Hài hòa lợi ích trong quản lý giá xăng, dầu

Mỗi biến động tăng giá cả và sự ổn định tương quan cung - cầu của xăng, dầu đều ít nhiều thể hiện chủ truơng, quan điểm và là thước đo hiệu quả, hiệu lực chính sách, mục tiêu của quản lý kinh tế nhà nước nói chung, quản lý xăng, dầu nói riêng; đồng thời, mỗi khi tăng, giảm giá thường tạo nên các phản ứng xã hội,  tác động đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội. Cũng vì vậy, bảo đảm hài hòa các lợi ích phải là tiêu chí hàng đầu trong quản lý giá xăng, dầu ở nước ta.

 Trước hết, yêu cầu hài hoà lợi ích trong quản lý giá xăng, dầu đòi hỏi, một mặt, phải giảm đến mức thấp nhất những can thiệp hành chính tùy tiện, chủ quan, kiểm soát sự chi phối và biểu hiện của "lợi ích nhóm và tư duy nhiệm kỳ", vì mục tiêu ngắn hạn trong quản lý giá xăng, dầu; không cho phép các đơn vị kinh doanh đầu mối lạm dụng vị thế của mình để tăng giá một chiều hoặc "tăng nhanh, giảm chậm", gây khan hiếm giả tạo, biến độc quyền nhà nước về xuất, nhập khẩu xăng, dầu thành độc quyền kinh doanh doanh nghiệp và thụ huởng lợi nhuận độc quyền cao, bất chấp những hệ lụy nặng nề mà các khu vực kinh tế khác và nguời tiêu dùng phải gánh chịu. Mặt khác, phải đề cao yêu cầu về chất lượng xăng, dầu và dịch vụ cung ứng xăng dầu; trừng trị nghiêm khắc các hành vi gian lận thương mại, pha trộn, rút ruột, không bảo đảm hàm lượng và đúng chủng loại, số lượng xăng, dầu cung cấp... làm ảnh hưởng đến quyền lợi và sự an toàn của người sử dụng, tiêu thụ xăng dầu.

 Hơn nữa, quản lý xăng dầu không chỉ bảo đảm cân đối nguồn thu ngân sách Nhà nước và chấm dứt tình trạng chi ngân sách Nhà nước bao cấp hoặc bù lỗ chéo qua giá xăng, dầu; mà còn cần bảo đảm mục tiêu khuyến khích sử dụng tiết kiệm nguồn tài nguyên xăng, dầu không thể tái tạo, tiết kiệm ngoại tệ để nhập khẩu xăng dầu, tăng ý thức và khả năng bảo vệ môi trường. Ðồng thời, cần tăng cường kiểm soát thị trường, ngăn chặn tình trạng  găm hàng, tăng giá trục lợi, kiểu "té nước theo mưa"... Thực tế cho thấy, có lúc giá xăng trong nước chỉ tăng 1.000 đồng/lít phù hợp với tăng giá thế giới, nhưng dịch vụ ta-xi lại tăng cũng 1.000 đồng/km, tức thu lợi gấp cả chục lần chi phí bù đắp cho việc tăng giá xăng dầu/km của dịch vụ này, làm thiệt hại quyền lợi người tiêu dùng và gia tăng áp lực lạm phát xã hội.

 Việc điều hành giá xăng, dầu trong nước thời gian gần đây đã có một số cải thiện, bám sát, kịp thời hơn với diễn biến động thái giá xăng, dầu trên thị trường thế giới. Thời gian tới, theo chúng tôi, cần sớm chỉnh sửa Nghị định 84/2009/NÐ-CP ngày 15-10-2009 của Chính phủ về kinh doanh xăng, dầu và các văn bản hướng dẫn thi hành Nghị định này của liên bộ Tài chính - Công thương, theo hướng đẩy nhanh hơn tiến trình tự chủ và cạnh tranh thị trường lành mạnh, đầy đủ, có sự kiểm soát và chế tài nghiêm khắc của Nhà nước trong kinh doanh xăng, dầu; tách bạch nhiệm vụ dự trữ an ninh xăng, dầu quốc gia khỏi nhiệm vụ dự trữ kinh doanh thông thường của doanh nghiệp thương mại; tăng tính linh hoạt thị trường và có thể dự báo được về phản ứng chính sách, cũng như xu hướng động thái giá xăng, dầu; tổ chức tốt hơn các hoạt động công  khai, tuyên truyền, phản biện, giải trình và cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch, tạo đồng thuận xã hội cao theo yêu cầu mở cửa, hội nhập quốc tế và đó cũng là động lực mạnh, cách tốt nhất để bảo đảm hài hòa lợi ích trong  quản lý giá xăng, dầu...