Lợi thế từ những giá trị không thể sao chép

Từ “bộ lọc” quản trị đến động lực phát triển

Thực tiễn 10 năm triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam” (2016-2026) cho thấy, nhận thức của cộng đồng kinh doanh về vai trò của văn hóa đã có những chuyển biến đáng kể. Văn hóa không còn đứng ngoài kinh tế mà dần thấm sâu vào phương pháp quản trị và phương thức tạo ra giá trị của doanh nghiệp. Văn hóa ngày càng được nhìn nhận như một nguồn lực nội sinh, góp phần tạo dựng lợi thế cạnh tranh mới cho doanh nghiệp Việt.

Nếu chiến lược kinh doanh trả lời cho câu hỏi: Doanh nghiệp muốn đi đến đâu thì văn hóa giúp xác định: Doanh nghiệp sẽ đi bằng cách nào. Cùng đứng trước một cơ hội kinh doanh, doanh nghiệp coi trọng chữ tín sẽ có lựa chọn khác với doanh nghiệp chỉ chạy theo lợi nhuận trước mắt. Cùng đối mặt với một sai sót, doanh nghiệp có trách nhiệm sẽ lựa chọn minh bạch, khắc phục và bảo vệ khách hàng thay vì né tránh. Chính những lựa chọn ấy tạo nên diện mạo thực chất của văn hóa doanh nghiệp.

Việc Bộ giá trị văn hóa kinh doanh Việt Nam trong kỷ nguyên mới được ban hành và lan tỏa sâu rộng tại tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trên cả nước chính là dấu mốc hình thành “bộ chuẩn mực quốc gia” đầu tiên về văn hóa doanh nghiệp.

Đây không chỉ là cơ sở để ghi nhận, tôn vinh những doanh nghiệp thực hành tốt, mà còn là “tấm gương” để mỗi doanh nghiệp tự soi chiếu, nhận diện khoảng trống trong quản trị, loại bỏ những “vùng xám” thiếu minh bạch và từng bước chuẩn hóa hoạt động theo hướng hiện đại, liêm chính, trách nhiệm.

Mối quan hệ giữa môi trường văn hóa và năng suất lao động là mối quan hệ hữu cơ, trực tiếp. Một môi trường làm việc lành mạnh, nơi tính minh bạch, sự tôn trọng và yếu tố “an toàn tâm lý” được đề cao, sẽ giải phóng tối đa sức sáng tạo của người lao động. Khi người lao động tìm thấy sự đồng điệu giữa giá trị cá nhân và sứ mệnh của doanh nghiệp, họ sẽ làm việc bằng trách nhiệm, sự tự nguyện và cống hiến.

Trong kỷ nguyên số, yếu tố này càng quan trọng. Công nghệ có thể giúp rút ngắn quy trình và tăng tốc độ xử lý, nhưng không thể tự tạo ra niềm tin hay tinh thần trách nhiệm. Một hệ thống hiện đại vẫn có thể vận hành kém hiệu quả nếu con người thiếu kỷ luật và liêm chính. Ngược lại, khi những giá trị ấy trở thành chuẩn mực chung, doanh nghiệp có thể giảm bớt tầng nấc kiểm soát không cần thiết, tăng tốc độ ra quyết định và nâng cao năng suất.

Trách nhiệm xã hội là thước đo giá trị doanh nghiệp

Trong giai đoạn phát triển mới, trách nhiệm xã hội không còn dừng lại ở các hoạt động từ thiện mang tính phong trào mà phải được tích hợp vào chính chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp: Từ việc tuân thủ pháp luật, bảo vệ môi trường, ứng xử công bằng với người lao động đến việc tạo ra các giá trị gia tăng cho cộng đồng.

Khi được tích hợp vào chiến lược, trách nhiệm xã hội không còn là hoạt động đứng bên ngoài kinh doanh mà trở thành một phần của quá trình tạo ra giá trị. Lợi ích doanh nghiệp càng gắn với lợi ích của khách hàng, người lao động, cộng đồng và môi trường, nền tảng phát triển của doanh nghiệp càng bền vững.

Sự kết nối giữa các thiết chế tầm quốc gia như Diễn đàn Quốc gia “Văn hóa với Doanh nghiệp” hay Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam (10/11) đã tạo không gian đối thoại chính sách uy tín giữa cơ quan quản lý và cộng đồng kinh doanh. Tinh thần “Chính phủ kiến tạo-Doanh nghiệp hành động-Văn hóa dẫn dắt” được cụ thể hóa, khuyến khích các lãnh đạo doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm dẫn dắt bằng đạo đức và sự minh bạch.

Từ góc độ quốc gia, văn hóa của từng doanh nghiệp tưởng như là câu chuyện riêng nhưng lại góp phần tạo nên chất lượng của cả môi trường kinh doanh. Doanh nghiệp minh bạch tạo ra quan hệ kinh doanh đáng tin cậy; doanh nghiệp tôn trọng pháp luật góp phần củng cố kỷ cương thị trường; doanh nghiệp coi trọng người lao động tạo ra nguồn nhân lực ổn định; doanh nghiệp có trách nhiệm với cộng đồng góp phần củng cố niềm tin xã hội.

Khi từng doanh nghiệp xây dựng được môi trường văn hóa lành mạnh nội tại, tổng hòa các giá trị đó sẽ kết tinh thành môi trường văn hóa kinh doanh của quốc gia. Đây chính là yếu tố nền tảng để từng bước nâng cao uy tín, năng lực cạnh tranh và xây dựng Thương hiệu quốc gia Việt Nam vững vàng trên trường quốc tế.

Bước vào chặng đường phát triển mới, văn hóa doanh nghiệp chính là “sức mạnh mềm” và là lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Khi sự tử tế, minh bạch, liêm chính và trách nhiệm trở thành chuẩn mực chung sẽ tạo thành sức mạnh cộng hưởng, giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững, đóng góp ngày càng lớn hơn vào sự phát triển thịnh vượng của đất nước.

PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

Tạo chuyển biến thực chất từ nhận thức

Hạ tầng mềm của năng lực cạnh tranh