Nghệ sĩ Thu Phương (sinh năm 1985 tại Quảng Ninh) đến với xẩm từ rất sớm và đang nỗ lực lan tỏa giá trị nghệ thuật hát xẩm tới đông đảo công chúng. Sau nhiều năm học tại Trung tâm Phát triển Nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam và Học viện Âm nhạc Huế, chị trở thành người kết nối, dạy xẩm cho nhiều sinh viên, học sinh tại đình Hào Nam, đình Cự Đồng (Hà Nội) và nhiều cơ sở tại tỉnh Quảng Ninh. Con gái của chị, Nguyễn Phúc Phương Uyên (13 tuổi), theo mẹ đi diễn từ nhỏ, đã sớm bộc lộ năng khiếu ca hát.
Với phương pháp truyền dạy thân thiện, đơn giản, dễ hiểu, Thu Phương thu hút được rất nhiều bạn trẻ, giúp các bạn từ “thích xẩm” thành yêu và theo xẩm. Ngoài ra, qua các chương trình âm nhạc dân gian “Hà thành 36 phố phường”, “Làng nghề phố nghề” và mới nhất là đưa âm nhạc dân gian lên đoàn tàu “Hà Nội 5 Cửa Ô”… Thu Phương và các nghệ sĩ đã đưa nghệ thuật truyền thống đến với đông đảo khán giả, trong đó có nhiều khán giả trẻ. Hiện tại, Thu Phương là trưởng nhóm nghệ sĩ hát xẩm, hát chèo phục vụ chuyến tàu du lịch “Hà Nội 5 Cửa Ô”. Nghệ sĩ Thu Phương chia sẻ: “Việc truyền dạy cho học sinh, sinh viên là vô cùng cần thiết, nếu không sẽ gây ra sự đứt gãy. Tôi may mắn được các thầy, các nghệ nhân truyền thụ, và thấy rằng, mình cũng phải tiếp nối công việc đó”.
Thủ đô Hà Nội có kho tàng di sản văn hóa phi vật thể đồ sộ, nhiều di sản đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao Bằng công nhận di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, trong đó có “Lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng Hội diều làng Bá Dương Nội”, xã Ô Diên. Việc lưu giữ được những giá trị đặc sắc của lễ hội nhờ vào tâm huyết của nhiều người dân, trong đó có một số nghệ nhân, như Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hữu Kiêm. Đam mê những cánh diều từ nhỏ, ông đã mang diều Bá Dương Nội đi giao lưu với nhiều câu lạc bộ, các làng diều trong cả nước. Ông cũng động viên nhiều làng diều đang dần mai một tích cực chơi diều trở lại, cùng mang diều đi giao lưu ở hơn 10 quốc gia trên thế giới như: Malaysia, Thái Lan, Trung Quốc, Pháp, Campuchia, Ấn Độ...
Hát dặm Quyển Sơn là một di sản phản ánh đậm nét đời sống tâm linh và tín ngưỡng dân gian. Nghệ nhân Ưu tú Trịnh Thị Phẩm - trùm phường dặm Quyển Sơn, thôn Quyển Sơn (phường Lý Thường Kiệt, tỉnh Ninh Bình) là người giàu tâm huyết với di sản cha ông. Tuy tuổi đã cao nhưng bà vẫn trực tiếp dạy cho các học trò điệu hát truyền thống, điều khiển con dặm thực hiện chương trình trong các lễ hội tại đền Trúc và đình Quyển Sơn. “Năm 12 tuổi, tôi đã được chị gái truyền dạy, sau này hai chị em lại truyền dạy cho nhiều người khác”, bà Phẩm chia sẻ.
Các loại hình nghệ thuật như chèo tàu Tân Hội, hát múa Bài bông, hò cửa đình, trống quân, ca trù… cũng được nhiều nghệ nhân giàu tâm huyết tham gia truyền dạy, gìn giữ, bằng nhiều hình thức, như các hoạt động biểu diễn, đưa di sản đến với trường học… Khi người trẻ hiểu và tự hào về di sản quê hương, di sản sẽ “sống” trong đời sống hôm nay.
“Mong rằng, cơ quan chức năng sẽ xây dựng nhiều chương trình giúp các nghệ nhân, nghệ sĩ trẻ có cơ hội lan tỏa di sản văn hóa. Chỉ như thế mới khiến nhiều bạn trẻ yêu thích và chung tay bồi đắp di sản văn hóa”.
Nghệ sĩ Thu Phương
