Cần sớm gia tăng quy mô cho thị trường chứng khoán

Bùng nổ trong năm 2017
Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ phát triển TTCK năm 2018, Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) đánh giá, có thể nói năm 2017 là năm bùng nổ của TTCK Việt Nam, đưa Vn-index trở thành chỉ số chứng khoán tăng mạnh nhất châu Á, tăng 48% so với năm 2016 và đã chính thức vượt qua mốc 1.000 điểm vào ngày 3-1-2018, mức cao nhất của 11 năm qua. Vn-index cũng là một trong ba chỉ số chứng khoán tăng mạnh nhất trên toàn cầu, sau Mông Cổ (tăng 60%) và Argentina (tăng 90%). Quy mô giao dịch bình quân hai sàn đạt hơn 4.700 tỷ đồng/phiên, tăng tới 68% so với năm 2016.

TTCK Việt Nam năm 2017 là kênh dẫn vốn dài hạn cho nền kinh tế, với ba ý nghĩa quan trọng:

Thứ nhất, TTCK đã thể hiện chính xác vai trò “phong vũ biểu” của nền kinh tế. TTCK đã tăng điểm liên tục từ đầu năm 2017 và đạt đỉnh 10 năm phản ánh, đầu tư đang ngày càng mở rộng và mức tăng trưởng GDP cũng đạt 6,81%, mức cao nhất của 10 năm gần đây.

Thứ hai, thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài tăng mạnh, đạt 6,1 tỷ USD, tăng 45% so với năm 2016. Tổng giá trị thị trường danh mục nắm giữ của các nhà đầu tư nước ngoài đạt 32,5 tỷ USD, tăng 59% so với cuối năm 2016. Khối ngoại đã chuyển sang mua ròng 1,1 tỷ USD cổ phiếu năm 2017, trong khi bán ròng khoảng 100 triệu USD trong năm 2016.

Thứ ba, chức năng huy động vốn cho nền kinh diễn ra sôi nổi. Tổng mức huy động trên TTCK ước đạt hơn 224 nghìn tỷ đồng. Huy động qua cổ phần hóa thoái vốn đạt gần 15 nghìn tỷ đồng, với tỷ lệ thành công đạt 91%. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt 1,9 triệu tài khoản, tăng 11% so với năm 2016.

Quy mô nhỏ, rủi ro lớn
Tổng giám đốc MB kiến nghị, cần gia tăng quy mô cho TTCK niêm yết bằng cách tiếp tục IPO các công ty nhà nước, thu hút các doanh nghiệp niêm yết. Vì tổng mức vốn hóa TTCK Việt Nam (gồm cả Upcom) hiện nay mới chỉ bằng 75% GDP, còn thấp so với các thị trường khu vực, như Thái-lan là 103% GDP, Singapore 215% GDP, Hồng Công 995% GDP.

Trong khi so sánh ở bình diện khác, tổng tín dụng toàn hệ thống ngân hàng ở Việt Nam hiện chiếm 130% GDP, cao gấp đôi tổng mức vốn hóa TTCK. Điều này có nghĩa là kênh dẫn vốn cho nền kinh tế vẫn phụ thuộc khá lớn vào hệ thống ngân hàng.

Việc gia tăng quy mô cho TTCK sẽ giúp tránh rủi ro cho nền kinh tế quá phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Bài học 20 năm trước đây, Nhật Bản có khoảng 180 ngân hàng và các định chế tài chính. Huy động vốn cho nền kinh tế chủ yếu thông qua hệ thống ngân hàng. Do đó, khi khủng hoảng tài chính xảy ra, các ngân hàng đã không phản ứng đủ nhanh khiến nợ xấu tăng vọt và phải mất tới 15 năm để giải quyết nợ xấu.

Quy mô TTCK tăng cũng sẽ hạn chế được những giao dịch bất thường, đồng thời gia tăng lượng hàng hóa chất lượng cao trên thị trường.

Tổng giám đốc MB cũng cho rằng cần sớm sáp nhập hai sở giao dịch theo hướng chuyên môn hóa từng phân khúc, sẽ tạo môi trường nhất quán, dễ dàng giám sát thị trường. Và cuối cùng là cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật về minh bạch thông tin.