Tạo đột phá trong phát triển đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

Tạo động lực mới phát triển đất nước

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Nguyễn Khắc Ðịnh trình bày báo cáo của Ủy ban TVQH nêu rõ: Ngay sau kỳ họp thứ tư, Ủy ban TVQH đã chỉ đạo cơ quan chủ trì thẩm tra phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo, Thường trực các Ủy ban của QH và các bộ, ngành, địa phương có liên quan nghiên cứu, tiếp thu ý kiến các đại biểu QH để chỉnh lý dự thảo luật này; tổ chức một số hội nghị, hội thảo xin ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học, đưa ra thảo luận tại Hội nghị đại biểu QH hoạt động chuyên trách. Ủy ban TVQH đã nghe các cơ quan báo cáo, thảo luận tập thể, cho ý kiến về việc tiếp thu, chỉnh lý dự án luật tại hai phiên họp; xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền về một số vấn đề lớn của dự án luật...

Về ngành, nghề ưu tiên phát triển tại đặc khu, tiếp thu ý kiến các đại biểu QH, Ủy ban TVQH đã chỉ đạo bổ sung trong dự thảo luật một số ngành, nghề: Dịch vụ tài chính và logistics đối với đặc khu Vân Ðồn; sản xuất sản phẩm và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực hải dương, hàng hải, sinh học và sinh thái biển đối với đặc khu Bắc Vân Phong; đồng thời, điều chỉnh quy mô vốn đầu tư tối thiểu đối với dự án đầu tư khu dịch vụ, du lịch và vui chơi giải trí tổng hợp có casino, dự án đầu tư cảng hàng không quốc tế.

Trên cơ sở tiếp thu ý kiến các đại biểu QH, quy định về nhà đầu tư chiến lược đã được chỉnh lý bổ sung các tiêu chí để bảo đảm lựa chọn nhà đầu tư chiến lược phù hợp với yêu cầu, mục tiêu phát triển của đặc khu; đồng thời, quy định chặt chẽ hơn về nghĩa vụ của nhà đầu tư chiến lược, bổ sung quy định về nghĩa vụ, điều kiện được hưởng ưu đãi của nhà đầu tư chiến lược, việc điều chỉnh ưu đãi đầu tư trong trường hợp nhà đầu tư chiến lược không đáp ứng đủ điều kiện... Phát biểu ý kiến tại hội trường, các đại biểu: Nguyễn Văn Thắng (TP Hà Nội), Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình), Vũ Thị Lưu Mai (TP Hà Nội), Mai Sỹ Diến (Thanh Hóa), Võ Ðình Tín (Ðác Nông) và nhiều đại biểu khác đánh giá cao ban soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra đã tiếp thu ý kiến góp ý của các đại biểu QH cũng như ý kiến của các chuyên gia, các nhà khoa học để chỉnh lý hoàn thiện dự thảo luật trình QH tại kỳ họp này. Dự thảo lần này được ban soạn thảo chuẩn bị công phu, chặt chẽ, bảo đảm cả nội dung và hình thức, được bổ sung, sửa đổi những vấn đề còn có những ý kiến khác nhau một cách nghiêm túc, thận trọng. Mục tiêu đặt ra là việc ban hành luật giúp tạo động lực mới cho sự phát triển, xây dựng niềm tin và thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Xây dựng dự án luật đáp ứng tinh thần cải cách về thể chế nhằm đổi mới và tạo bước đột phá về kinh tế trong những năm tới, bảo đảm tính vượt trội, tính cạnh tranh quốc tế, tuân thủ tinh thần Hiến pháp, đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng - an ninh, hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Huy động nhiều nguồn lực đầu tư

