Đồng hành cùng doanh nghiệp

Cộng đồng DN kỳ vọng trong năm 2018, Chính phủ sẽ tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi hơn nữa cho sự phát triển của các DN, nhất là khối DN tư nhân.

Thủ tục vẫn “hành” là chính

Những nỗ lực của Chính phủ thời gian qua đã tạo được niềm tin cho cộng đồng DN, mang tới sự hứng khởi, thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội. Số DN thành lập mới năm 2017 dự kiến sẽ phá kỷ lục vừa lập năm 2016 với hơn 120 nghìn DN. Tuy nhiên, nhiều DN vẫn đang gặp khó khăn trong quá trình hoạt động. 11 tháng qua, có gần 11 nghìn DN phải giải thể, gần 56 nghìn DN khác tạm dừng hoạt động (tăng 3,3% và 3% so cùng kỳ năm trước). Với DN đang hoạt động, những gánh nặng về thủ tục hành chính (TTHC) vẫn là trở ngại lớn. Kết quả khảo sát cho thấy, có tới 35% số DN đang dành hơn 10% quỹ thời gian để lo “chạy” TTHC; 25% số DN thừa nhận khó khăn lớn nhất gặp phải chính là TTHC phiền hà…

Phát biểu tại VBF 2017, trên cơ sở ý kiến của cộng đồng DN, đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) kiến nghị: Để tạo chuyển biến mạnh mẽ môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, cần quyết liệt cải cách điều kiện kinh doanh và TTHC.

Trước hết, cần tập trung vào danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, đơn giản hóa thủ tục kiểm tra chuyên ngành và cắt giảm chi phí cho DN. Theo đánh giá của cộng đồng DN, có 16 ngành, nghề đang được xác định là kinh doanh có điều kiện nhưng chưa phù hợp, bao gồm: xuất khẩu gạo, kinh doanh dịch vụ logistics hay dịch vụ mua bán nợ,... 10 ngành, nghề kinh doanh khác có phạm vi kiểm soát chưa phù hợp, thí dụ như kinh doanh thực phẩm vừa thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành Bộ Công thương, vừa thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Y tế.

Trong khi đó, pháp luật về quản lý chuyên ngành của Việt Nam lại không phải là một hệ thống đơn nhất mà tập hợp của nhiều quy định liên quan tới quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu. Hiện có khoảng 300 văn bản khác nhau đang cùng quy định về vấn đề này, được soạn thảo, ban hành và thực thi bởi ít nhất 10 bộ chuyên ngành. Trong tất cả các lĩnh vực, kiểm tra chuyên ngành được thực hiện với tất cả lô hàng, không phân biệt thời điểm, chủ thể nhập khẩu hay mẫu hàng hóa đó đã từng được kiểm tra hay chưa. Cộng đồng DN kiến nghị, Nhà nước nên áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro trong quản lý chuyên ngành, chỉ thực hiện kiểm tra với các trường hợp nguy cơ cao, dựa trên đánh giá từ lịch sử vi phạm pháp luật của nhà nhập khẩu.

Cần rà soát lại toàn bộ thủ tục, hồ sơ kiểm tra chuyên ngành để loại bỏ trường hợp trùng lặp, không khả thi, không liên quan hoặc không cần thiết; xóa bỏ thực tế chồng chéo như hiện nay, thống nhất một cơ quan làm đầu mối trong kiểm tra chuyên ngành; rà soát lại cụ thể các chi phí chính thức và không chính thức của từng thủ tục kiểm tra chuyên ngành, so sánh với các nước để đặt mục tiêu cắt giảm;...

Thu hút đầu tư chất lượng cao

Cũng tại VBF 2017, đại diện của các hiệp hội DN nước ngoài đều bày tỏ mong muốn về môi trường kinh doanh của Việt Nam sẽ tốt hơn nữa, có thêm nhiều hoạt động làm tăng hiệu quả, giảm chi phí, rủi ro trong kinh doanh. Bà N.An-xeo, Chủ tịch Hiệp hội DN Mỹ tại Việt Nam (AmCham) đánh giá: Nỗ lực của Chính phủ Việt Nam để giảm chi phí và những thủ tục phức tạp trong quá trình hoạt động của DN sẽ đem lại lợi ích cho DN Việt Nam, trong đó có các DN nhỏ và vừa, đồng thời khích lệ DN, từ đó bảo đảm khả năng cạnh tranh và tăng trưởng bền vững trong tương lai. Tuy nhiên, một số thay đổi mới đây trong chính sách, quy định thiếu phù hợp với thông lệ tối ưu quốc tế, điển hình như Thông tư 19/2016/TT-NHNN về thanh toán thẻ hay Nghị định 54/2017/NĐ-CP hướng dẫn thực hiện Luật Dược,...

Những sửa đổi này khiến nhiều nhà đầu tư nước ngoài đứng trước khó khăn mới khi thực hiện đầu tư.

Chủ tịch Hiệp hội DN Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI) H.Ka-ra-xi-ma cũng nhận định: Hiện còn tồn tại nhiều vấn đề như sự hiểu biết không đầy đủ của cán bộ quản lý nhà nước, trao đổi thông tin giữa các bộ, ngành chưa chặt chẽ, cách giải thích về quy định pháp luật chưa rõ ràng nên đối với DN nước ngoài, việc thực thi pháp luật và vận hành hệ thống còn mất nhiều thời gian, chi phí. JCCI hy vọng, Chính phủ Việt Nam sẽ đưa ra những biện pháp mạnh mẽ hơn nữa để giải quyết vấn đề này. Bên cạnh đó, còn có nhiều ý kiến đóng góp vào định hướng phát triển của Việt Nam thời gian tới. Chủ tịch Hiệp hội DN Hàn Quốc tại Việt Nam (KoCham) Ryu Hang Ha cho rằng: Thời đại cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với sự xuất hiện của nhiều ngành công nghiệp mới đã bắt đầu. Cải cách nhằm tăng năng suất lao động đang là xu thế tất yếu trên thế giới.

Trên cơ sở này, Việt Nam cần đặt sự phát triển và đổi mới làm chiến lược kinh tế trọng tâm. Đặc biệt, tăng năng suất lao động thông qua đổi mới DN nhỏ và vừa cũng như ngành dịch vụ là quan trọng hơn bao giờ hết. Để làm được, cần sửa đổi một số luật liên quan và hỗ trợ nhiều hơn về ngân sách để cải cách cơ cấu của ngành công nghiệp. Chính phủ cần tiếp tục có thêm chính sách hỗ trợ DN nhỏ và vừa, DN khởi nghiệp; coi trọng hơn các lĩnh vực công nghiệp và giáo dục.

Để đổi mới nền công nghiệp, các DN trong nước và ngoài nước phải gắn kết chặt chẽ với nhau; các DN đi đầu cần tích cực đầu tư, phát triển công nghệ mới và hỗ trợ các DN nhỏ và vừa. Quan trọng hơn, Chính phủ cần cải tiến các quy định bất hợp lý gây cản trở đầu tư và gia tăng gánh nặng quá mức cho DN; giải quyết nhanh chóng những vướng mắc trong thực tế để hoạt động sản xuất được diễn ra nhanh chóng, thuận lợi hơn.