Bỏ phố về rừng...
Ở xã Hòa Lễ người ta xem ông là 'đại gia'. Thế nhưng khi tiếp xúc với mọi người ông luôn thể hiện khí chất của một người lính: giản dị, lời nói bộc trực, tính tình dứt khoát mà cũng không kém phần hài hước. Khi nghe chúng tôi nói về những việc ông đã làm được cho dân làng, cho đồng đội cũ, ông cười khảng khái: 'Cái này thì tôi làm được! Và cũng chính vì điều này mà tôi được mệnh danh là 'gàn' đó!'. Rồi ông chậm rãi kể:
Sinh ra và lớn lên ở Hà Tây (cũ), năm 1973 khi chưa học xong phổ thông ông xung phong nhập ngũ, vào nam chiến đấu và được biên chế vào Tỉnh đội Ðác Lắc. Năm 1991, khi mang quân hàm đại úy, ông chuyển ngành sang công tác tại Công ty Công nghiệp rừng Tây Nguyên. Ðầu năm 1994, trong một lần về thăm đồng đội, thăm chiến trường xưa ở Hòa Lễ, thấy đất đai ở đây còn nhiều, ông đùng đùng xin nghỉ việc không lương bỏ phố về khai hoang làm rẫy. Ông cười sảng khoái: 'Tôi bắt đầu 'gàn' từ độ ấy. Mặc cho gia đình can ngăn, bạn bè khuyên nhủ, tôi đã quyết là làm!'.
Can ngăn không được, vợ con, gia đình đành chịu, vét hết tài sản để ông đổ ra cải tạo đất. Sau một năm ông đã chuyển đổi được 70 ha đất hoang hóa đầy lau, sậy thành đất rẫy trồng cà-phê, lúa nước. Ðến lúc này ông mới té ngửa bởi đất ở đây không có... nước! Giọng ông thảng thốt cứ như sự hụt hẫng của 16 năm về trước: 'Trời ạ! Khi ấy tôi như người mất phương hướng, bỏ bê công việc suốt ngày đi lang thang trong rừng. Và rồi trong lúc bí bách đó, tôi đã tìm được lối thoát...'. Trong những lần lang thang vào rừng, vô tình ông phát hiện ra một con suối ở trên cao. Một ý tưởng táo bạo chợt lóe lên trong đầu: 'Tại sao ta không dẫn dòng nước mát này về tưới cho ruộng rẫy ở bên kia?'. Nhiều ngày liền sau đó, ông khăn gói vào rừng, đến con suối ngắm ngắm, nghía nghía rồi đi đến quyết định: 'Phải làm thủy lợi!'. Gia đình ông lại một phen lao đao bởi quyết định này. Bao nhiêu tài sản ông mang ra cầm cố hết. Chưa đủ, ông huy động người thân, bạn bè..., gom góp tất thảy được 500 triệu đồng, ông đầu tư hết vào công trình thủy lợi này. Ông cười tếu táo: 'Thời điểm đó 500 triệu đồng là một số tiền khổng lồ, tương đương với 100 lượng vàng chứ đâu phải ít. Tôi mà như người ta thì mang hết về phố, mua đất trên đường Ngô Quyền, đến nay thì giàu sụ rồi. Mà nếu như vậy thì làm gì tôi được mang tiếng là 'gàn', làm sao được các chú ghé về đây thăm...'. Công trình thủy lợi này của ông đến nay vẫn còn 'ngon' lắm, đủ tưới cho hơn 50 ha cà-phê và 20 ha lúa nước và phục vụ nước sinh hoạt cho hàng chục hộ dân trong vùng. Vậy đó, nhưng số tiền đầu tư cho công trình này đến nay ông vẫn chưa trả hết cho ngân hàng.
Cải tạo xong đất, làm xong thủy lợi, ông lại chia hết cho bà con trong vùng canh tác. Ai có nhu cầu thì ông bán, hộ nào nghèo thì ông cho mượn đất làm. Cơ ngơi 70 ha đất ngày trước của ông đến giờ chỉ còn 5 ha cà-phê trồng xen lẫn với xoan. Ông bảo, chỉ cần giữ lại số ít này để dưỡng già là đủ rồi.
