DN Việt Nam: Quy mô lao động giảm, vốn lại tăng

NDĐT- Trong 10 năm qua, các doanh nghiệp (DN) Việt Nam đang có xu hướng ngày càng thu hẹp quy mô lao động, từ 74 lao động năm 2002 xuống còn 34 lao động năm 2011, nhưng lại lớn dần về quy mô vốn, từ 23 tỷ đồng lên 47 tỷ đồng.

Thông tin trên được đưa ra trong Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam năm 2012 do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố sáng ngày 18-4, tại Hà Nội.

Với chủ đề năm là "Chặng đường 10 năm phát triển và năng lực tiếp cận thị trường" với kỳ vọng đưa ra một bức tranh toàn cảnh về thực trạng phát triển DN 10 năm qua và năng lực tiếp cận thị trường của các DN. Báo cáo đã lựa chọn ra sáu ngành tiêu biểu để phân tích là: Chế biến thủy sản, sản xuất đồ uống, sản xuất cấu kiện kim loại, bán lẻ thực phẩm đồ uống, quảng cáo và giới thiệu xúc tiến thương mại.

Sự chuyển dịch DN cũng diễn ra khá rõ nét theo quy mô lao động trong giai đoạn 2002-2011. Tỷ trọng của các DN nhỏ và siêu nhỏ ngày càng tăng cả về số lượng DN, số lượng lao động và nguồn vốn. Đáng chú ý là Việt Nam đang thiếu hụt lực lượng DN có quy mô vừa khi mà loại hình này chỉ chiếm 2,1% trong tổng số DN cả nước và các DN này thường có xu hướng thu hẹp quy mô lao động, ít khi phát triển lên thành các DN có quy mô lớn về lao động.

Bà Phạm Thị Thu Hằng, Tổng thư ký VCCI cho biết, Việt Nam vẫn thiếu doanh nghiệp có quy mô vừa, đủ lớn để đóng vai trò là cầu nối và có thể tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Thực tế, năng lực tiếp cận thị trường của các DN Việt Nam vẫn còn thấp, thể hiện qua cơ cấu nguồn vốn cũng như mức tăng “đột biến” về chỉ số tồn kho của các DN.

Chỉ số nợ không tăng!

Báo cáo cho biết, trong giai đoạn 2002-2011 chứng kiến việc các DN hoạt động dựa vào các khoản nợ như nợ các nhà cung cấp, các khoản vay tài chính… Chỉ số nợ của các DN đã “luôn lớn hơn” giá trị kỳ vọng chuẩn. Mặc dù chỉ số nợ của các DN đã giảm trong giai đoạn 2002-2007, từ 2,2 lần xuống còn 1,6 lần, tuy nhiên sau đó đã tăng trở lại trong các năm sau và lên đến 2,3 lần năm 2011.

Đối với các DNNN là nơi có chỉ số nợ cao nhất, mặc dù có xu hướng giảm từ 4,3 lần năm 2002 xuống 3,2 lần năm 2011. Tuy nhiên, điều này phản ánh thực tế các DNNN được hưởng nhiều khoản nợ và ưu đãi hơn các DN ngoài quốc doanh, nơi mà chỉ số nợ luôn thấp nhất, thường nhỏ hơn hai trong suốt giai đoạn 2002-2010 - Báo cáo đánh giá.

Về vấn đề này, theo bà Hằng, có thể được hiểu là các DN ngoài nhà nước thường khó tiếp cận hơn với các nguồn vốn vay, vì thế họ hoạt động dựa nhiều hơn vào nguồn vốn tự có của mình.

Trong giai đoạn 2002-2007, chỉ số nợ của các DN ngoài nhà nước cũng đã giảm, nhưng sau đó đã tăng trở lại trong các năm 2008-2010. Và đặc biệt năm 2011, chỉ số nợ của các DN này đã tăng mạnh đạt 2,3 lần. Trong đó, riêng chỉ số nợ của các DN FDI luôn có xu hướng tăng lên trong cả giai đoạn 2002-2011, từ hai lần lên 2,8 lần.

Một điểm đáng chú ý nữa là xu hướng hội tụ của chỉ số này ở ba khu vực DN (gồm DNNN, DN ngoài quốc doanh và DN FDI), cho thấy thị trường đã dần cân bằng các chỉ số hoạt động của DN.

Hàng tồn kho thì tăng

Theo đánh giá của VCCI, trong giai đoạn 2002-2010, chỉ số hàng tồn kho của các DN tuy có xu hướng giảm mạnh từ 2,8 lần xuống 0,9 lần, nhưng năm 2011, chỉ số này đã tăng mạnh lên mức 2,6 lần.

Dù chỉ số này tăng cao phản ánh khả năng DN dùng hàng tồn kho để thanh toán các khoản nợ ngắn hạn tốt, tuy nhiên việc chỉ số này “tăng đột biến” báo hiệu tình trạng tăng hàng tồn kho bất thường của các DN, điều mà đến năm 2012 đã trở thành “nỗi ám ảnh” của các DN sản xuất kinh doanh.

Đáng chú ý là chỉ số hàng tồn kho của các DN ngoài nhà nước luôn cao nhất dù cũng giảm mạnh từ 3,3 lần năm 2002 xuống 0,9 lần năm 2010, nhưng sau đó tăng mạnh trở lại vào năm 2011 đạt 2,7 lần. Trong khi đó, tuy có chỉ số hàng tồn kho ổn định, nhưng các DNNN luôn có chỉ số này thấp nhất và cũng chỉ vừa đủ thỏa mãn giá trị kỳ vọng chuẩn (là 0,5). Các DN FDI có chỉ số hàng tồn kho ổn định và cao hơn các DNNN.

Dự báo tình hình kinh tế vẫn còn khó khăn, để có thể sớm “giải cứu” các DN, đại diện VCCI đã khuyến nghị nhà nước cần có một cách tiếp cận phù hợp hơn khi “thiết kế” các chính sách hỗ trợ DN, đặc biệt là các DN vừa và nhỏ (SME), nhất là trong giai đoạn này.

Cho đến nay ngoài chính sách giảm thuế thu nhập DN cho các SME, hầu hết các biện pháp hỗ trợ đều là các giải pháp chung cho các DN, hậu sản xuất. Có nghĩa là cơ hội cho các SME giảm đi nhiều vì trên mặt bằng tiêu chí chung, DN lớn sẽ chiếm ưu thế, chưa kể các khoản chi phí giao dịch và các loại thủ tục chỉ để vay được các khoản vay ngắn hạn. Có chính sách phù hợp để giảm lãi suất cho vay về mức hợp lý, giảm chi phí cho vay cho các DN, nhất là các SME .

Thời gian qua, các DN cũng đã chủ động tự cứu chính mình bằng các giải pháp như áp dụng thực hiện tái cấu trúc tập trung mà chủ yếu tập trung vào việc giảm giá thành sản phẩm, tăng năng suất lao động, mở rộng thị trường hoặc nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm của mình.

Có thể bạn quan tâm