Diễn biến phức tạp và còn nhiều bất cập
Theo Vụ Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng), những năm qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước, công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đã đạt được nhiều kết quả tích cực; tai nạn giao thông có xu hướng giảm ở cả ba tiêu chí. Tuy nhiên, tình hình tai nạn giao thông lĩnh vực đường sắt vẫn còn diễn biến phức tạp, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội, dọc các tuyến quốc lộ trọng điểm đi qua Hưng Yên, Ninh Bình…
Trong gần bốn tháng đầu năm 2026, cả nước xảy ra 65 vụ tai nạn đường sắt, gây thiệt hại về người và của. Điều đáng nói, có tới 80% số vụ tai nạn giao thông đường sắt có nguyên nhân từ những bất cập của đường ngang dân sinh, lối mở tự phát và do người điều khiển phương tiện không quan sát, cố tình vượt cần chắn khi đèn đỏ đã bật sáng.
Ngoài ra, phần lớn các tuyến đường sắt của nước ta đang chạy song song đường bộ, đi qua nhiều khu đô thị, khu đông dân cư, trong khi đó, không phải đường ngang nào cũng có người gác chắn. Bên cạnh đó, vấn đề quy hoạch, phát triển kinh tế-xã hội của các địa phương, đặc biệt là việc xác định hành lang bảo vệ an toàn giao thông đường sắt chưa được đặt ra một cách đầy đủ, toàn diện; vẫn còn một số địa phương buông lỏng quản lý, các dự án giao thông đường bộ chậm tiến độ trong thời gian dài dẫn đến tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường sắt.
Theo chuyên gia giao thông Phạm Nguyễn Chiến, trên toàn hệ thống đường sắt nói chung, khu vực Đồng bằng Bắc Bộ nói riêng vẫn còn quá nhiều điểm giao cắt đồng mức giữa đường sắt và đường bộ. Để giảm các giao cắt đồng mức, nâng cao an toàn giao thông tại đường ngang, các địa phương cần đầu tư xây dựng hầm chui hoặc cầu vượt để tạo những giao cắt khác mức giữa đường bộ và đường sắt.
Đồng quan điểm, ông Đặng Hồng Bắc, Phó Trưởng ban An ninh, An toàn giao thông đường sắt (Tổng công ty Đường sắt Việt Nam), kiến nghị: “Qua quá trình thực tế, có hiện tượng người đi đường không những không chấp hành các tín hiệu khi tàu đi qua, mà còn hành hung nhân viên gác chắn. Sự việc nghiêm trọng này cần có chế tài xử lý mạnh tay”.
Tăng giải pháp, nâng trách nhiệm
Gần đây, Bộ Xây dựng và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã thống nhất chủ trương giảm tần suất tàu khách, dừng chạy tàu hàng từ ga Gia Lâm về ga Hà Nội. Toàn bộ tàu hàng từ phía nam đi phía bắc và ngược lại sẽ đi vòng theo tuyến đường sắt phía tây, đoạn Bắc Hồng - Văn Điển. Trước đó, Bộ Xây dựng và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã bàn về chủ trương bàn giao hạ tầng để phục vụ cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực nội đô lịch sử, đồng thời gắn với thiết kế các nút giao của dự án tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình - Thủ đô và tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng. Đây là những bước đi chiến lược, nhằm phát triển hệ thống đường sắt trong khu vực Đồng bằng sông Hồng, cũng như các tỉnh vùng núi phía bắc.
Hiện nay, các tỉnh Hưng Yên và Ninh Bình đang triển khai thực hiện Chỉ thị số 22/CT-TTg ngày 18/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường các giải pháp bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường sắt trong tình hình mới. Theo đó, các tỉnh kết hợp các biện pháp tuyên truyền, phổ biến các nội dung chính của Luật Đường sắt năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành, tập trung hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông, chấp hành quy tắc tham gia giao thông qua các đường ngang giao nhau với đường sắt; nâng cao vai trò, trách nhiệm và đẩy mạnh công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và chính quyền địa phương trong thực hiện các biện pháp tăng cường bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường sắt, nhất là đối với Ủy ban nhân dân các xã, phường có đường sắt đi qua.
Để bảo đảm an toàn giao thông, phát triển ngành đường sắt, đòi hỏi sự phối hợp tích cực của nhiều ngành, địa phương. Từ việc tổ chức tuyên truyền, kiểm tra việc chấp hành các quy định về an toàn đối với phương tiện đường sắt đến việc cải thiện hạ tầng giao thông, xây dựng đường gom dân sinh, đầu tư hệ thống cảnh báo, rào chắn hiện đại… Chuyên gia giao thông Bùi Danh Liên nhấn mạnh: Ngành phải nâng cao chất lượng sửa chữa, bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt. Cùng đó, ý thức chấp hành kỷ cương phải được nâng lên, trong đó gồm cả ý thức của người lái tàu, nhân viên gác chắn và người tham gia giao thông.
Tổng công ty Đường sắt Việt Nam kiến nghị: Thời gian tới cơ quan chức năng tích cực giải tỏa hàng quán chiếm dụng hành lang an toàn; phát quang cây cối che khuất tầm nhìn tại các điểm giao cắt; bổ sung biển báo cấm dừng, đỗ, cấm vượt; lắp đặt đèn tín hiệu tại các đường ngang có mật độ xe tải, xe container cao.
Tiêu điểm: Bảo đảm an toàn giao thông đường sắt
1. Xóa “điểm đen” hạ tầng và ý thức