Giàu có từ công việc... 'dở hơi'
Ông Tính nói vui: Cái sự 'gàn' kể trên là 'có tiếng mà không có miếng', còn cái 'gàn' đục đẽo gốc cây mới là 'làm chơi ăn thật'. Có lẽ giới hâm mộ đồ gỗ thủ công mỹ nghệ ở Ðác Lắc không ai không biết đến ông bởi những sản phẩm được ông làm ra từ những gốc cây đã... bỏ đi. Cái duyên đưa ông đến với nghề này cũng từ những ngày khai hoang đất. Vô tình ông phát hiện những gốc cây trong rẫy có hình thù lạ mắt, ông hì hục đào về, rồi tưởng tượng, đục đẽo tạo dáng. Ban đầu thấy việc ông làm nhiều người cười nhạo, bảo là dở hơi, rách việc. Ai nói gì ông cũng mặc. Tính ông là vậy. Ðến lúc trong nhà ông được trưng bày đủ loại sản phẩm kệ, giá, bàn ghế, chim, thú... thì mọi người mới 'ngộ' ra và vô cùng thích thú.
Khi thấy sản phẩm mỹ nghệ của ông Tính ngộ nghĩnh, lạ mắt, năm 1996, Liên minh Hợp tác xã Ðác Lắc động viên ông đưa một số sản phẩm đi trưng bày ở Hà Nội. Thật bất ngờ, tại đây sản phẩm của ông được nhiều người quan tâm ra giá đòi mua. Từ đó, ông nảy sinh ý định đục đẽo, tạo dáng gốc cây để bán. Việc đầu tiên khi ông về Ðác Lắc là xin thành lập Hợp tác xã Nông lâm nghiệp và thủ công mỹ nghệ Nguyên Hà. Thời ấy, thấy những sản phẩm ông làm ra có giá trị, nên nhiều người có tiền ngỏ ý muốn đóng góp vào hợp tác, nhưng ông từ chối. Ngược lại, ông lặn lội đi tìm đồng đội ngày xưa, ưu tiên những người có hoàn cảnh khó khăn để vận động vào xã viên. Không cần vốn liếng gì rốt, chỉ cần đăng ký là vào. Tay nghề của xã viên thì ông đào tạo dần, nhưng lương và mọi lợi ích khác thì có đủ. Ông bảo: 'Mình có cơm ăn thì cũng phải tạo điều kiện cho người khó hơn mình có miếng cháo. Huống hồ chi là đồng đội của nhau, đã từng vào sinh ra tử'. Lúc cao điểm, hợp tác xã có đến gần 20 xã viên toàn là lính cũ. Sản phẩm ông làm ra luôn được thị trường ưa chuộng bởi mẫu mã luôn mới, đẹp. Thời cao điểm, doanh thu của hợp tác xã Nguyên Hà lên đến hàng tỷ đồng mỗi năm. Hiện tại do sản phẩm trên thị trường tiêu thụ không nhiều nên số xã viên cũng giảm bớt, chỉ còn gần 10 người, thu nhập bình quân từ 2 đến 4 triệu đồng/tháng. Ðây là một khoản tiền không nhỏ với người dân nông thôn Krông Bông.
Từ hợp tác xã của ông, đã có nhiều người tích lũy được vốn, có được tay nghề cao, và rồi họ xin tách ra làm ăn riêng, ổn định được cuộc sống. Song cũng có người 'trái tính trái nết', học được nghề rồi quay sang làm cho người khác. Nhắc đến chuyện đó, ông Tính chặc lưỡi cười: 'Cuộc sống là vậy. Nhưng đó chỉ là số ít thôi. Không thể vì thế mà mình chắc lép với anh em. Người nào thích ra đi thì tôi không giữ. Còn những ai có khó khăn, có nhu cầu tôi sẵn sàng đón nhận'.
Nói đến đây ông lại cười rổn rảng. Gương mặt rạng ngời niềm vui.