Các đại biểu đã nêu nhiều kiến nghị, giải pháp nhằm thúc đẩy các cơ hội thu hút đầu tư, tạo tăng trưởng mới để phát triển kinh tế đất nước. Ðề cập các nội dung liên quan lĩnh vực tài chính, ngân hàng, theo đại biểu Nguyễn Văn Thắng, khi triển khai ba đặc khu phải dành một nguồn lực rất lớn, trong bối cảnh nguồn lực ngân sách có hạn. Việc huy động nguồn vốn ngoài ngân sách từ các ngân hàng, các quỹ đầu tư và định chế tài chính là nguồn lực mang tính quyết định đối với nhà đầu tư, doanh nghiệp. Ðại biểu nêu kinh nghiệm tại nhiều đặc khu trên thế giới đều dành những điều kiện ưu đãi và quy hoạch những vị trí trung tâm dành cho các ngân hàng, các định chế tài chính. Vì vậy, đề xuất đưa lĩnh vực tài chính, ngân hàng vào danh mục ưu đãi đầu tư và bổ sung vào quy hoạch xây dựng khu tài chính, ngân hàng cho cả ba đặc khu.

Về tính khả thi của huy động nguồn lực triển khai các dự án, đại biểu Vũ Thị Lưu Mai và một số đại biểu cho biết, hiện nay, theo ước tính để đầu tư cho ba đặc khu cần khoảng 1,5 triệu tỷ đồng. Bài toán là phải đưa ra một phương án tài chính hợp lý. Trong tổng số nguồn lực ấy, Nhà nước sẽ phải đầu tư bao nhiêu, tính khả thi của phương án huy động nguồn lực thực hiện, thời gian thực hiện, mọi khoản chi đều phải nằm trong dự toán. Các quy định của luật phải được đặt trong mối quan hệ tổng thể với kế hoạch tài chính trung hạn, kế hoạch đầu tư công trung hạn để bảo đảm tính khả thi. Ðại biểu Vũ Thị Lưu Mai kiến nghị bỏ quy định về giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với một số dịch vụ liên quan dịch vụ kinh doanh casino, dịch vụ kinh doanh đặt cược, dịch vụ kinh doanh trò chơi điện tử, phù hợp thông lệ quốc tế.

Ủng hộ cần có nhiều chính sách vượt trội cho ba đặc khu, các đại biểu Dương Trung Quốc (Ðồng Nai), Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) nêu định hướng xây dựng ba đặc khu hướng tới trở thành "ba đầu tàu" lưu ý quy định ưu đãi cho nhà đầu tư thuê đất đến 99 năm phải hết sức thận trọng. Ðại biểu Trương Trọng Nghĩa đề nghị cần rà soát chặt chẽ nhà đầu tư chiến lược, thu hút nhà đầu tư công nghệ cao chứ không chỉ chú trọng thu hút các nhà đầu tư bất động sản, casino. Vì vậy, đề nghị quy định rõ việc đầu tư có sử dụng khai thác vùng biển và tài nguyên nước phải tuân theo Luật Biên giới, Luật Biển và Luật Tài nguyên nước.

Cho rằng dự án luật hiện nay còn thiếu các nội dung về luận chứng kinh tế, đánh giá lợi ích, chi phí tại từng đặc khu, đại biểu Lê Thu Hà (Lào Cai) đề nghị đối với từng địa bàn, cần có các số liệu về số thu ngân sách hằng năm, hiện nay, số thu dự kiến trong thời gian tới, nguồn lực đầu tư, hỗ trợ dự kiến cần có từ ngân sách trung ương, tỉnh. Nguồn lực ngân sách nhà nước để lại cho các nhà đầu tư do thực hiện các ưu đãi về tài chính, thuế; làm rõ nguồn lực đầu tư dự kiến từ các nhà đầu tư trong nước, ngoài nước, các nguồn lực khác... Ðại biểu bày tỏ băn khoăn việc có quá nhiều ưu đãi thuế có thể làm mất đi tính trung lập, công bằng của chính sách thuế. Ưu đãi quá lớn lại được áp dụng cho các lĩnh vực có tỷ suất lợi nhuận cao, sẽ khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài kiếm lời ngắn hạn, không thu hút được nhà đầu tư chất lượng dài hạn, đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu công bằng, làm phát sinh tiêu cực như lách luật, trốn thuế, chuyển lợi nhuận, chuyển giá gây khó khăn cho quản lý, làm thất thu ngân sách nhà nước, ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế - xã hội của đất nước.

