Tìm tiếng nói chung

Sau các cuộc đàm phán mới nhất diễn ra tại thủ đô Brussels (Bỉ), Trưởng đoàn đàm phán Brexit của EU Michel Barnier khẳng định, hiện Anh và EU vẫn chưa thể vượt qua một số bất đồng sâu sắc. Quyền của công dân EU là một trong những vấn đề được tranh luận nhiều nhất, khi Thủ tướng Anh Theresa May giữ vững quan điểm những người tới Anh sau tháng 3-2019 sẽ hưởng các quyền khác với những người đến trước đó. Bên cạnh đó, những tranh cãi cũng bùng phát chung quanh khả năng Anh phản đối các luật mới thông qua trong giai đoạn chuyển tiếp và thời hạn của giai đoạn chuyển tiếp. London yêu cầu giai đoạn chuyển đổi trong khoảng hai năm, dựa trên quá trình chuẩn bị cho mối quan hệ giữa hai bên trong tương lai. Tuy nhiên, với lý do để tránh những rắc rối tài chính, EU đề nghị giai đoạn này không kéo dài quá ngày 31-12-2020, thời điểm kết thúc giai đoạn ngân sách bảy năm hiện nay của khối.

Các nhà phân tích cho rằng, với những lập trường khác biệt nói trên, các cuộc đàm phán, dự kiến diễn ra từ nay đến cuối tháng 3 tới sẽ vô cùng căng thẳng. Đúng như các nhà phân tích dự đoán, dự thảo phương hướng cho giai đoạn chuyển tiếp mà EU đề xuất đã gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ tại Anh. Theo dự thảo nói trên, trong thời gian chuyển tiếp, Anh vẫn phải tuân thủ nghĩa vụ như một nước thành viên EU nhưng không có quyền quyết định đời sống chính trị của EU. Cụ thể, London sẽ không có đại diện tại các thể chế châu Âu cho nên không có quyền bỏ phiếu và tham dự hầu hết cuộc họp của EU, ngay cả những cuộc họp có ảnh hưởng trực tiếp quyền lợi của nước Anh, đơn cử như việc quyết định về hạn ngạch đánh bắt hải sản. Trong khi đó, Anh phải tiếp tục tuân thủ các phán quyết của Tòa án Công lý châu Âu và đóng góp cho ngân sách chung EU. Đây được xem là những điều kiện khá cứng rắn, khi EU vẫn đang nắm thế chủ động trong cuộc chơi, do Anh cần đến giai đoạn quá độ hậu Brexit hơn EU. Nhiều nhà ủng hộ Brexit trong đảng Bảo thủ cho rằng, việc bắt Anh tuân thủ mọi quy định của EU mà không được quyền tham gia bỏ phiếu đối với những điều luật mới mà EU thông qua trong thời kỳ chuyển đổi sẽ đẩy London vào thế yếu.

Với những diễn biến và khó khăn nêu trên, có thể nói, Thủ tướng Anh May đang chịu sức ép ngày càng tăng không chỉ từ phía Brussels mà cả trong nước. Tiến trình Brexit đang tiếp tục gây bất đồng lớn trên chính trường Anh, cũng như trong nội bộ đảng Bảo thủ cầm quyền. Mới đây, ngay trước cuộc họp của Chính phủ Anh về tiến trình đàm phán với EU, hơn 60 nghị sĩ đảng Bảo thủ ủng hộ Brexit đã gửi cho Thủ tướng May một danh sách các yêu cầu về lập trường đàm phán Brexit của Anh. Theo đó đề nghị các nhà lãnh đạo “xứ sở sương mù” bảo đảm nước Anh có toàn quyền đối với những chính sách trong nước, cũng như quyền đàm phán các thỏa thuận thương mại với các nước khác sau khi rời EU. Trước những áp lực trong nước, các cuộc gặp gỡ sắp tới với EU dự kiến tiếp tục làm đau đầu các nhà lãnh đạo Anh, bởi hành trình tìm kiếm một thỏa thuận “vẹn cả đôi đường” sẽ không hề dễ dàng.

Các chuyên gia nhận định, có quá nhiều bất đồng cần giải quyết trong khi chỉ còn gần một tháng nữa để EU và Anh thống nhất về giai đoạn chuyển tiếp, trước khi chính thức bắt đầu các vòng đàm phán cam go về quan hệ thương mại sau Brexit. Chặng đường thương lượng về vấn đề thương mại được dự báo sẽ trắc trở hơn nhiều, vì EU đã tuyên bố bốn lĩnh vực sẽ không thương thuyết, đàm phán là tự do hàng hóa, dịch vụ, con người và vốn tư bản. Chông gai còn ở phía trước nhưng dù muốn hay không, thì cả hai bên vẫn cần có nhau và đang cùng nỗ lực xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp thời hậu Brexit.