Hà Nội trên tầm cao mới

Ít có Thủ đô nào trên thế giới có bề dày lịch sử và sự phát triển phong phú như Hà Nội. Tính từ khi được vua Lý Công Uẩn khẳng định giá trị “là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời” và đặt tên gọi Thăng Long, trong hơn 1.000 năm qua, Hà Nội luôn là một trung tâm quyền lực, trong đó 850 năm là kinh đô đất nước. Với sự kiện lịch sử 2-9-1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức ra đời và Hà Nội vinh dự được chọn là Thủ đô của nước Việt Nam. Từ đó đến nay, Hà Nội luôn là niềm tự hào, nơi có nhiều biểu tượng cho nhiều giá trị của đất nước: Trung tâm chính trị - hành chính quốc gia; trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế. Từ năm 1954 đến năm 2008, thành phố đã ba lần thực hiện việc điều chỉnh địa giới hành chính. Những quyết định điều chỉnh này, tuy quy mô khác nhau, song đều xuất phát từ những yêu cầu khách quan, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng chung của đất nước và thực tế phát triển cho Hà Nội nói riêng từng giai đoạn...

Ngày 29-5-2008, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 15/NQ/QH12 tạo dấu mốc lần thứ tư, Thủ đô được điều chỉnh địa giới hành chính, đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn khách quan. Chỉ khác với ba lần trước, lần điều chỉnh này Hà Nội được mở rộng lớn nhất cả về diện tích, quy mô hành chính và dân số: Có diện tích 3.344,7 km2, gấp 3,6 lần diện tích cũ, với 29 đơn vị hành chính trực thuộc, dân số hơn sáu triệu người (hiện nay là 30 quận, huyện, thị xã với dân số xấp xỉ 7,7 triệu người). Đây là một quyết định mang tính bước ngoặt tiêu biểu cho tầm nhìn dài hạn; gói trọn niềm tin sâu sắc của Đảng, Nhà nước dành cho Thủ đô cùng khát vọng mới về sự phát triển sánh vai với thủ đô nhiều nước trong khu vực và trên thế giới…

Niềm tin và kỳ vọng mà Trung ương Đảng, Quốc hội và nhân dân cả nước gửi trao cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô là hết sức to lớn. Nhiệm vụ mới cũng gắn liền với những nguồn lực mới: Diện tích đất đai được mở rộng tạo thêm thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, đô thị. Nguồn nhân lực dồi dào sẽ gia tăng sức hấp dẫn của Thủ đô bằng lợi thế đội ngũ lao động chất lượng cao. Sự hội tụ của các nền văn hóa với bề dày truyền thống tạo thêm động lực để thúc đẩy phát triển Thủ đô bền vững... Gắn liền với thuận lợi, thành phố cũng đứng trước những nhiệm vụ mới nặng nề cùng không ít khó khăn, thách thức. Đô thị được mở rộng diện tích gấp 3,6 lần, dân số tăng gấp 1,8 lần với điều kiện địa lý, thói quen khác nhau; rồi những đòi hỏi cao hơn về năng lực quản lý nhà nước đối với một đô thị mới rộng lớn…

Nhiệm vụ mới tiếp thêm quyết tâm mới - Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô đã chung sức đồng lòng, khẩn trương tập trung giải quyết ngay hàng loạt công việc: sắp xếp tổ chức bộ máy; rà soát, đồng bộ hóa các cơ chế chính sách, thủ tục hành chính, khớp nối các quy hoạch, dự án, tạo hành lang pháp lý thống nhất; giải quyết ngay những vấn đề bức xúc trong đời sống nhân dân để từng bước khắc phục khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền. 10 năm qua thành phố tập trung cao độ cho công tác xây dựng chiến lược phát triển mới đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.

Hà Nội đã tham mưu cho Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TW của Bộ Chính trị (ngày 6-1-2012) về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội giai đoạn 2011- 2020. Thành phố cũng tham mưu cho Trung ương phê duyệt “Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050”; “Quy hoạch tổng thể, phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”; “Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050”... cùng với đó là hàng loạt quy hoạch về các ngành, phân khu, chi tiết. Thành phố phối hợp với các cơ quan Trung ương nghiên cứu, xây dựng để trình Quốc hội ban hành Luật Thủ đô, từ đó cụ thể hóa, ban hành nhiều cơ chế, chính sách phát triển, giúp những bước đi lên thêm bài bản, vững chắc.

