Doanh nghiệp tham gia cải tạo hệ thống chợ

Khó khăn trong đầu tư, nâng cấp chợ

Theo Sở Công thương Hà Nội, chợ truyền thống giữ vai trò rất quan trọng trong phục vụ phát triển kinh tế và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của nhân dân Thủ đô. Hiện trên địa bàn Hà Nội có 454 chợ các loại, tạo gần 200 nghìn việc làm cho người lao động, là nơi lưu chuyển khoảng 60% lượng hàng hóa trên thị trường. Phần lớn các chợ đều được xây dựng cách đây 20 - 30 năm, nay đã xuống cấp, không đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm, văn minh thương mại, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa..., không bảo đảm yêu cầu về an toàn phòng, chống cháy, nổ. Một số địa bàn chưa có chợ hoặc thiếu chợ, tổ chức chợ thiếu hợp lý, không thuận tiện khiến tình trạng chợ tạm, chợ cóc tồn tại dai dẳng, ảnh hưởng đến diện mạo và trật tự đô thị.

Thực trạng là thế, nhưng lâu nay, việc kêu gọi đầu tư phát triển chợ trên địa bàn thành phố gặp rất nhiều vướng mắc, khó khăn, nhất là các chợ ở khu vực nông thôn. Nguyên nhân là do ngân sách địa phương có hạn, doanh nghiệp thì thờ ơ vì quy mô dự án nhỏ, lợi nhuận ít, việc quản lý phức tạp, trong quá trình triển khai thường gặp phản ứng của cộng đồng tiểu thương. Một số chợ đã được UBND thành phố phê duyệt chủ trương đầu tư, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư từ nhiều năm nay như chợ Ngã Tư Sở, Châu Long, Xuân La... nhưng việc triển khai chậm, mô hình chợ không phù hợp, gây ra tình trạng các hộ kinh doanh khiếu kiện, gây mất ổn định, trật tự xã hội. Nhiều chợ cải tạo theo mô hình “chợ - trung tâm thương mại” như Cửa Nam, Hàng Da, chợ Bưởi... đã đánh mất không gian chợ truyền thống khi bố trí chợ ở khu vực tầng hầm, điều kiện kinh doanh kém hấp dẫn, không thu hút được người tiêu dùng.

Thực hiện chủ trương xã hội hóa đầu tư, quản lý kinh doanh khai thác chợ của Chính phủ, dù UBND thành phố và các sở, ban, ngành, UBND các địa phương đã tích cực vào cuộc, nhưng cả giai đoạn 2011-2015 mới thực hiện chuyển đổi được 11 chợ. Do hiệu quả đầu tư không cao, cho nên công tác cải tạo, duy tu, bảo dưỡng không được thực hiện. Phần lớn các chợ hiện nay vẫn do chính quyền địa phương quản lý thông qua các ban quản lý chợ, hợp tác xã với trình độ quản lý thấp, thiếu chuyên nghiệp.

Trước tình hình này, tại Hội nghị giao ban công tác quý I - 2018, UBND thành phố Hà Nội đã giao Sở Công thương chủ trì, phối hợp Sở Kế hoạch và Đầu tư rà soát, thẩm định các dự án đầu tư xây dựng chợ trên địa bàn, báo cáo thành phố trong tháng 4-2018.

Doanh nghiệp vào cuộc

Thực hiện chỉ đạo của thành phố, ngày 12-4, Sở Công thương Hà Nội đã tổ chức Hội nghị liên ngành để xem xét, đánh giá đề xuất Dự án Đầu tư hệ thống chợ và thí điểm đầu tư cải tạo, nâng cấp, xây mới một số chợ trên địa bàn Hà Nội của Liên danh ba đơn vị gồm Công ty CP Tập đoàn AMACCAO, Công ty CP Phát triển đầu tư xây dựng Việt Nam, Công ty CP Đầu tư và phát triển hạ tầng Hoàng Thành. Mục tiêu là đầu tư cải tạo, nâng cấp và xây mới hệ thống chợ trên địa bàn Hà Nội một cách tổng thể, đồng bộ, hình thành các điểm giao thương kinh tế phục vụ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân, bảo đảm văn minh thương mại, an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, phòng cháy, chữa cháy. Đồng thời, bảo đảm cả các yếu tố về văn hóa địa phương, kiến trúc, truyền thống sinh hoạt cộng đồng… Đối với dự án đầu tư hệ thống chợ trên địa bàn thành phố, liên danh nhà đầu tư sẽ lập một dự án bao gồm toàn bộ 115 chợ có nhu cầu đầu tư xây dựng mới giai đoạn 2018-2020 (tổng mức đầu tư khoảng 4.600 tỷ đồng). Đồng thời, đề xuất xây dựng từ bốn đến sáu phương án chuyển đổi đối với 120 chợ đầu tư cải tạo, nâng cấp gắn với chuyển đổi mô hình quản lý (khoảng 7.200 tỷ đồng).

