Ðối mặt thách thức từ AI

Lao đao vì AI

Tại Gurugram, vùng ngoại ô New Delhi, Krishna Khandelwal đang sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng chatbot. Từ năm ngoái, Hunar.AI - công ty khởi nghiệp của anh đã cung cấp cho các doanh nghiệp trợ lý giọng nói AI được thiết kế riêng để hướng dẫn ứng viên đi qua các bước trong quy trình tuyển dụng. Ban đầu anh thành lập một công ty tuyển dụng truyền thống với 65 nhân viên xử lý các cuộc gọi của những người ứng tuyển, chủ yếu trong lĩnh vực ngân hàng và các cửa hàng nhượng quyền Starbucks tại địa phương. Sau đó, công ty đã đưa hơn bốn triệu phút ghi âm cuộc gọi vào một mô hình ngôn ngữ lớn sử dụng các sản phẩm của OpenAI huấn luyện chatbot để thực hiện các cuộc gọi một cách khá thuyết phục.

Đến nay Công ty Hunar.AI đã ký hợp đồng với 70 khách hàng và đạt doanh thu lên tới 3 triệu USD. Công ty hiện chỉ còn 45 người, anh Khandelwal dự đoán con số này sẽ giảm xuống chỉ còn 25 người hoặc ít hơn nữa nhưng đến cuối năm, “chúng tôi sẽ thực hiện công việc của 10 nghìn người”.

Câu chuyện ở một công ty nhỏ có thể nói nhiều điều về ngành công nghệ thông tin (CNTT) của Ấn Độ hiện nay. Trong hơn hai chục năm qua, Ấn Độ đã trở thành “thủ phủ IT của thế giới”, cung cấp lực lượng lao động dồi dào giá rẻ có trình độ, biết tiếng Anh để thực hiện các tác vụ trong lĩnh vực CNTT. Ngành này hiện có hơn sáu triệu người tham gia với trị giá khoảng 300 tỷ USD, chiếm hơn 7% tổng sản phẩm quốc nội của đất nước. Giờ đây, khi AI có khả năng tự động hóa toàn bộ các công việc văn phòng, nỗ lực thiết lập vị thế của Ấn Độ trong thế giới công nghệ toàn cầu có nguy cơ đứt gãy.

Làn sóng sa thải nhân sự trong ngành đang lan khắp toàn cầu và Ấn Độ cũng không đứng ngoài cuộc chạy đua khốc liệt này. Đầu tháng 4 vừa qua, Tập đoàn Oracle sa thải khoảng 10 nghìn nhân viên tại Ấn Độ, động thái này nằm trong đợt cắt giảm nhân lực quốc tế quy mô lớn, do công ty muốn cắt giảm chi phí để tăng tốc đầu tư cho hạ tầng trung tâm dữ liệu và AI.

Tata Consultancy Services (TCS), Công ty dịch vụ phần mềm hàng đầu Ấn Độ, đã thu hẹp lực lượng lao động xuống còn 580 nghìn người, giảm hơn 20 nghìn người so với năm ngoái. Đối thủ chính của họ, Infosys, cũng đã giảm tốc độ tuyển dụng, trong lúc đó, hàng chục công ty khởi nghiệp nhỏ hơn trong cả nước đã phải cắt giảm nhân viên trong năm 2025.

Ông Ashish Singh sáng lập HireMaven, một công ty tuyển dụng trong lĩnh vực CNTT, cho biết: “Nếu một công ty có 10 nhân viên lập trình và phát triển phần mềm, thì bây giờ họ chỉ cần một người có kiến thức về AI để xử lý tất cả các công việc đó”. Các nhân sự không thể nâng cao kỹ năng và đáp ứng nhu cầu của tổ chức sẽ bị cắt giảm, kể cả tầng lớp quản lý trung và cao cấp.

Thay đổi để thích ứng

Tuy vậy các chuyên gia cho rằng, AI hiện vẫn đóng vai trò hỗ trợ hơn là thay thế hoàn toàn con người. Ông Kashyap Kompella, người sáng lập công ty phân tích và tư vấn về trí tuệ nhân tạo RPA2AI Research, cho biết: Giá trị của những nhà lập trình sẽ chuyển từ việc viết code sang xác thực, kiểm thử, tích hợp, bảo mật và sản xuất. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi rất cao tư duy và trách nhiệm của con người.

Đó là chưa kể đến triển vọng về những công việc mới như chuyên gia trong lĩnh vực AI, dữ liệu, an ninh mạng và điện toán đám mây, nhu cầu về những lĩnh vực này đang vượt xa nguồn cung. Các kỹ sư có thể áp dụng AI trong những ngành cụ thể như tài chính, chăm sóc sức khỏe, sản xuất hoặc viễn thông...cũng đang được săn đón. Cơ hội việc làm cũng đang mở rộng ra ngoài các dịch vụ công nghệ truyền thống như việc làm trong hệ sinh thái trung tâm dữ liệu.