Hà Nội luôn quan tâm, thực hiện tốt công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, coi đây là yếu tố quyết định để triển khai và tổ chức thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị thường xuyên và đột xuất. Cùng với cả nước, Đảng bộ TP Hà Nội đã thực hiện tốt các Nghị quyết T.Ư 4 (khóa XI, XII) về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; Chỉ thị số 03-CT/TW, Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị “về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” gắn với các quy định nêu cao trách nhiệm người đứng đầu và nêu gương của cán bộ đảng viên. Công tác sắp xếp tổ chức bộ máy tiếp tục được tiến hành theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, mà điểm nhấn là thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 39-NQ/TW của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức gắn với thực hiện Nghị quyết T.Ư 6 (khóa XII)...

Công tác cải cách thủ tục hành chính sau 10 năm đã thay đổi rõ rệt. Hà Nội là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai thành công cơ chế “một cửa” trong cung cấp dịch vụ công tại đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI tăng liên tục từ năm 2012 (năm 2017 xếp thứ 13 trong số 63 tỉnh, thành phố, cao nhất từ trước tới nay); chỉ số cải cách hành chính PAR INDEX hiện xếp thứ 2 trong số 63 tỉnh, thành phố.

Trong 10 năm qua, thành phố tập trung lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội, khắc phục kịp thời những khó khăn và đã đạt được những kết quả toàn diện: Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng bình quân 7,41%/năm - quy mô GRDP năm 2017 (theo giá cố định 2010) đạt 519.568 tỷ đồng, gấp gần hai lần so với năm 2008; GRDP bình quân đầu người năm 2017 đạt 86 triệu đồng (3.910 USD/người), gấp 2,3 lần so với năm 2008 (1.697 USD). Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực. Kinh tế Thủ đô xứng đáng giữ vị trí đầu tàu và là động lực phát triển của Vùng Thủ đô, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, ngày càng khẳng định vai trò quan trọng đối với nền kinh tế của đất nước.

Kiên trì khắc phục khó khăn bộn bề liên quan tới bài toán “tam nông” (nông nghiệp - nông dân - nông thôn) đến hết năm 2017, Hà Nội đã có bốn huyện (Đan Phượng, Đông Anh, Thanh Trì, Hoài Đức); 294 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Đời sống nông dân được cải thiện rõ rệt, thu nhập bình quân hiện nay đạt 43 triệu đồng/người, gấp ba lần so với năm 2008. Bộ mặt làng quê của Thủ đô hôm nay khang trang, xanh sạch, với nhiều công trình hạ tầng mới, nhiều tuyến đường nở hoa cùng nếp sống mới.

Hà Nội luôn quan tâm chăm lo giữ gìn, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa phong phú, đa dạng để quá trình hòa quyện, kết tinh, lan tỏa thấm sâu vào đời sống xã hội. Tỷ lệ tổ dân phố, làng, gia đình văn hóa tăng; tổ chức việc cưới, việc tang ngày càng phù hợp với nếp sống văn minh. Đặc biệt, năm 2017, thành phố triển khai hai quy tắc ứng xử văn hóa ở các cơ quan và nơi công cộng, được đông đảo cán bộ, công chức, viên chức, nhân dân hưởng ứng thực hiện. Một số di sản đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới (khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, hội Gióng đền Phù Đổng và đền Sóc, 82 bia tiến sĩ triều Lê - Mạc...; Văn Miếu - Quốc Tử Giám được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt...). Sự nghiệp giáo dục, y tế, thể thao của thành phố luôn nằm trong tốp đầu của đất nước…

Một thập niên vượt khó, Thủ đô Hà Nội đã căn cơ, bài bản tiến những bước dài, vững chắc. Nhưng bên cạnh đó còn không ít vấn đề mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô luôn trăn trở trên chặng đường mới.

