Ngăn chặn nạn khai thác, vận chuyển cát trái phép ở Quảng Ninh

Thực trạng đáng lo ngại

Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh tồn tại 56 bến bãi hoạt động khai thác, bốc xếp cát, sỏi, trong đó có 31 bến, bãi không có giấy phép, không đủ điều kiện an toàn; tám bến, bãi giấy phép hết hạn và 450 phương tiện thủy hoạt động khai thác, vận chuyển, kinh doanh cát, sỏi trên tuyến đường thủy nội địa, tập trung chủ yếu tại các địa bàn như TP Hạ Long, Cẩm Phả, thị xã Quảng Yên, các huyện Đông Triều, Hoành Bồ, Vân Đồn, Hải Hà. Thời gian gần đây theo phản ánh của người dân tại một số khu vực như sông Hốt, khu vực suối nhà máy nước Đồng Ho (huyện Hoành Bồ), khu vực cửa sông Ka Long, tuyến sông Dân Tiến (TP Móng Cái), tuyến lạch Trương Cả (huyện Đầm Hà), cửa sông Ba Chẽ, xã Đồng Rui (huyện Tiên Yên) tình trạng khai thác, vận chuyển, mua bán cát, sỏi trái phép, gây ô nhiễm môi trường, mất an ninh trật tự và nhất là gây sạt lở, xói mòn dòng chảy các lòng sông, ảnh hưởng trực tiếp đến đất canh tác nông nghiệp của người dân trên địa bàn.

Trước thực trạng khai thác, vận chuyển cát, sỏi trái phép có chiều hướng gia tăng, Công an tỉnh Quảng Ninh đã chỉ đạo lực lượng công an các địa phương có tuyến đường thủy tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm trong hoạt động khai thác, vận chuyển, kinh doanh cát, sỏi trái phép trên tuyến đường thủy. Mới đây, trong hai ngày 12 và 13-5, lực lượng chức năng Công an tỉnh đã phát hiện và bắt giữ bốn phương tiện vận chuyển cát trái phép.

Tại khu vực cảng Hòn Nét (TP Cẩm Phả), Phòng Cảnh sát đường thủy đã phát hiện và bắt giữ tàu mang số hiệu HD - 0592, do Nguyễn Duy Tuy, sinh năm 1987, trú tại Tân Thành, Dương Kinh (TP Hải Phòng) điều khiển chở khoảng 450 m 3 cát nước mặn. Một tàu khác mang số hiệu BN - 0579 và tàu còn lại không đăng ký đang vận chuyển hơn 45 m 3 cát nước mặn không có giấy tờ hợp pháp. Trước đó, vào ngày 11-5, Công an huyện Vân Đồn đã phối hợp Phòng Cảnh sát đường thủy bắt giữ tàu HD - 1666 do Nguyễn Đức Văn, sinh năm 1971 điều khiển, đang vận chuyển trái phép 400 m 3 cát nước mặn tại khu vực cảng Vạn Hoa (Vân Đồn). Nguyễn Đức Văn khai nhận số cát trên được hút trái phép tại xã Vạn Ninh (Móng Cái).

Theo báo cáo của Công an tỉnh Quảng Ninh, qua hơn hai tháng triển khai quyết liệt, lực lượng công an các địa phương đã phát hiện, bắt giữ, lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính 24 vụ, 34 tàu với 38 đối tượng, thu giữ hơn 2.600 m 3 cát các loại, tạm giữ sáu phương tiện thủy, năm máy hút cát, phạt tiền và bán phát mại sung quỹ Nhà nước hơn 370 triệu đồng. Lực lượng công an các địa phương đã xử phạt tám bến không có giấy phép hoạt động và phạt tiền hơn 14 triệu đồng. Bên cạnh đó, qua công tác tuần tra kiểm soát, lực lượng công an cũng kiểm tra, xử lý 546 phương tiện vận chuyển cát, sỏi vi phạm, phạt tiền gần 300 triệu đồng.

Cần vào cuộc quyết liệt hơn nữa

Theo báo cáo của Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh, hiện nay trên địa bàn tỉnh chỉ có 11 doanh nghiệp (DN) được cấp phép khai thác cát, sỏi gồm bốn DN khai thác làm vật liệu san lấp, sáu DN làm vật liệu xây dựng, còn lại là khai thác cát thủy tinh xuất khẩu. Tuy nhiên, thời gian qua đã xuất hiện tình trạng một số hộ dân trên địa bàn tổ chức khai thác cát trái phép theo lối thủ công, gây khó khăn cho công tác quản lý, ô nhiễm môi trường, mất an ninh trật tự. Đặc biệt, tình trạng trên đã gây sạt lở, xói mòn và làm thay đổi dòng chảy lòng sông, ảnh hưởng tới đất canh tác nông nghiệp của người dân. Trước đó, từ tháng 3-2013, Công an tỉnh Quảng Ninh đã triển khai kế hoạch chỉ đạo các đơn vị liên quan tăng cường công tác quản lý thăm dò, khai thác, vận chuyển, kinh doanh cát, sỏi lòng sông. Đến ngày 15-5 vừa qua, lực lượng công an trong tỉnh đã phát hiện, lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính 24 trường hợp, trong đó có 11 trường hợp vi phạm về khai thác cát trái phép, 12 trường hợp vận chuyển cát, sỏi không rõ nguồn gốc, phạt tiền khoảng 350 triệu đồng, thu giữ hơn một nghìn m3 cát, sáu phương tiện vận chuyển và năm máy hút cát.

Thực tế cho thấy, công tác đấu tranh xử lý đối với tình trạng trên đang gặp không ít khó khăn.

Đại úy Nguyễn Ngọc Hưng, Đội trưởng Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh cho biết: "Hệ thống văn bản pháp luật về xử phạt trong khoáng sản nói chung còn nhiều bất cập, chưa đồng bộ. Trong đó Nghị định 142 của Chính phủ quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước, khoáng sản ban hành năm 2013 không đề cập hành vi mua bán, vận chuyển, tiêu thụ và tàng trữ khoáng sản không rõ nguồn gốc, gây khó khăn, lúng túng trong công tác xử lý của cơ quan chức năng. Hoạt động khai thác, vận chuyển, kinh doanh cát, sỏi lòng sông thực hiện ở nhiều địa bàn, trên diện rộng, chủ yếu là vùng sâu, vùng xa, các tuyến sông liên huyện và các tuyến giáp ranh với các tỉnh, gây khó khăn cho công tác phát hiện xử lý vi phạm".

Để xử lý triệt để tình trạng khai thác, vận chuyển cát, sỏi trái phép trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, xử lý của lực lượng công an, rất cần sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của các ngành chức năng liên quan, nhất là việc quản lý chặt chẽ hơn nữa của chính quyền địa phương đối với hoạt động thăm dò, khai thác, vận chuyển cát, sỏi trái phép trên địa bàn.