Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), mỗi 1 USD giá trị tạo ra từ ngành đóng tàu có thể kéo theo 2-3 USD trong chuỗi cung ứng công nghiệp và từ 3-5 USD trong toàn hệ sinh thái kinh tế biển. Nếu được tổ chức và phát triển đồng bộ, công nghiệp đóng tàu hoàn toàn có thể trở thành một "cực tăng trưởng" mới của nền kinh tế.
Việt Nam có hơn 3.260km bờ biển, nằm trên các tuyến hàng hải huyết mạch, trong khi vận tải biển đảm nhận khoảng 80% khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu. Theo PGS, TS Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội: Một quốc gia biển mà không làm chủ được việc đóng mới, sửa chữa và hoán cải phương tiện thì dù cảng biển, logistics có hiện đại đến đâu cũng khó có thể nói là tự chủ về kinh tế biển. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc hiện nay, năng lực đóng tàu còn là "hậu phương công nghiệp" phục vụ quốc phòng, an ninh trên biển.
Thông báo số 125-TB/VPTW xác lập định hướng phát triển công nghiệp hàng hải theo tinh thần "Đủ nhanh - Đủ mạnh". Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam chính là bước thể chế hóa định hướng đó. Điểm mới quan trọng của dự thảo là sự thay đổi trong cách tiếp cận xây dựng chính sách. Nếu trước đây các quy định chủ yếu điều chỉnh từng hoạt động riêng lẻ như đóng mới, sửa chữa hay đăng kiểm phương tiện, thì lần sửa đổi này hướng tới xác lập công nghiệp tàu thủy là một ngành công nghiệp nền tảng trong hệ thống pháp luật.
Cục trưởng Hàng hải và Đường thủy Việt Nam Lê Đỗ Mười cho biết: Các chính sách về phát triển vật liệu và thiết bị chuyên dụng, công nghiệp hỗ trợ, nghiên cứu - phát triển, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, đóng tàu sử dụng nhiên liệu sạch, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao được đặt trong một chỉnh thể thống nhất, đồng thời tạo sự liên kết giữa công nghiệp tàu thủy với vận tải biển, cảng biển, logistics và các ngành công nghiệp hỗ trợ. Cách tiếp cận này xuất phát từ chính thực tiễn phát triển của ngành. Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, năng lực cạnh tranh được quyết định bởi cả chuỗi giá trị, từ thiết kế, chế tạo, cung ứng vật tư, thiết bị đến logistics và dịch vụ kỹ thuật. Vì vậy, thể chế cũng phải chuyển từ quản lý từng khâu sang kiến tạo môi trường để toàn bộ hệ sinh thái cùng phát triển.
Điều quan trọng của lần sửa đổi này không chỉ là bổ sung thêm một chương về công nghiệp tàu thủy, mà là mở đường cho một tư duy phát triển mới của ngành. Khi cơ hội đã hiện hữu và định hướng chiến lược đã được xác lập, tốc độ hoàn thiện thể chế sẽ quyết định khả năng biến tiềm năng thành năng lực cạnh tranh và sức mạnh của một quốc gia biển.