Quá trình đô thị hóa nhanh chóng với tốc độ gia tăng dân số cơ học cao đã tạo ra những sức ép không nhỏ lên hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật đô thị. Mặc dù đã có bước phát triển tốt trong 10 năm qua, nhưng quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh, nhất là về không gian phát triển, khai thác nguồn lực đất đai, con người. Công tác quy hoạch chưa đáp ứng yêu cầu phát triển ổn định, bền vững. Quản lý đất đai, trật tự xây dựng có mặt còn yếu kém; trật tự kỷ cương, an toàn giao thông chuyển biến chậm. Những giá trị tinh thần của nghìn năm văn hiến Thăng Long - Hà Nội chưa được phát huy mạnh mẽ để tạo nên động lực phát triển, tạo nền tảng tinh thần vững chắc trong đời sống xã hội, nhất là trong tạo chuyển biến rõ nét về văn hóa ứng xử của người dân và khắc phục yếu kém trong nếp sống văn hóa, văn minh đô thị...

Trước những thách thức, mục tiêu lớn đó, nhiệm vụ hàng đầu và mang tính lâu dài của Thủ đô là tiếp tục phát huy tiềm năng và thế mạnh địa phương, đẩy mạnh phát triển kinh tế tri thức, đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với tái cơ cấu kinh tế, bảo đảm kinh tế Thủ đô phát triển nhanh và bền vững. Phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế bình quân hằng năm từ 7,5% trở lên và GRDP bình quân đầu người năm 2020 khoảng 140 - 145 triệu đồng. Phát triển Thủ đô xứng đáng là trung tâm kinh tế lớn, trung tâm dịch vụ tài chính hàng đầu của cả nước. Giải quyết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa - xã hội, thực hiện tốt chính sách xã hội.

Thứ hai, quản lý chặt chẽ quá trình phát triển đô thị trên cơ sở tuân thủ các quy hoạch. Duy trì quản lý tốt trật tự xây dựng, đất đai, dân cư, an toàn giao thông, bảo đảm kỷ cương và văn minh đô thị.

Thứ ba, đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới trên cơ sở tập trung phát triển sản xuất nông nghiệp, không ngừng cải thiện, nâng cao đời sống mọi mặt của người nông dân; hoàn thành chỉ tiêu trên 80% số xã, 10 huyện đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2020.

Thứ tư, tiếp tục xây dựng văn hóa Thủ đô xứng tầm với truyền thống nghìn năm văn hiến Thăng Long - Hà Nội. Tiếp tục phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo Thủ đô, giữ vững vị thế một trong những địa phương dẫn đầu cả nước trong lĩnh vực này. Thực hiện tốt các chính sách bảo đảm an sinh xã hội, thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn; hoàn thành kế hoạch giảm nghèo bền vững.

Thứ năm, thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng; nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị các cấp của thành phố. Tiếp tục thực hiện tốt Nghị quyết T.Ư 4 (khóa XII) về xây dựng chỉnh đốn Đảng, gắn với thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”... Tiếp tục thực hiện tốt các chỉ thị, nghị quyết của T.Ư Đảng và thành phố, nhất là Nghị quyết số 15-NQ/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về “Xây dựng tổ chức cơ sở Đảng trong sạch, vững mạnh, củng cố cơ sở Đảng yếu kém; giải quyết các vấn đề phức tạp về an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn xã, phường, thị trấn”.

Thứ sáu, chú trọng tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh; giữ vững an ninh chính trị, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội của thành phố, cuộc sống an lành của người dân với phương châm “Bình yên để phát triển”. Thành phố tiếp tục chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác, liên kết và giao lưu với các địa phương trong Vùng Thủ đô, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, Vùng đồng bằng sông Hồng và các địa phương trong cả nước…

* * *

Hà Nội đang trong những ngày hội hân hoan kỷ niệm 10 năm thực hiện quyết định mang tính kiến tạo chiến lược - Nghị quyết số 15/2008/QH12 của Quốc hội. Những kết quả và thành tựu to lớn bước đầu đạt được là biểu tượng thể hiện tình cảm và trách nhiệm của Thủ đô trước gửi gắm tin yêu của đất nước; là niềm vui chung của tinh thần “Cả nước vì Hà Nội, Hà Nội vì cả nước”. Niềm tin yêu đang tạo thêm thế và lực mới, tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho Đảng bộ và nhân dân Thủ đô phát huy truyền thống đoàn kết, thống nhất, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, quyết tâm làm nên nhiều kết quả và thành tựu mới trên chặng đường phát triển mới, xây dựng Thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại, xứng đáng là Thủ đô Anh hùng, Thành phố vì hòa bình của cả nước.

Hà Nội đang đẹp lên mỗi ngày - vẻ đẹp của niềm tin tỏa sáng dáng rồng bay!