Thiết thực mô hình liên kết hộ ở Ðác Ðoa

Dẫn chúng tôi ra thăm vườn tiêu hơn một nghìn trụ đã cho thu bói, hứa hẹn mùa bội thu của gia đình ông Rơ Lan Bak, dân tộc Gia Rai, làng Weh, xã Hà Bầu. Ông chia sẻ: Mùa thu hoạch này là kết quả việc liên kết sản xuất sau ba năm giữa gia đình ông với gia đình ông Võ Thanh Hà (thôn 5, xã Hà Bầu). Ông Bak cho biết: "Trước đây, diện tích này vợ chồng mình trồng cà-phê. Nhưng do thiếu vốn đầu tư, lại không có kinh nghiệm chăm sóc cho nên năng suất cà-phê đạt thấp. Vốn quen biết nhau, thấy vườn cà-phê của mình chất lượng thấp, vợ chồng ông Hà đã gợi ý liên kết chuyển sang trồng tiêu". Trong thời gian đầu, gia đình cũng lo lắng vì trong làng chưa có ai làm cách này. Song, được sự động viên, khích lệ, tạo điều kiện của chính quyền địa phương cho nên vợ chồng ông Bak quyết định phá bỏ cà-phê chuyển sang liên kết trồng tiêu với gia đình ông Hà. Sau ba năm vườn tiêu đã cho kết quả bước đầu. Vụ thu bói năm 2016, hai gia đình bán được hơn 60 triệu đồng, nếu so với trồng cà-phê thì giá trị kinh tế mang lại cao gấp đôi. Bản thỏa thuận liên kết được ký kết trong 20 năm, trong đó, gia đình ông Bak có đất, gia đình ông Hà đầu tư trụ, lưới, kẽm, giống, phân bón và thuốc trừ sâu. Hai gia đình cùng nhau bỏ công chăm sóc đến khi thu tiêu thì chia đôi lợi nhuận. Theo tính toán của ông Hà, một nghìn trụ tiêu trên đất của gia đình ông Bak được trồng theo kỹ thuật cao, chi phí sản xuất gần 400 triệu đồng, nếu giá tiêu như hiện nay thì sau 5 năm là ông thu hồi được vốn. "Như vậy, còn 15 năm sau là tôi thu lời. Với kinh nghiệm gần 20 năm trồng tiêu của mình, tôi tự tin việc liên kết này thành công và mang lại hiệu quả kinh tế", ông Hà cho biết thêm.

Cũng bằng hình thức hợp tác nêu trên, gia đình ông Hyưr, làng Ia Mút, chủ đất và hộ ông Hoàng Thanh Cam, thôn 76, cùng nhau trồng 1.300 trụ tiêu vào tháng 10-2015. Bản hợp đồng thỏa thuận hợp tác giữa hai gia đình có sự chứng kiến ký kết của chính quyền địa phương ghi rõ: Trong ba năm đầu, mọi chi phí đầu tư đều do gia đình ông Cam đảm nhận; công chăm bón vườn tiêu thì cả hai gia đình có trách nhiệm phối hợp cùng làm. Sau ba năm, khi vườn tiêu cho thu bói, sau khi trừ chi phí đầu tư, lợi nhuận còn bao nhiêu sẽ chia đôi. Chủ tịch UBND xã Hà Bầu Y Pren cho biết: "Việc liên kết đầu tư giữa hộ đồng bào DTTS (chủ đất) với hộ người Kinh (có vốn) để trồng tiêu trên địa bàn xã Hà Bầu xuất phát từ việc các gia đình quen biết nhau đã lâu. Hai gia đình thống nhất quan điểm, đoàn kết cùng làm, cùng hưởng. Gia đình ông En, ở làng Dung Rơ, xã Ðác Krong có hoàn cảnh khó khăn, bản thân bị mù lòa, nhiều năm nay chỉ trồng ít bắp và mì trên hơn ba sào đất. Với thu nhập thấp, cuộc sống gặp nhiều khó khăn, chính vì thế, khi có chủ trương liên kết để sản xuất, ông En đã đồng ý cùng anh Ðặng Văn Danh đầu tư trồng hồ tiêu. Ông En cho biết: "Nhờ cách liên kết này mà rẫy mình được cải tạo để trồng loại cây mang lại hiệu quả. Hy vọng ít năm nữa khi thu hoạch, cuộc sống sẽ bớt khó khăn"… Từ một vài hộ làm điểm, đến nay xã Hà Bầu đã triển khai mô hình liên kết đến 13 thôn, làng. Quan trọng hơn, qua liên kết sản xuất, nhiều hộ người DTTS đã từng bước tiếp cận cách sản xuất hiện đại, biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, từng bước thay đổi tập quán canh tác tại các địa phương.

Trao đổi thêm về vấn đề này, Bí thư Huyện ủy Ðác Ðoa Nguyễn Hữu Thọ cho biết: Xuất phát từ thực tế, do đồng bào người DTTS còn hạn chế về trình độ, thiếu hiểu biết về pháp luật, thời gian qua, trên địa bàn các xã vùng đồng bào DTTS trên địa bàn huyện Ðác Ðoa xuất hiện nhiều đối tượng vào dụ dỗ mua bán và sang nhượng đất trái phép. Phần lớn những hộ bán và sang nhượng đất trên địa bàn là các hộ thuộc diện hộ nghèo, khó khăn, không biết cách tổ chức cuộc sống hoặc thiếu vốn sản xuất. Có không ít trường hợp bán đất xong chủ hộ lại làm thuê ngay trên chính mảnh đất của mình. Từ thực trạng này, Ban Thường vụ Huyện ủy đã ra Nghị quyết chuyên đề về ngăn chặn tình trạng bán, sang nhượng đất trái phép trong đồng bào DTTS. Mô hình hộ người Kinh và hộ đồng bào DTTS liên kết giúp nhau làm kinh tế là một trong những việc làm cụ thể hóa cho việc thực hiện Nghị quyết này. Qua triển khai, mô hình đã mang lại hiệu quả lớn, không chỉ góp phần ngăn chặn tình trạng bán, sang nhượng đất trái phép, mà còn giúp người dân nơi đây ổn định cuộc sống, vươn lên xóa đói giảm nghèo. Ðến nay, trên địa bàn huyện đã có 28 hộ đồng bào DTTS tham gia liên kết sản xuất với hộ người Kinh, tổng diện tích hơn 13 ha. Thời gian tới, mô hình này sẽ được nhân rộng và phát triển hơn nữa.