Từ những "chuyện đã rồi"
Theo Tỉnh ủy Bắc Ninh, qua thanh tra, kiểm tra một số địa phương, đã phát hiện những sơ hở trong quản lý kinh tế; tình trạng cán bộ xã, thôn giao đất sai thẩm quyền, cá biệt có nơi chi bộ ra nghị quyết hoặc tổ chức hội nghị nhân dân cho phép thôn giao đất, cho thuê đất trái phép. Tại thôn Phúc Lai, xã Xuân Lai, huyện Gia Bình, Phó Bí thư Chi bộ thôn Ngô Văn Chiền và Trưởng thôn Vũ Văn Thăng đã cấu kết bán 11 lô đất, chiếm đoạt 105 triệu đồng, đồng thời gây thiệt hại cho ngân sách 1,47 tỷ đồng. Cả hai cán bộ đã bị kỷ luật, xem xét trách nhiệm hình sự. Trong vụ việc này, Ban Nội chính Tỉnh ủy đã kiến nghị xem xét hành vi liên quan của những cán bộ cấp xã. Trước đó không lâu, có những cán bộ lãnh đạo, quản lý đã phải kiểm điểm hoặc bị xử lý về pháp luật, vì là người đứng đầu để xảy ra sai phạm trong cơ quan, đơn vị. Ðó là trường hợp nguyên Bí thư Huyện ủy, đồng thời là Chủ tịch UBND huyện Gia Bình bị xử phạt 24 tháng tù cho hưởng án treo vì đã chỉ đạo và cho phép 434 chủ lò gạch ở một số xã hoạt động trái quy định của UBND tỉnh. Hậu quả của vụ việc khiến UBND huyện Gia Bình phải bồi thường 58 triệu đồng cho các hộ dân bị thiệt hại về hoa màu; huyện thất thu tiền thuế 1,5 tỷ đồng và các chủ lò gạch phải nộp phạt 12,5 tỷ đồng. Hay thời gian gần đây, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (nay là Phó Chủ tịch UBND tỉnh) phải rút kinh nghiệm, kiểm điểm sâu sắc về những thiếu sót, vi phạm trong quản lý dự án tu bổ đình Dương Lôi (phường Tân Hồng, thị xã Từ Sơn). Trong vụ việc này, nhà thầu thanh toán không đúng với thực tế thi công, chiếm đoạt hơn 125 triệu đồng. Ðến nay, các cá nhân và đơn vị liên quan đã hoàn lại số tiền thất thoát, đồng thời cấp ủy yêu cầu xem xét, xử lý trách nhiệm người đứng đầu.
Thực tế, cán bộ chủ chốt, nhất là người đứng đầu địa phương, đơn vị để xảy ra sai phạm sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực lớn, gây tổn hại uy tín của đội ngũ, tổ chức, đơn vị do cán bộ đó phụ trách. Vì thế, cần xử lý nghiêm minh đối với "việc đã rồi", làm bài học răn đe những hành vi tương tự. Theo Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Nguyễn Hữu Quất, thực hiện Chỉ thị số 50 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Ðảng đối với công tác phát hiện, xử lý vụ việc, vụ án tham nhũng, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã thành lập các đoàn công tác kiểm tra, giám sát việc thanh tra vụ việc, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm. Trong năm 2017, Ủy ban kiểm tra các cấp đã kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với 15 tổ chức đảng và 62 đảng viên; kết luận 10 tổ chức đảng và 57 đảng viên vi phạm; phải thi hành kỷ luật hai tổ chức đảng và 36 đảng viên. Bên cạnh đó, ngành thanh tra đã triển khai 15 cuộc thanh tra, kiểm tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng tại 26 đơn vị. Qua đó, phát hiện nhiều sai phạm trong thực hiện các quy định về quản lý tài chính, đất đai, kê khai tài sản, thu nhập, thực hiện quy chế dân chủ… Sau kết luận thanh tra, các cơ quan đều tổ chức kiểm điểm nghiêm túc, công khai, đề ra giải pháp khắc phục.
