Rưng rưng ngày đoàn tụ

Đúng ngày 6-5, tại Trung tâm Hội nghị - Văn hóa tỉnh, có một hoạt động thật đặc biệt, thật riêng dành cho thế hệ chiến sĩ Điện Biên, thanh niên xung phong đã từng lao động, chiến đấu trên mảnh đất Điện Biên Phủ, lịch sử. Ấy là lễ kỷ niệm “60 năm Ngày truyền thống Nông trường Quốc doanh Điện Biên, 6-5-1958 – 6-5-2018”.

Sáng sớm 6-5, ngày không chỉ người Điện Biên háo hức, mà triệu triệu trái tim người Việt khắp mọi miền đất nước đều thổn thức khi nghĩ về mảnh đất “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, trời Điện Biên đổ mưa tầm tã. Mưa như để thử lòng mong mỏi của hơn 600 con người đã đi qua cuộc chiến 56 ngày đêm khoét núi ngủ hầm và cuộc chiến cải tạo, xây dựng nông trường Điện Biên. Vẫn tinh thần không khuất phục, dòng người nối tiếp dòng người nườm nượp đổ về Trung tâm Hội nghị - Văn hóa tỉnh dưới cơn mưa không ngớt. Nhiều xe đưa một người dự lễ nhưng có mấy người “tháp tùng”; ba mái đầu xanh chụm quanh mái đầu trắng, và họ đi thật chậm… Ở sảnh chính trung tâm hội nghị, cứ từng tốp, từng tốp quây quần; họ nói họ cười mà sao khóe mắt ai cũng ướt đầm và sống mũi cay cay.

Cựu chiến sĩ Điện Biên và thanh niên xung phong xây dựng nông trường Điện Biên dự lễ kỷ niệm.

Còn nhớ, cũng ngày này cách đây 5 năm trước, được UBND tỉnh Điện Biên tạo điều kiện, đã từng có một buổi gặp mặt như thế này. Năm nay khác hơn, UBND tỉnh không đứng ra tổ chức mà do các thành viên Ban Liên lạc E176 Nông trường Điện Biên thực hiện, thể theo nguyện vọng của các cựu thanh niên xung phong (TNXP) và chiến sĩ Điện Biên Phủ tại Điện Biên.

Được sự ủng hộ nhiệt tình của lớp con cháu con em Nông trường Điện Biên, lễ kỷ niệm được tổ chức trang trọng, ấm cúng. Chương trình văn nghệ với rất nhiều tiết mục thuộc các thể loại: hát, múa, đọc thơ, chèo do các thành viên câu lạc bộ người cao tuổi TP Điện Biên Phủ thể hiện, như càng làm tăng sức nóng trong không gian hội trường quy mô 600 chỗ mà nay chứa gần 800 người. Vẫn những bài hát ai cũng quen cũng thuộc, như: “Hát về cây lúa hôm nay”, “Đường lên Tây Bắc”… nhưng hôm nay xúc động lạ thường. Người diễn, người xem đều rưng rưng lệ…

Nguyên là cán bộ Nông trường Điện Biên, đảm đương nhiều công việc tại nông trường và đã kinh qua nhiều năm làm Phó Giám đốc Nông trường Điện Biên, vậy mà hôm nay khi ôn lại truyền thống kỷ niệm Nông trường, ông Bùi Đức Đam, vẫn không khỏi xúc động. Nhiều đoạn đọc bị lạc giọng khiến ông phải dừng lại hồi lâu. Theo Quyết định của Bộ Tổng tham mưu, ngày 8-5-1958, Trung đoàn 176 (thuộc sư đoàn 316), tổ chức ra mắt Nông trường Quân đội Điện Biên, gồm 1.954 cán bộ, chiến sĩ. Mỗi đại đội của Trung đoàn là một đơn vị sản xuất của nông trường được bố trí xen kẽ với các xã, bản khu vực lòng chảo Điện Biên và hai đại đội được bố trí ở khu vực Mường Ảng. Các đơn vị sản xuất của Nông trường quân đội vẫn được gọi là C. Nông trường, có nhiệm vụ vừa huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, vừa phá dỡ bom mìn, khai hoang, cải tạo đồng ruộng để phát triển sản xuất; đồng thời hướng dẫn đồng bào các dân tộc phát triển sản xuất, ổn định đời sống.

Dù rất yếu nhưng ông Trương Trọng Đắc, nguyên chiến sĩ Điện Biên vẫn cố đến dự buổi gặp mặt đồng đội.

Trong giai đoạn 1958-1960, nông trường gặp rất nhiều khó khăn, từ việc ổn định tư tưởng để cán bộ, chiến sĩ yên tâm ở lại Điện Biên đến việc xây dựng doanh trại, rà phá bom mìn, khai hoang cải tạo đồng ruộng và làm công tác dân vận trong nhân dân. Tháng 10-1958, trong vụ gieo trồng đầu tiên, nông trường đã thu hoạch 248 tấn thóc, ươm 13 nghìn cây cao su, gây được gần 1.000 con trâu, bò, giành thắng lợi mở đầu trên mặt trận sản xuất.

Thời kỳ Đế quốc Mỹ tập trung đánh phá ác liệt trên Điện Biên Phủ (1965-1969), các đội sản xuất của nông trường bị không quân Mỹ đánh phá liên tục, nhiều tài sản ở khu vực trung tâm nông trường và các nhà xưởng ở các đội của nông trường bị phá hoại nghiêm trọng. Chiều 2-7-1965, Mỹ thả bom vào khu vực Bản Kéo làm 13 công nhân nông trường ở khu vực này hy sinh.

