"Phép thử" mới cho cuộc khủng hoảng ở Xy-ri

Sau Li-bi, dư luận khu vực đang quan ngại cuộc khủng hoảng tại Xy-ri, một điểm nóng bùng nổ trong "Mùa xuân A-rập" và đang diễn ra vô cùng phức tạp. Chính quyền Ða-mát đã thực hiện nhiều  biện pháp cải cách kinh tế và chính trị theo yêu cầu của người biểu tình, nhưng phe đối lập tỏ ra thiếu hợp tác, kiên quyết đòi Tổng thống Ba-sa An Át-xát  phải từ chức.

Sự bất đồng 'như lửa và nước' đó đã và đang đẩy xã hội Xy-ri vào cảnh bạo loạn và là cái cớ để các thế lực bên ngoài can thiệp. Các cuộc biểu tình chống và ủng hộ Chính phủ diễn ra thường xuyên và lan ra nhiều nơi trong cả nước, ảnh hưởng xấu sự phát triển đất nước. Mâu thuẫn sắc tộc và phe phái gia tăng. Phe đối lập đã thành lập 'Hội đồng Dân tộc Xy-ri' (SNC) đặt mục tiêu Tổng thống B. An Át-xát phải từ chức. Tại một số nơi đã xảy ra xung đột chết người. Theo Liên hợp quốc, bạo lực đã làm khoảng ba nghìn người chết. Phía Chính phủ Xy-ri thông báo khoảng hơn một nghìn cảnh sát và binh sĩ quân đội thiệt mạng. Hàng chục nghìn người Xy-ri vượt biên giới chạy sang Thổ Nhĩ Kỳ lánh nạn, khiến cho quan hệ giữa hai nước láng giềng căng thẳng thêm trong bối cảnh nhà cầm quyền An-ca-ra cho phép SNC đặt cơ quan chỉ huy cuộc nổi dậy chống chính quyền  của Tổng thống B.An Át-xát trên lãnh thổ của mình.

Trước tình hình đó, Liên đoàn A-rập (AL) đưa ra kế hoạch hòa bình nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng tại Xy-ri, đồng thời lập Ủy ban cấp bộ trưởng về Xy-ri, do Thủ tướng Ca-ta Bin Gia-xim An Tha-ni đứng đầu, thảo luận 'lộ trình' của AL với Tổng thống B.An Át-xát và đại diện Chính phủ Ða-mát cùng phe đối lập ở Xy-ri. Những đề xuất của AL gồm: Chính phủ Xy-ri ngừng hoàn toàn những hành động trấn áp biểu tình, rút quân đội khỏi các khu vực dân cư, trả tự do cho những người bị bắt giữ trong thời gian qua, cho phép các phương tiện truyền thông quốc tế và khu vực tiếp cận đưa tin về tình hình tại nước này. Chính phủ Ða-mát và phe đối lập tiến  hành đối thoại về tương lai đất nước với sự trung gian của AL.

Trong bối cảnh hiện nay, kế hoạch hòa bình của AL được đánh giá là một biện pháp tích cực có thể ngăn chặn tình trạng bạo lực và lộn xộn  nghiêm trọng ở Xy-ri. Một ngày sau khi nhận được văn bản của AL, Chính phủ Ða-mát đã chấp nhận 'lộ trình', đồng thời tuyên bố tiếp tục triển khai những biện pháp cải cách chính trị và kinh tế, đẩy nhanh tiến trình soạn thảo Hiến pháp mới.  Ngày 5-11, Chính phủ Xy-ri đã quyết định trả tự do cho 553  người liên quan các cuộc bạo loạn gần đây. Trước đó, Chính phủ Xy-ri cũng đã  phóng thích 119 người biểu tình quá khích.

Bất chấp những cải cách và nhượng bộ của Chính phủ Xy-ri, ngày 5-11, người đứng đầu SNC đối lập, ông Bu-han Ga-li-un tuyên bố trên Kênh truyền hình An Gia-dê-ra rằng, phe đối lập chấp thuận kế hoạch hòa bình của AL, nhưng sẽ không đối thoại với Chính phủ. SNC  cho biết, họ đã đưa ra những yêu cầu chính thức với AL và LHQ về việc thành lập 'nhà nước Xy-ri mới'. Ðáng chú ý là, sau khi Chính phủ Xy-ri chấp thuận kế hoạch hòa bình của AL, tình trạng bạo lực tiếp diễn tại thành phố Hôm-xơ, thành phố Ba-ni-át, thị trấn Ca-na-cơ và tỉnh Ít-líp ở phía bắc; làm số người chết gia tăng mỗi ngày. Trong khi đó, Mỹ và EU siết chặt các biện pháp trừng phạt và bao vây Xy-ri, coi đó là sức ép buộc Tổng thống B. An Át-xát từ chức.

Dư luận khu vực và quốc tế tiếp tục bày tỏ sự lo ngại về tình hình bất ổn tại Xy-ri, đồng thời kêu gọi  các phe phái ở nước này thực hiện 'lộ trình' hòa bình của AL để tình hình Xy-ri sớm trở lại bình thường. Chính quyền Xy-ri và cộng đồng quốc tế cũng đã lên tiếng cảnh báo sự can thiệp của một số nước phương Tây vào công việc nội bộ của Xy-ri. Tổng thống Xy-ri khẳng định,  các quyết định của  chính quyền Xy-ri liên quan cải cách chính trị 'là chủ quyền của Xy-ri, không liên quan đến các ý kiến của nước ngoài'. Nếu phương Tây có kế hoạch biến Xy-ri thành Li-bi thứ hai thì hãy coi chừng một 'trận động đất mạnh' rung chuyển khu vực Trung Ðông.