Thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững theo nghị quyết của Quốc hội

Theo báo cáo thẩm tra của Ủy ban Về các vấn đề xã hội của QH, nguồn vốn từ ngân sách trung ương để thực hiện một số chính sách bố trí vốn không đúng kế hoạch, thẩm định vốn kéo dài, giải ngân chậm, dồn vào thời điểm giữa năm. Một số chương trình, chính sách có nhu cầu thực tế lớn hơn dự kiến ban đầu, khó cân đối vốn. Có tình trạng ngân sách địa phương không đủ khả năng cân đối vốn đối ứng để thực hiện các dự án của chương trình mục tiêu quốc gia hoặc các chính sách giảm nghèo. Chưa làm rõ kết quả huy động các nguồn vốn hợp pháp khác tham gia vào các chương trình, dự án giảm nghèo... Chung quanh việc bố trí ngân sách, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách của QH Nguyễn Ðức Hải đề nghị có rà soát, đánh giá lại một số chính sách để tập trung phát triển cơ sở hạ tầng ở những vùng trọng điểm giảm nghèo. Ðại biểu QH nêu câu chuyện xuất khẩu lao động đối với đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), khu vực miền núi, qua thực tiễn cho thấy hiệu quả chưa đạt như mong muốn. Hoặc chính sách tái định cư liên quan các công trình thủy điện, về đất ở, trách nhiệm của các dự án đối với việc tái định cư và đầu tư cơ sở hạ tầng cho vùng bị ảnh hưởng cần rà soát lại.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của QH Hà Ngọc Chiến cho rằng, vừa qua tỷ lệ tái nghèo cao. Theo số liệu thống kê, cuối năm 2017 cả nước có hơn 1,64 triệu hộ nghèo, trong đó vùng DTTS chiếm 52,66%, trong khi khu vực này chỉ chiếm 14% số dân cả nước. Thu nhập trung bình đầu người của nhiều nhóm DTTS chỉ bằng khoảng một phần năm so với mức trung bình cả nước. Hiện nay còn 2.139 xã nghèo, 20.176 thôn, bản nghèo, đây là những địa bàn đặc biệt khó khăn. Số hộ thiếu đất ở gần 81 nghìn hộ, chiếm 2,74% số hộ DTTS; thiếu đất sản xuất là 221.750 hộ, chiếm 7,49% số hộ DTTS. Việc giải quyết đất ở, đất sản xuất cho đồng bào chưa chuyển biến rõ nét, bà con thiếu đất sản xuất cho nên không đủ nguồn lực để thực hiện sinh kế...

Cho ý kiến về nội dung này, Phó Chủ tịch QH Ðỗ Bá Tỵ dẫn các số liệu trong báo cáo: Số hộ tái nghèo chiếm khoảng 5% số hộ thoát nghèo; trong đó có 12 tỉnh tỷ lệ nghèo có xu hướng tăng từ 0,03% trở lên (một số tỉnh có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội tốt như Vĩnh Phúc, Khánh Hòa, Kiên Giang cũng tăng mạnh). Phó Chủ tịch QH đề nghị nên có đánh giá thật cụ thể về nguyên nhân, kể cả chủ quan, khách quan; trong đó đánh giá thêm về nguyên nhân chủ quan trong công tác tổ chức, điều hành, phối hợp giữa các cơ quan, đoàn thể, giữa bộ, ngành... Tham gia ý kiến thảo luận tại phiên họp, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của QH Hà Ngọc Chiến cho rằng, việc tổng kết cân đối, bố trí nguồn lực cho các chính sách bao giờ cũng thiếu, nhưng chưa chỉ rõ trách nhiệm này thuộc cơ quan nào. Thời gian tới, đại biểu đề nghị trong các nghị quyết của Chính phủ về chính sách giảm nghèo đối với vùng DTTS, miền núi, các chính sách ưu tiên nói chung phải chỉ rõ trong nghị quyết bố trí kế hoạch bao nhiêu, chỉ tiêu bao nhiêu cho chính sách nào. QH cần xem xét chính sách nào thấy không cân đối được thì không ban hành và tập trung vào chính sách đặc thù để triển khai thực hiện có hiệu quả hơn trong giai đoạn tới. Trưởng ban Công tác đại biểu của Ủy ban Thường vụ QH Trần Văn Túy cho biết, việc bố trí nguồn lực, có rất nhiều chính sách và đầu tư đồng bộ, lồng ghép nhiều chương trình trong xây dựng hạ tầng, an sinh xã hội, chăm lo sản xuất của nhân dân, được quốc tế đánh giá cao về thành quả giảm nghèo bền vững. Tuy nhiên, qua xem xét các báo cáo vẫn còn một số vấn đề băn khoăn, chưa yên tâm, trong đó có vấn đề nhiều địa phương không có vốn đối ứng cho chính sách...

Kết luận nội dung này, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân đánh giá, nguồn lực chi cho giảm nghèo thường xuyên cơ bản làm tốt; bước đầu đã có lồng ghép chính sách và sử dụng nguồn lực có hiệu quả hơn. Tuy nhiên, nguồn vốn hạn hẹp trong ngân sách trung ương và ngân sách địa phương cho nên vấn đề chi đầu tư hạ tầng có hạn chế nhất định. Bên cạnh nguồn lực của ngân sách nhà nước còn nhiều nguồn lực khác như Quỹ vì người nghèo, nhưng chưa đánh giá rõ hiệu quả quản lý, sử dụng, trong khi nguồn lực đóng góp cho xã hội của cộng đồng doanh nghiệp rất lớn. Về chính sách tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo, Chủ tịch QH lưu ý, nguồn vốn tín dụng cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo cần được tiếp tục tăng cường; nghiên cứu mức vay, lãi suất, thời hạn cho vay phù hợp một số ngành nghề, với điều kiện kinh tế - xã hội, đối tượng vay bảo đảm đúng mục đích, đạt hiệu quả.

Thời gian tới, Ủy ban Thường vụ QH đề nghị Chính phủ tiếp tục duy trì, thực hiện tốt những chính sách đã ban hành, như các chính sách bù giá điện cho đồng bào DTTS; hơn nữa, cần bảo đảm nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế. Nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo và dạy nghề, giảm chênh lệch về khả năng tiếp cận cơ hội của khu vực đô thị và nông thôn, giữa các nhóm dân tộc và giữa các khu vực.