Ðể tận dụng tốt ưu đãi từ các FTA

Tại Việt Nam, với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế được triển khai liên tục trong suốt hơn 20 năm qua, các FTA song phương và đa phương đã ký kết kéo theo hàng loạt các chương trình cắt giảm thuế quan đã tạo thuận lợi cho thương mại hàng hóa phát triển, góp phần gia tăng đáng kể mức độ mở của nền kinh tế. Tỷ trọng thương mại với các đối tác có FTA hiện chiếm khoảng 60% tổng giá trị thương mại quốc tế của nước ta, trong đó chiếm khoảng 50% kim ngạch xuất khẩu và 70% kim ngạch nhập khẩu.

Tuy nhiên, có một vấn đề là còn quá ít doanh nghiệp (DN) quan tâm đến việc hội nhập kinh tế quốc tế, dẫn đến hàng hóa của DN Việt Nam được hưởng lợi từ FTA chưa nhiều. Báo cáo của Cục Xuất, nhập khẩu (Bộ Công thương) cho thấy, hiện chỉ có khoảng 35% lượng hàng hóa xuất khẩu của DN Việt Nam tận dụng ưu đãi từ các FTA. Theo các chuyên gia, thực tế nhiều DN vẫn chưa hiểu biết đầy đủ về quy tắc xuất xứ, vì thế không xin được ưu đãi để được hưởng mức thuế quan từ 0 đến 5% do các FTA mang lại.

Quy tắc xuất xứ trong các FTA mà Việt Nam đã thực hiện về cơ bản tương đối linh hoạt, do đó DN nếu không tìm hiểu kỹ để vận dụng hiệu quả sẽ càng khó khăn hơn, nhất là đối với những FTA mới. Mặt khác, do có nhiều FTA được ký kết, phạm vi chồng lấn nhau cũng khiến DN lúng túng trong việc lựa chọn ưu đãi nào phù hợp và có lợi nhất. Trong khi để được hưởng ưu đãi từ FTA, DN cũng phải bỏ ra khá nhiều chi phí để tuân thủ các thủ tục.

Để tận dụng tốt hơn ưu đãi từ các FTA, DN cần được trang bị đầy đủ về kiến thức cũng như kỹ năng sử dụng FTA, qua đó giúp họ tiếp cận tốt hơn với thị trường các nước đối tác. Trước hết, cần nâng cao sự minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin liên quan FTA cho DN. Cung cấp đầy đủ thông tin về chính sách, thị trường liên quan các FTA, đồng thời hỗ trợ giải quyết nhanh nhất các khó khăn, vướng mắc của DN trong quá trình thực hiện các thủ tục để được hưởng ưu đãi. Cùng với đó phải đẩy mạnh sự liên kết, hợp tác để nâng cao năng lực thương mại cho các DN và ngành hàng.

Các chuyên gia cũng kiến nghị, trong quá trình đàm phán FTA cần có sự tham vấn thông tin kỹ càng các bên liên quan, trong đó có cộng đồng DN để lường trước các khó khăn, thách thức có thể gặp phải khi tham gia vào thị trường mới. Từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh thông qua khả năng tận dụng ưu đãi từ các FTA trong trao đổi thương mại hàng hóa.