Đối với dự án Thí điểm đầu tư cải tạo và nâng cấp một số chợ trên địa bàn, liên danh nhà đầu tư đề xuất chia thành hai dự án nhỏ. Một là, đầu tư xây dựng mới bảy chợ gồm chợ Kiều Mai (quận Bắc Từ Liêm), chợ Dâu (huyện Đông Anh), chợ Nam Sơn, Tân Hưng, Việt Long, Đức Hòa, Kim Lũ (huyện Sóc Sơn), đây là các chợ đã có chỉ đạo của UBND thành phố phục vụ bảy xã nghèo của huyện Sóc Sơn. Hai là, đầu tư cải tạo, nâng cấp gắn với chuyển đổi mô hình quản lý bảy chợ gồm chợ Phú Gia (quận Tây Hồ), chợ Đại Từ (quận Hoàng Mai), chợ vật liệu xây dựng Đại Mỗ (quận Nam Từ Liêm), chợ Trung tâm Đông Anh (huyện Đông Anh), chợ Tế Tiêu và chợ Sêu (huyện Mỹ Đức), chợ Chẹ (huyện Ba Vì). Dự kiến, quý IV-2018 sẽ khởi công dự án này và hoàn thành vào quý II-2019. Các dự án được thực hiện bằng 100% vốn tự huy động của nhà đầu tư.

Được biết, tổng nguồn vốn chủ sở hữu của liên danh ba nhà đầu tư đạt khoảng 5.000 tỷ đồng, bảo đảm đủ năng lực tài chính để thực hiện dự án. Ba doanh nghiệp này đã và đang là đối tác quan trọng của nhiều tập đoàn lớn... trong các lĩnh vực như giao thông, thủy lợi, nhà cao tầng, hạ tầng kỹ thuật… Đồng thời, cũng là chủ đầu tư của nhiều dự án quan trọng trên địa bàn thành phố Hà Nội. Riêng với dự án Đầu tư hệ thống chợ, liên danh chủ đầu tư cho biết, không đặt cao mục tiêu lợi nhuận, với mong muốn thông qua dự án sẽ góp phần xây dựng một hệ thống chợ bảo đảm chất lượng cho Thủ đô, đồng thời tăng cường uy tín, thương hiệu cho doanh nghiệp.

Đề xuất phối cảnh xây dựng chợ Đại Từ.

Với kinh nghiệm của mình, liên danh nhà đầu tư đã tiến hành khảo sát thực tế, phân tích các đề xuất, giải pháp của chuyên gia trong và ngoài nước, đồng thời nghiên cứu mô hình hoạt động của các chợ truyền thống trên thế giới để đưa ra phương án đầu tư hệ thống chợ tại Hà Nội, bảo đảm tính khả thi, điểm nhấn kiến trúc văn hóa, xanh - sạch - văn minh, ứng dụng công nghệ cao và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động kinh doanh tại chợ.

Thông thường, việc xây dựng mới hoặc cải tạo, nâng cấp chợ thường mất thời gian dài, gây gián đoạn việc kinh doanh của tiểu thương. Nhưng với công nghệ trực tiếp sản xuất và lắp dựng cấu kiện bê-tông dự ứng lực tiền chế lắp ghép, tiến độ thi công công trình diễn ra trong thời gian rất ngắn. Liên danh nhà đầu tư cam kết trong khoảng thời gian từ 50 đến 90 ngày kể từ khi được bàn giao mặt bằng sẽ thi công, hoàn thiện công trình với kết cấu vững chắc, chống cháy tốt, chịu được các tác động của môi trường. Sau khi hoàn thiện sẽ tiếp tục cho các hộ kinh doanh họp chợ tại tầng 1, không phải xuống tầng hầm. Giá thuê mặt bằng thu theo đúng quy định của Nhà nước và đền bù thỏa đáng thiệt hại cho các tiểu thương trong thời gian tạm dừng kinh doanh phục vụ thi công. Với các yếu tố này, liên danh nhà đầu tư cho rằng, có đến hơn 80% số tiểu thương sẽ đồng ý, ủng hộ và tạo điều kiện cho chủ đầu tư triển khai dự án.

Về giải pháp thiết kế, các chợ phải có điểm nhấn kiến trúc, trở thành điểm đến du lịch, văn hóa. Nội dung này sẽ xuyên suốt từ giai đoạn thiết kế quy hoạch đến thiết kế chi tiết, thiết kế nội thất đến ngoại thất. Ngoài ra, chợ sẽ có không gian xanh nhưng vẫn bảo đảm đủ mặt bằng kinh doanh. Hệ thống thoát nước, hệ thống xử lý thu dọn rác thải, nước thải được chú trọng ngay từ bước lập quy hoạch đến khi xây dựng, đạt tiêu chuẩn xanh, sạch, văn minh. Thiết kế các gian hàng với không gian mở, không cần quây kín tạo cảm giác thân thiện, rộng rãi. Đồng thời, lắp đặt hệ thống ca-mê-ra giám sát, hệ thống phòng cháy, chữa cháy tự động, gác chắn ba-ri-e tự động...

Khuyến khích các hộ áp dụng phương pháp thanh toán điện tử trong giao dịch kinh doanh. Chủ đầu tư sẽ phối hợp chính quyền địa phương, thường xuyên định hướng, tuyên truyền đến các tiểu thương niêm yết giá, bán hàng đúng giá; kiểm tra, kiểm dịch các mặt hàng bày bán trong chợ bảo đảm VSATTP, nguồn gốc hàng hóa…

Qua xem xét, đánh giá, Sở Công thương và các sở, ngành, UBND các quận, huyện, thị xã cho rằng, đề xuất dự án của liên danh nhà đầu tư là cần thiết, bảo đảm các quy định của pháp luật hiện hành về quản lý và phát triển chợ. Đề xuất dự án bảo đảm tính khả thi, hiệu quả kinh tế - xã hội; góp phần khắc phục những hạn chế trong việc kêu gọi đầu tư xây dựng hệ thống chợ trong thời gian qua, đáp ứng mục tiêu phát triển chợ theo hướng văn minh, hiện đại và bền vững của thành phố.