Báo cáo vào tháng 10/2025 của NITI Aayog, cơ quan tư vấn chính sách của Chính phủ Ấn Độ cảnh báo rằng, tự động hóa dựa trên AI có thể làm mất tới hai triệu việc làm trong lĩnh vực IT Ấn Độ vào năm 2031. Nhưng báo cáo cũng cho rằng, nếu quốc gia có chiến lược thích đáng nâng cao kỹ năng cho người lao động thì lĩnh vực này có thể tăng thêm khoảng 4 triệu việc làm trong 5 năm tới.

Nắm bắt xu hướng này, Tập đoàn TCS đang đào tạo toàn bộ nhân viên về cách làm việc cùng AI. Công ty dự kiến sẽ triển khai số lượng trợ lý AI tương đương với số nhân viên hiện có trong vòng ba năm tới. Theo Chủ tịch Natarajan Chandrasekaran, TCS đang hướng tới mô hình vận hành trong đó các “tác nhân AI” (AI agents) sẽ đảm nhận ngày càng nhiều công việc có thể tự động hóa. Theo đó, nhân viên và trợ lý AI sẽ phối hợp thực hiện nhiệm vụ thay vì làm việc riêng rẽ. Bởi vậy công ty muốn tuyển dụng những người trẻ thành thạo các công cụ AI trong công việc và “coi AI như đồng đội”. Các chuyên gia cho rằng, AI sẽ đóng vai trò chủ đạo trong hầu hết các nhóm, ngoại trừ một số vị trí yêu cầu khả năng đánh giá, sự đồng cảm và sự hiện diện trực tiếp của con người.

Đây không phải là công ty lớn duy nhất của Ấn Độ tập trung vào việc kết hợp con người và AI. Theo một báo cáo của Hiệp hội các công ty phần mềm và dịch vụ quốc gia (Nasscom) và nền tảng tìm kiếm việc làm Indeed, hơn 30% các công ty IT của nước này đang sử dụng trí tuệ nhân tạo cho 40% hoạt động cốt lõi của họ. Các công ty ghi nhận sự cải thiện trung bình từ 25% đến 35% chỉ số hiệu suất chính nhờ sử dụng AI. Điều đó lý giải tại sao gần ¼ vị trí tuyển dụng dành cho người mới ra trường yêu cầu kỹ năng liên quan đến AI hoặc dữ liệu và xem đây là một trong những kỹ năng thiết yếu đối với sinh viên ngành này.

Bộ Điện tử và Công nghệ thông tin đang triển khai việc đào tạo lực lượng lao động của đất nước trong các lĩnh vực mới nổi và đến nay đã đào tạo được hàng trăm nghìn người thành thạo AI, đồng thời lên kế hoạch xây dựng các phòng thí nghiệm tại các thành phố cấp 2 và cấp 3 để cung cấp các khóa học cơ bản về AI và các lĩnh vực liên quan đến dữ liệu.

Tại Hội nghị thượng đỉnh về AI đầu năm nay ở New Delhi, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã phát biểu rằng công nghệ này như một bước ngoặt có thể “định hướng tương lai của nền văn minh”. Trong bối cảnh hiện tại, các chuyên gia cho rằng vẫn có nhiều điểm sáng đáng chú ý bởi trí tuệ nhân tạo theo một cách nào đó đang thúc đẩy các công ty khởi nghiệp địa phương xây dựng sản phẩm cho thị trường toàn cầu. “Lĩnh vực này là nơi tốt nhất để đầu tư,” Nikhil Gupta, người sáng lập công ty thương mại điện tử ở Bengaluru LimeChat, cho biết. LimeChat thiết kế chatbot cho các nhà bán lẻ trên WhatsApp, ứng dụng nhắn tin phổ biến thuộc sở hữu của Meta.

Đối với các “ông lớn” trong lĩnh vực gia công phần mềm của Ấn Độ, họ đã mở rộng hoạt động ra ngoài các trung tâm cuộc gọi, cung cấp các dịch vụ như nhân sự và kế toán. K. Krithivasan, Giám đốc điều hành của TCS cho biết, doanh thu từ các dịch vụ AI của công ty đã tăng vọt vào năm ngoái. “Chúng tôi vẫn kiên định với tham vọng trở thành công ty dịch vụ công nghệ AI lớn nhất thế giới”, ông nói với các nhà đầu tư.

Tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật R.D. ở Ghaziabad, Chủ nhiệm học thuật ông Mohd Vakil cho biết, chỉ vài năm trước, trung bình 85% sinh viên tốt nghiệp có việc làm ngay khi ra trường. Trong hai năm gần đây, con số này giảm xuống còn 75%. Trong tình trạng các công ty tuyển dụng cắt giảm lao động, sự cạnh tranh ngày càng trở nên khốc liệt.

“Trí tuệ nhân tạo đã thay đổi mô hình kinh doanh của các công ty công nghệ”, Tathagat một sinh viên 23 tuổi cho biết. Anh cho rằng, trách nhiệm thuộc về sinh viên trong việc học hỏi các kỹ năng mà mô hình mới này đòi hỏi để có thể trụ lại trong ngành và phát triển. “Nếu bạn thích nghi với thời đại, đây là thời điểm tuyệt vời để tốt nghiệp”, anh nói.

Ấn Độ đang xây dựng nền tảng vững chắc trong việc thực hiện tham vọng trở thành “thủ phủ AI của toàn cầu”.