ðây cũng chính là lý do Mỹ mới đây buộc phải gia hạn miễn thực hiện các biện pháp trừng phạt áp đặt lên I-ran đối với chín nền kinh tế, trong đó có Trung Quốc và Ấn Ðộ.

Ðể đối phó I-ran, phương Tây đã áp dụng nhiều biện pháp, kể cả cấm vận kinh tế lẫn các động thái đối đầu khác như tiến công mạng, tăng  cường sự hiện diện quân sự tại vùng Vịnh và  khả năng phòng thủ cho các đồng minh trong khu vực. Không thể phủ nhận rằng, các biện pháp đó đã phần nào làm chao đảo nền kinh tế của quốc gia vốn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu dầu mỏ này. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, bất chấp các sức ép bên ngoài, Tê-hê-ran chưa bao giờ chịu nhún mình. Nước này liên tiếp công bố các thành tựu khoa học quân sự, các loại vũ khí hiện đại cũng như tổ chức các cuộc tập trận ở vùng Vịnh. Và, cho dù phương Tây và các đồng minh ở Trung Ðông tính đến khả năng một cuộc tiến công phủ đầu nhằm vào I-ran thì cũng phải "chùn tay" khi nghĩ đến những hậu quả khôn lường nếu xảy ra một cuộc chiến với quốc gia Hồi giáo này. Chính vì thế, những tranh cãi chung quanh báo cáo mới của IAEA chỉ càng làm căng thẳng thêm sự  đối đầu giữa I-ran và các cường quốc phương Tây.

Có thể bạn quan tâm