Nén đau thương mất mát, cán bộ, chiến sĩ công nhân nông trường càng quyết tâm lao động, chiến đấu kiên cường hơn. Những tháng ngày ấy, mỗi cán bộ, công nhân nông trường đều mỗi người làm việc bằng hai, bằng ba ngày thường; suốt đêm trên nông trường rền rã tiếng máy hòa vào tiếng người trong không khí lao động khẩn trương. Ngày 25-5-1994, Nông trường Điện Biên hoàn thành sứ mệnh lịch sử, mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho vùng núi Điện Biên - Lai Châu - Tây Bắc. Từ bãi chiến trường ngổn ngang hầm hào, thép gai với chi chít các loại mìn, nhờ công sức, máu, mồ hôi và cả nước mắt của hơn 3.000 chiến sĩ Điện Biên, thanh niên xung phong, trên chiến trường xưa có 2.500 ha đất được đưa vào canh tác; nhiều giống mới được tạo ra do chính công nhân nông trường tạo ra đem lại năng suất sản lượng vượt trội; nhiều vùng chuyên canh cây công nghiệp tập trung bước đầu hình thành, như: cà phê 450 ha, mía hơn 300 ha. Nông trường giao cho Nhà nước 65 nghìn tấn lương thực thực phẩm, phục vụ nhân dân địa phương; Điện Biên Phủ trở thành vùng kinh tế mới, bước vào thời kỳ xây dựng kinh tế xã hội bền vững.

Lắng nghe từng chữ, từng chữ về lịch sử hình thành, chiến đấu, xây dựng và phát triển của nông trường, rất nhiều cựu chiến binh và cựu TNXP đã không cầm được nước mắt. Bao nhiêu ký ức, bao nhiêu kỷ niệm về một thời cầm đèn bão trên hai đầu ruộng làm cọc tiêu cho máy cày làm việc suốt đêm, lại hiển hiện như mới hôm nào. Vịn tay vào tường để tựa lưng ngồi xuống, bà Nguyễn Thị Hồng hiện ở C4 xã Thanh Hưng, huyện Điện Biên kể về những tháng ngày xa Thủ đô yêu dấu về xây dựng nông trường.

Là một trong 400 thanh niên Tháng Tám của Thủ đô xung phong đi Điện Biên tháng 12-1958, khi ấy thiếu nữ Hà thành Nguyễn Thị Hồng vừa tròn 18 tuổi, cái tuổi đẹp nhất của đời người và cũng đầy ắp những ước mơ. Bà Hồng bảo: “Phong trào thanh niên sôi sục, dù ở Hà Nội nhưng tâm trí thế hệ chúng tôi lúc bấy giờ lại hướng về Tây Bắc. Ngày tôi theo đoàn đi Điện Biên, mẹ tôi khóc ngất còn cha tôi ốm luôn mấy tháng liền. Lúc đầu cũng chỉ định ở 18 tháng như quy định, nhưng khi ở rồi lại không muốn về, không nỡ xa anh em bạn bè thế là tôi ở lại từ bấy đến giờ”.

Bà Nguyễn Thị Hồng, nguyên TNXP từ thủ đô Hà Nội đi xây dựng Nông trường Điện Biên.

Là lớp thanh niên Thủ đô tình nguyện đi xây dựng Nông trường Điện Biên năm 1963, bà Nguyễn Thị Thủy sau đó chuyển về Hà Nội sinh sống và công tác. Mấy chục năm qua, trải qua bao nắng mưa đời người với bao kỷ niệm vui buồn nhưng sâu sắc nhất trong ký ức của bà Thủy là những năm tháng lao động, chiến đấu ở Nông trường Điện Biên. Hôm nay đây, trên mảnh đất này, được gặp những người bạn cùng thuở ăn bí đỏ, cơm sắn, cá khô mà lao động không mệt mỏi, bà Thủy nhớ như in từng kỷ niệm về TNXP. Nhớ 13 TNXP hy sinh khi tuổi mới xuân thì, bà Thủy nhớ cả 15 người xung phong vào chiến trường miền Nam, chiến trường nam Lào, và rồi trong số đó ba người đồng đội đã mãi mãi không về, để hôm nay trong lễ kỷ niệm thiêng liêng này một lần nữa trái tim những người từng một thời chỉ biết xung phong lại rung lên những đập nhớ thương!

Gặp nhau chỉ vài giờ sau nghìn ngày xa cách, thời gian như chẳng đủ để những mái tóc màu sương được chụm lại bên nhau lâu hơn, nhưng ai cũng hiểu “được thấy nhau cũng là tốt lắm rồi”, tốt hơn so với những ngày vò võ nhớ thương mà chẳng tỏ cùng ai. Bởi thế mà ngay tại lễ kỷ niệm rưng rưng xúc động, ông Hoàng Văn Bảy, nguyên chiến sĩ Điện Biên, nguyên cán bộ Nông trường Điện Biên, đã nói thật một điều làm đồng đội của ông xúc động hơn. Ông bảo, thời gian ý nghĩa lắm nhưng thời gian với người già qua nhanh lắm, chẳng thế mà ngày thành lập Nông trường có 1.954 chiến sĩ Điện Biên ở lại xây dựng kinh tế mới nhưng đến nay chỉ còn 134 cụ trên đất này; cũng tại Nông trường có hơn 2.000 TNXP thì bây giờ chỉ còn hơn 400 cụ tuổi hầu hết ngoài 70. Và như bao trái tim đang rưng niềm xúc động, ông Hoàng Văn Bẩy đã tự hỏi: “Sau hôm nay biết khi nào mới gặp lại? Biết có còn được ôn lại kỷ niệm xưa…!”. Một câu hỏi thay lời chào từ biệt, để người về mang nặng những nỗi nhớ niềm thương…

Điện Biên Phủ, ngày 6 tháng 5 năm 2018