Nhân dân phải được thụ hưởng thành quả của phát triển

Song, mục tiêu tăng trưởng phải đi kèm với ổn định và kiểm soát được các cân đối lớn của nền kinh tế và nhân dân phải được thụ hưởng thành quả của phát triển đó.

Tăng trưởng hai con số - nhiệm vụ chính trị trọng tâm

Bất chấp bối cảnh dịch bệnh Covid-19 kéo dài và kinh tế thế giới nhiều biến động, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, người dân, doanh nghiệp dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, thời gian qua, nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, nổi bật. Cụ thể, năm 2025, quy mô tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 514,4 tỷ USD, gấp 1,48 lần năm 2020; GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gấp 1,4 lần năm 2020; an sinh xã hội được bảo đảm…

Về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, thay mặt Chính phủ trình bày Tờ trình trước Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết: Chính phủ phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2026 và bình quân 5 năm 2026-2030 từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 8.500 USD, gấp 1,7 lần năm 2025; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân, để nhân dân phải được thụ hưởng mọi thành quả của phát triển.

Nhằm hiện thực các mục tiêu quan trọng này, Chính phủ đề ra 11 nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, Chính phủ sẽ chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”; chuyển đổi mô hình tăng trưởng; đẩy mạnh cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực; phát triển các khu vực doanh nghiệp, các mô hình kinh tế mới. Riêng năm 2026, Chính phủ tập trung nhấn mạnh vào công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật; cắt giảm tối thiểu 50% chi phí, thời gian tuân thủ thủ tục hành chính của năm 2026 so năm 2024; tháo gỡ các dự án tồn đọng; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực…

Đặc biệt, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ: Chính phủ tập trung phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thúc đẩy đô thị hóa và phát triển đô thị, liên kết vùng, đầu tư các tuyến đường bộ cao tốc theo quy hoạch, các cảng biển cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế, các cảng hàng không lớn, tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam, các tuyến đường sắt kết nối quốc tế, đường sắt đô thị…

Để có thể đạt được tăng trưởng cao hai con số, cũng trên diễn đàn Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề cập các đột phá chiến lược tại Nghị quyết Đại hội Đảng. Cụ thể, về thể chế, Trung ương, Bộ Chính trị đang giao cho Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nghiên cứu trình với Hội nghị Trung ương 3 nghị quyết đổi mới mô hình tăng trưởng.

Tuy nhiên, trước khi có nghị quyết đó, “chúng ta vẫn tiếp tục những nỗ lực, cỗ xe kinh tế Việt Nam vẫn chạy. Vẫn cỗ xe đó nhưng nếu có thể chế đồng bộ giống như là đường được nâng cấp chất lượng cao thì chúng ta vẫn có thể đạt được tốc độ cao hơn. Cho nên, thể chế vẫn là vấn đề then chốt nhất và mang tính quyết định trong việc hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Không để đất nước tụt hậu, người dân mất cơ hội phát triển

Thực tế, mức tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm giai đoạn 2026-2030, gắn với yêu cầu không để đất nước tụt hậu, không để người dân mất cơ hội phát triển là mục tiêu mà Đảng và Nhà nước đã xác định, quán triệt rất rõ từ trước đó.

Cụ thể, Văn kiện Đại hội XIV đồng thời khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là động lực quan trọng, đặt ra yêu cầu hình thành lực lượng doanh nghiệp trong nước đủ sức cạnh tranh quốc tế và tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Chính vì vậy, khi bàn về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho rằng: Cần cải cách quản lý theo hướng “một việc một đầu mối”, giảm chồng chéo và tiếp cận theo chuỗi ngành.

Trong khi đó, tính đến cuối năm 2025, toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam có 127 tổ chức tín dụng với tổng tài sản gần 28,9 triệu tỷ đồng; dư nợ tín dụng đạt khoảng 18,6 triệu tỷ đồng, tương đương 144% GDP. Theo ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: Không chỉ giữ vai trò cung ứng vốn, ngân hàng ngày càng mở rộng chức năng thông qua phát triển sản phẩm tài chính, thúc đẩy chuyển đổi số và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực. Đồng thời, chính sách tiền tệ được điều hành linh hoạt nhằm kiểm soát lạm phát và bảo đảm dòng vốn cho nền kinh tế.

Từ góc nhìn khác, đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp - nhân tố vừa là động lực tăng trưởng, vừa là đầu mối trực tiếp hấp thụ dòng đầu tư khổng lồ để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), chỉ rõ: Yêu cầu phát triển đặt ra với khu vực doanh nghiệp là phải tổ chức theo chuỗi và nâng cao năng lực dẫn dắt.