Qua thảo luận, nhiều đại biểu đề nghị QH thông qua dự thảo luật này tại kỳ họp thứ năm và trong kỳ họp tới đưa ra nghị quyết ban hành thành lập ba đặc khu kinh tế đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội cũng như cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển kinh tế đất nước trong giai đoạn mới. Buổi sáng, Bộ trưởng Kế hoạch và Ðầu tư Nguyễn Chí Dũng đã giải trình những vấn đề đại biểu QH nêu.

Thống nhất các quy định của Luật Quy hoạch

Buổi chiều, các đại biểu QH làm việc tại hội trường, nghe Bộ trưởng Kế hoạch và Ðầu tư Nguyễn Chí Dũng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến Luật Quy hoạch. Các đại biểu QH đã nghe Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật liên quan đến Luật Quy hoạch. Ủy ban Kinh tế cơ bản tán thành với Tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết ban hành luật để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các quy định của Luật Quy hoạch. Theo quy định tại khoản 3 Ðiều 146 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và khoản 5 Ðiều 59 Luật Quy hoạch, Chính phủ rà soát các văn bản quy phạm pháp luật để sửa đổi, bổ sung bảo đảm phù hợp Luật Quy hoạch và áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn là phù hợp.

Về tên gọi của dự án luật, Tờ trình của Chính phủ đề nghị tên gọi là dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều quy định về quy hoạch tại Luật Hóa chất, Luật Ðiện lực, Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá, Luật An toàn thực phẩm, Luật Dược, Luật Công chứng, Luật Trẻ em, Luật Ðầu tư, Luật Ðầu tư công, Luật Khoa học và công nghệ, Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị. Ủy ban Kinh tế tán thành với tên gọi như Tờ trình của Chính phủ, thể hiện trực tiếp được các luật cần bổ sung, sửa đổi, dễ theo dõi và phù hợp thông lệ đặt tên của các dự án luật. Tên gọi này cũng loại trừ được khả năng trùng lặp với tên gọi của dự án luật sẽ được sửa đổi, bổ sung tại kỳ họp thứ sáu tới đây với cùng mục tiêu thống nhất với Luật Quy hoạch. Về cơ bản, các nội dung sửa đổi, bổ sung một số điều liên quan đến quy hoạch của các luật nêu trên đã bám sát nội dung của Luật Quy hoạch. Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành rà soát kỹ lưỡng các điều, khoản của các luật có liên quan để bảo đảm đúng mục tiêu của việc sửa đổi đồng bộ với Luật Quy hoạch. Ðối với những nội dung được yêu cầu sửa đổi, bổ sung tại Phụ lục III của Luật Quy hoạch nhưng không thực hiện thì cần báo cáo, giải trình với Quốc hội.

Buổi chiều, các đại biểu tiến hành thảo luận tại tổ về nội dung của dự thảo luật này và dự án Luật Trồng trọt.

So sánh mối tương quan giữa hành pháp và tư pháp trong dự thảo cho thấy còn khoảng cách rất lớn. Các cơ quan tư pháp ở đặc khu không có thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện đối với UBND và Chủ tịch UBND cùng cấp hành chính với mình. Quy định như dự thảo thì toàn bộ loại án hành chính này dồn lên Tòa án cấp tỉnh giải quyết và còn tiếp tục đưa lên tòa án cấp cao...

Ðại biểu Nguyễn Thị Thủy (Bắc Cạn)

Mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở đặc khu gồm có HÐND và UBND với những đổi mới cơ bản về cơ cấu, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Qua đó thực hiện nhiệm vụ giám sát, bởi quyền lực càng cao, càng đặc biệt, mô hình lại mới sẽ xuất hiện những vấn đề nóng.

Ðại biểu Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình)

Qua tiếp xúc, nhiều nhà đầu tư mong muốn khi có đơn vị đặc khu hành chính kinh tế, quá trình tìm hiểu dự án, làm thủ tục đến khi triển khai, xây dựng dự án, nhà đầu tư không phải đi làm thủ tục ở nhiều nơi, nhiều cấp...

Ðại biểu Dương Minh Tuấn (Bà Rịa - Vũng Tàu)