"Sóng" giảm lãi suất cho vay
"Các ngân hàng cần tiếp tục tiết giảm chi phí để có thể giảm tiếp lãi suất cho vay", đề nghị này của người đứng đầu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) luôn được nhấn mạnh tại các hội nghị triển khai hoạt động kinh doanh năm 2018 do một số ngân hàng thương mại (NHTM) lớn của Nhà nước vừa tổ chức. Ðã có các ngân hàng gồm Agribank, Vietcombank, VietinBank, VPBank, BIDV điều chỉnh hạ lãi suất cho vay từ 0,5 đến 1%/năm.
Cụ thể, từ ngày 10-1, Agribank điều chỉnh giảm lãi suất cho vay ngắn hạn từ tối đa 6,5%/năm xuống còn tối đa 6%/năm và giảm lãi suất cho vay trung, dài hạn từ 8%/năm xuống còn từ 7,5%/năm đối với các khách hàng ưu tiên.
VPBank cũng điều chỉnh giảm lãi suất cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động tốt trong các lĩnh vực được Chính phủ ưu tiên kể từ ngày 11-1. Mức giảm khoảng từ 0,5 đến 1% tùy theo tín nhiệm, hệ thống xếp hạng của ngân hàng. "Với quyết định giảm lãi suất lần này, VPBank tiếp tục thể hiện sự hỗ trợ tích cực nhất đối với khách hàng là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, không chỉ ở những sản phẩm tài chính đa dạng, phù hợp nhu cầu khách hàng mà còn cả ở lãi suất nhằm giúp các doanh nghiệp giảm chi phí vốn đầu vào", Phó Giám đốc khối Khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa của VPBank, ông Ðào Gia Hưng chia sẻ.
Cũng từ ngày 11-1, VietinBank thực hiện giảm 0,5%/năm lãi suất cho vay ngắn hạn và trung hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên khuyến khích phát triển. Trong khi đó, Vietcombank điều chỉnh giảm lãi suất cho vay về mức tối đa 6%/năm đối với các đối tượng ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ kể từ ngày
15-1. Cụ thể: Ðối với các khoản vay hiện hữu có lãi suất 6,5%/năm sẽ giảm 0,5% về mức 6%/năm; đối với các khoản vay hiện hữu có lãi suất hơn 6%/năm được điều chỉnh giảm về 6%/năm; các khoản giải ngân mới từ nay đến hết năm 2018 áp dụng mức lãi suất ưu đãi tối đa là 6%/năm. Cùng ngày, BIDV cũng áp dụng thực hiện giảm 0,5%/năm lãi suất cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam xuống mức tối đa 6%/năm.
Còn nhiều rào cản
Ðánh giá về động thái giảm lãi suất của một số NH trong thời gian vừa qua, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, đây là nỗ lực lớn của các tổ chức tín dụng (TCTD) trong bối cảnh Tết Nguyên đán Mậu Tuất đang cận kề. Tuy nhiên, cũng chính bởi tính thời điểm như vậy, cho nên "làn sóng" giảm lãi suất chủ yếu mới chỉ diễn ra ở một số NH lớn. Trong khi, những NHTM cổ phần khác dường như vẫn "im hơi, lặng tiếng". Theo nhiều ý kiến, việc giảm lãi suất trong thời gian tới là không hề dễ dàng, khi các NH vẫn còn cạnh tranh nhau về vốn, thị phần, khiến lãi suất huy động không thể giảm, dẫn đến lãi suất cho vay cũng không giảm và thanh khoản hệ thống NH không quá dồi dào. Vì vậy, liệu "sóng" giảm lãi suất như đợt vừa qua có trở thành xu hướng lan tỏa ra toàn hệ thống các TCTD trong thời gian tới hay không, vẫn còn nhiều băn khoăn.
Theo chuyên gia tài chính ngân hàng TS Nguyễn Trí Hiếu, hiện nay, các NH đang cố gắng thực hiện chủ trương của Chính phủ về việc giảm lãi suất. Tuy nhiên, việc hạ lãi suất khó có thể thực hiện ngay được, nhất là ở thời điểm trước Tết, vấn đề thanh khoản còn khó khăn bởi nhu cầu rút tiền mua sắm, chi thưởng cho dịp Tết ở các cá nhân, doanh nghiệp khá cao.
Mặt khác, theo Thông tư 19/2017/TT-NHNN, tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung hạn và dài hạn đã giảm từ mức 50% xuống 45% từ ngày 1-1-2018 và 40% kể từ ngày 1-1-2019. Việc siết chặt này khiến các NH phải sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn. Khi đó, nhu cầu về vốn trung, dài hạn tăng, có khả năng sẽ phải tăng lãi suất trung, dài hạn trong thời gian tới.
Trong khi đó, chuyên gia kinh tế TS Cấn Văn Lực lại cho rằng, "cửa" giảm lãi suất thời gian tới là rất ít do lãi suất đầu vào khó giảm. Chưa kể, dù vấn đề nợ xấu hiện đã được xử lý nhanh hơn nhờ Nghị quyết 42, nhưng để giải quyết triệt để thì không phải ngày một, ngày hai. Và khi nợ xấu chưa thể xử lý nhanh hơn, hiệu quả hơn thì chưa thể giảm lãi suất.
Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia đưa ra nhận định, lãi suất chưa giảm như kỳ vọng là bởi thị trường tiền gửi và thị trường liên ngân hàng kém liên thông. Lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức khá thấp trong khi lãi suất trên thị trường tiền gửi giảm không nhiều, do thanh khoản dồi dào trên thị trường tập trung chủ yếu ở các TCTD lớn. Trong khi, một số TCTD nhỏ hoặc diện tái cơ cấu thiếu vốn vẫn khó khăn trong việc tiếp cận dòng vốn lãi suất thấp trên thị trường liên ngân hàng, buộc phải giữ nguyên hoặc tăng lãi suất huy động trên thị trường tiền gửi. Bên cạnh đó, nợ xấu vẫn là rào cản lớn cho việc hạ lãi suất trong khi tỷ lệ lãi cận biên (NIM) của các TCTD vẫn còn ở mức khiêm tốn so với các nước trong khu vực. "Ðiều này cũng khiến các TCTD không có nhiều động lực để giảm lãi suất cho vay", phân tích từ Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia nêu rõ.
Do vậy, để có thể giảm lãi suất, nhiều ý kiến cho rằng cần có sự vào cuộc mạnh mẽ của cả Chính phủ và hệ thống ngân hàng. Theo đó, lạm phát cần phải được duy trì ổn định ở mức 4%. Chính phủ cần "ráo riết" đặt mục tiêu xử lý nợ xấu trong năm 2018 để vấn đề nợ xấu được xử lý nhiều hơn và hiệu quả hơn. Cùng với đó, là những biện pháp quyết liệt để có thể giảm hơn nữa những chi phí hành chính, thủ tục,… mà doanh nghiệp đang phải gánh. Ðặc biệt, đầu tư công liên quan đến tín dụng của ngân hàng nếu được kiểm soát tốt cũng là cơ hội để có thể giảm lãi suất cho vay.