Tuy nhiên, ông Tuấn cũng nhấn mạnh: Thực tế, khu vực tư nhân vẫn tồn tại hạn chế mang tính cấu trúc: số lượng đông nhưng quy mô nhỏ. Gần 97% doanh nghiệp là nhỏ và vừa, khiến khả năng đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu của cộng đồng doanh nghiệp còn hạn chế. Vì vậy, tái cấu trúc lực lượng doanh nghiệp theo hướng hình thành các tập đoàn dẫn dắt, gắn kết với mạng lưới doanh nghiệp nhỏ và vừa, được xem là điều kiện then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.

Vượt qua áp lực, bảo đảm kiểm soát sự ổn định vĩ mô

Về nguồn lực và phân bổ nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng đã đề ra, Thủ tướng Lê Minh Hưng xác định: Tổng vốn đầu tư bình quân toàn xã hội 5 năm cho giai đoạn tới là 40% GDP, là 38,5 triệu tỷ đồng. So nhiệm kỳ 2021-2025, khi tổng đầu tư toàn xã hội chỉ khoảng 33%, thì con số của nhiệm kỳ này tạo áp lực lớn. Cụ thể, dự kiến nhiệm kỳ này tổng vốn đầu tư công là hơn 8 triệu tỷ đồng, trong khi nhiệm kỳ trước đầu tư công chỉ có 2,87 triệu tỷ đồng. Nghĩa là, huy động vốn của ngân sách nhà nước nhiệm kỳ này sẽ tăng khoảng 2,7 lần so nhiệm kỳ trước, tương đương tăng 6,5 triệu tỷ đồng.

Điều đáng nói, hơn 8 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công nêu trên chỉ chiếm hơn 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Khoảng gần 80% còn lại là huy động từ các nguồn lực khác như: nguồn lực của doanh nghiệp ở trong nước, nguồn lực đầu tư của xã hội, nguồn vốn đầu tư nước ngoài... “Nếu chúng ta không tạo một hành lang pháp lý minh bạch, rõ ràng, khuyến khích người dân và doanh nghiệp đầu tư thì làm sao chúng ta có thể huy động được nguồn lực gần 80% từ vốn đầu tư toàn xã hội và vốn đầu tư nước ngoài?”, Thủ tướng thẳng thắn.

Người đứng đầu Chính phủ cũng nhấn mạnh quan điểm: Mục tiêu tăng trưởng phải đi kèm với ổn định và kiểm soát được các cân đối lớn của nền kinh tế, không chấp nhận tăng trưởng “nóng”, tăng trưởng cao mà lại bất ổn vĩ mô. Bởi theo Thủ tướng, chúng ta có thể thúc đẩy các hình thức đầu tư để đạt tăng trưởng ngắn hạn, nhưng nếu đổi lại là những vấn đề bất ổn trong trung và dài hạn thì cái giá phải trả đối với nền kinh tế sẽ còn rất lớn.

Năm 2026 là năm bản lề rất quan trọng để có thể tạo được nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo, vì thế, Thủ tướng nêu rõ: Chính phủ ý thức sâu sắc việc sẽ phải thực hiện các biện pháp để bảo đảm kiểm soát sự ổn định vĩ mô.

Đánh giá cao sự quyết tâm của Chính phủ, song từ góc độ cơ quan thẩm tra, ông Phan Văn Mãi - Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, lưu ý: Khó khăn, thách thức trong năm 2026 và giai đoạn 2026-2030 là rất lớn, gay gắt hơn giai đoạn trước, đòi hỏi xây dựng và triển khai kế hoạch 5 năm phải đặt trong bối cảnh mới, với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Việc đồng thời theo đuổi tăng trưởng cao và giữ vững ổn định vĩ mô là thách thức lớn, đòi hỏi điều hành chính sách thận trọng, linh hoạt và kỷ luật. Chính vì vậy, ông Phan Văn Mãi đề nghị: Làm rõ dư địa, giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ; bảo đảm phối hợp nhất quán, tránh “giật cục”. Việc xác lập mô hình tăng trưởng mới cần được cụ thể hóa bằng lộ trình rõ ràng, có trọng tâm, tránh dàn trải. Đồng thời, cần tiếp tục tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thuận lợi nhất cho doanh nghiệp và người dân.

Về vấn đề này, theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, mới đây, Chính phủ đã giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp các bộ, ngành tổng rà soát lại các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, với yêu cầu “kiên quyết cắt giảm về thời gian, chi phí tuân thủ và cắt giảm các điều kiện, thủ tục kinh doanh còn phiền hà”. Bởi, đây là việc có thể làm được ngay và có thể hỗ trợ cho cộng đồng doanh nghiệp, người dân, tạo lòng tin đối với cơ chế, chính sách của Nhà nước.

“Nếu có sự đồng hành của Quốc hội, các cơ quan của Chính phủ, bộ, ngành, các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, tôi tin là chúng ta phấn đấu và có thể đạt được”, Thủ tướng khẳng định ■