Tăng kiểm tra, kiểm soát, giảm thiệt hại
Một trong những kênh thông tin phát hiện sớm sai phạm là thông qua công tác tiếp công dân. Thế nhưng, công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại tố cáo ở một số địa phương ở Bắc Ninh còn nhiều hạn chế. Qua theo dõi, kiểm tra cho thấy phần lớn sai phạm của cán bộ, đảng viên, người có chức, có quyền đều được phát hiện từ đơn thư tố cáo của quần chúng. Theo Ban Nội chính Tỉnh ủy, năm 2017, trong hơn 3.100 đơn thư nhận được qua công tác tiếp công dân của cơ quan hành chính nhà nước các cấp, đã xử lý gần 2.300 đơn đủ điều kiện. Trong đó, số đơn tố cáo lợi dụng chức, quyền để tham nhũng trong quản lý, sử dụng đất đai là 30%; quản lý tài chính, sử dụng ngân sách không đúng quy định là 21%; áp dụng pháp luật không đúng là 15%; bao che cho cán bộ dưới quyền là 12%... Từ đó, đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Theo đó, Tỉnh ủy và UBND tỉnh tập trung chỉ đạo công tác thanh tra, kiểm tra trách nhiệm người đứng đầu các cơ quan hành chính trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Ba năm qua, có hơn 60 cuộc thanh tra, kiểm tra trách nhiệm người đứng đầu thực hiện nhiệm vụ này tại 86 cơ quan, đơn vị; kịp thời chấn chỉnh và xử lý trách nhiệm người đứng đầu không thực hiện giải quyết khiếu nại, tố cáo, hoặc giải quyết không đúng quy định.
Một trong những hạn chế được Ðoàn Công tác số 3 Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng chỉ ra là một số cấp ủy, Ủy ban kiểm tra các cấp tỉnh Bắc Ninh còn chậm trong việc phát hiện vi phạm (phần lớn vụ việc phát hiện qua đơn, thư). Suốt thời gian dài, hội đồng nhân dân các cấp và kiểm toán không phát hiện được vụ việc tham nhũng và sai phạm kinh tế nào đến mức phải xử lý kỷ luật hay đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong khi đó, nhiều vụ án, vụ việc được nhân dân phát hiện, tố giác. Ðiều này đặt ra câu hỏi đối với chất lượng giám sát của hội đồng nhân dân cũng như năng lực kiểm toán trên địa bàn tỉnh.
Khắc phục tình trạng chậm trễ, vướng mắc, chấn chỉnh sai phạm, nhất là lĩnh vực đất đai, quản lý tài chính, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bắc Ninh đã chỉ đạo các cơ quan trong tỉnh tăng cường phối hợp nhằm phát hiện, xử lý sai phạm, vi phạm ở các địa phương, đơn vị. Tỉnh triển khai tổng rà soát, phân loại đánh giá những sai phạm, vi phạm đối với các loại đất giao trái thẩm quyền, đất lấn chiếm, tự ý chuyển đổi, cho thuê trái quy định… Ðảng ủy Công an tỉnh, Ban Cán sự Ðảng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh và Tòa án nhân dân tỉnh phối hợp chỉ đạo điều tra, xác minh làm rõ các vụ việc, đơn tố cáo, xử lý nghiêm minh những đối tượng vi phạm, sai phạm theo đúng quy định của pháp luật. Mới đây, Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ đạo xử lý bốn vụ việc cụ thể với phương châm không để kéo dài, không bỏ lọt tội và không để xảy ra oan, sai. Bên cạnh đó, Ban Nội chính Tỉnh ủy rà soát các kết luận thanh tra, kiểm toán để kiến nghị xử lý các tập thể, cá nhân. Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Nguyễn Hữu Quất khẳng định, lãnh đạo Tỉnh ủy không dung túng, bao che cán bộ sai phạm. Ðể xây dựng môi trường đầu tư thuận lợi, không có cách nào khác là phải đấu tranh phòng, chống tham nhũng quyết liệt, thực chất. Các cơ quan, đơn vị, địa phương đẩy mạnh tính công khai, minh bạch trong hoạt động công vụ gắn với cải cách thủ tục hành chính, tập trung vào các lĩnh vực: quản lý nhà nước về tài chính, đất đai, đầu tư xây dựng, ngân hàng, thuế…; chủ động rà soát, xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ và quản lý tài sản công; công khai dự toán, quyết toán thu, chi ngân sách đã được phân bổ. UBND tỉnh đã ban hành 26 văn bản quy phạm pháp luật và năm chỉ thị trên tất cả các lĩnh vực liên quan công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí nhằm đẩy mạnh phân cấp trong quản lý, công khai, minh bạch chế độ, định mức, tiêu chuẩn, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính. Các kết luận thanh tra, kiểm tra đã được công khai bằng nhiều hình thức, như công bố trên phương tiện thông tin đại chúng; ban hành văn bản gửi các bên liên quan; niêm yết tại trụ sở cơ quan, đơn vị.
Từ thực tế xử lý các vụ việc, vụ án tham nhũng, phức tạp tại Bắc Ninh, Phó Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy Nguyễn Ðăng Miêng cho rằng, cần cụ thể hóa trách nhiệm đối với những sai phạm trong lĩnh vực đất đai, cán bộ, tài chính.., làm căn cứ xử lý đúng người, đúng tội; tránh tình trạng "thành tích cá nhân, sai phạm tập thể", xuê xoa trách nhiệm cá nhân người đứng đầu; nâng cao tác dụng giáo dục, răn đe, phòng ngừa "nhờn" luật.